Języki nostratyczne

Języki nostratyczne są zaznaczone na zielono

Języki nostratyczne - hipotetyczna makrorodzina językowa zaproponowana przez duńskiego językoznawcę Holgera Pedersena w 1903. W jej skład wchodzi wiele rodzin językowych z Europy, Azji i północnej Afryki.

Według różnych językoznawców, w skład makrorodziny nostratycznej mogą wchodzić następujące rodziny językowe:

• indoeuropejska
• tyrreńska
• uralska (wraz z jukagirskim)
• niwchijski
• języki czukocko-kamczackie
• języki eskimo-aleuckie
• ałtajska
• języki ajnu, japoński i koreański
• języki drawidyjskie (wraz z elamickim)
• język sumerski
• kartwelskie
• afroazjatyckie

Zwolennicy teorii nostratycznej umieszczają w tej grupie przynajmniej rodziny: indoeuropejską, uralską i ałtajską.

Wedle badań Władisława Illicza-Switycza (1934-1966) i Arona Dołgopolskiego z 1989 roku język praindoeuropejski tworzył rodzinę z jeszcze sześcioma innymi językami wywodzącymi się z domniemanego języka nostratycznego, istniejącego 15-20 tys. lat temu prawdopodobnie na Bliskim Wschodzie lub północno-wschodniej Afryce.

Nostratyczne słowniki porównawcze (etymologiczne)

• Władisław Illicz-Switycz = В. М. Иллич-Свитыч. Опыт сравнения ностратических языков (семитохамитский, картвельский, индоевропейский, уральский, дравидийский, алтайский). Введение. Сравнительный словарь, tomy 1-3. Moscow 1971-1984: Наука.
• Aharon Dolgopolsky, Nostratic Dictionary, Oxford 2006: McDonald Institute for Archaeological Research. [1]
• Allan R. Bomhard, Reconstructing Proto-Nostratic: Comparative Phonology, Morphology, and Vocabulary, 2 volumes. Leiden 2008: Brill. ISBN 978-9004168534

Rekonstrukcja prajęzyka nostratycznego

Pierwsze teksty nostratyczne tworzył Władisław Illicz-Switycz, przedwcześnie zmarły lingwista rosyjski, jeden z głównych twórców językoznawstwa nostratycznego. W pierwszym tomie słownika nostratycznego (1971), wydawanego pośmiertnie, odnajdujemy taki oto wiersz, który jest zarazem mottem tegoż słownika:

ĶelHä weṭei ʕaĶun kähla

ķaλai palhə-ķə na wetä

śa da ʔa-ķə ʔeja ʔälä

ja-ķo pele ṭuba wete

Tłumaczenie polskie

Język - to bród przez rzekę czasu,

on prowadzi nas do domu przodków,

ale tam nie może dojść ten,

który się boi głębokiej wody.

Podstawowa bibliografia

• Allan R. Bomhard, John C. Kerns, The Nostratic Macrofamily: A Study in Distant Linguistic Relationship, Berlin, New York 1994: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-013900-6
• A. R. Bomhard, Indo-European and the Nostratic Hypothesis, Atlanta 1996, Signum Publishers.
• Aharon Dolgopolsky, The Nostratic Macrofamily and Linguistic Paleontology, Oxford 1998: McDonald Institute for Archaeological Research. ISBN 978-0951942079
• Joseph Greenberg, Indo-European and its Closest Relatives. The Eurasiatic Language Family, vol. 1-2, 2000-2002, Stanford University.
• J. Greenberg, Genetic Linguistics: Essays on Theory and Method, edited by William Croft. Oxford 2005: Oxford University Press.
• Marek Stachowski, Teoria nostratyczna i szkoła moskiewska. – LingVaria 6/1 (2011): 241-274 [2]

Zobacz też

języki eurazjatyckie