Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Jan Bytnar Rudy |
|
 |
|
 podporucznik |
|
| Data i miejsce urodzenia | 6 maja 1921 Kolbuszowa, Polska |
| Data i miejsce śmierci | 30 marca 1943 Warszawa, Polska |
| Przebieg służby | |
| Główne wojny i bitwy | II wojna światowa |
| Odznaczenia | |
   |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Jan Bytnar (ps. Rudy, Czarny, Janek, Krokodyl, Jan Rudy, ur. 6 maja 1921 w Kolbuszowej, zm. 30 marca 1943 w Warszawie)[1][2] – podporucznik Armii Krajowej bojownik Szarych Szeregów, harcmistrz.
Spis treści |
Syn Zdzisławy Bytnarowej i Stanisława Bytnara (byłego żołnierza Legionów Polskich). W 1925 rodzina Bytnarów przeniosła się do Warszawy. Po ukończeniu szkoły powszechnej Jan Bytnar dostał się do Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. Mając 12 lat wstąpił do 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Bolesława Chrobrego "Pomarańczarnia" ZHP, od 1936 roku pełniąc w niej funkcję przybocznego. W 1938 roku uzyskał najwyższy stopień młodzieżowy w harcerstwie - harcerza Rzeczypospolitej. Jego najbliższymi przyjaciółmi byli: Zośka - Tadeusz Zawadzki i Alek - Maciej Aleksy Dawidowski.
Od początku II wojny światowej aktywnie uczestniczył w konspiracyjnych działaniach Szarych Szeregów. Członkowie 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Bolesława Chrobrego (tzw. Pomarańczarni), w której wówczas znajdował się także Bytnar, na jesieni 1939 wstąpili do organizacji PLAN. W konspiracji najpierw zajmował się małym sabotażem, a później dywersją i akcjami zbrojnymi. Ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty Rezerwy "Agricola", natomiast stopień podharcmistrza otrzymał na tajnym kursie instruktorskim.
Od połowy 1940 działał jako łącznik PLAN-u z osadzonymi w niemieckich więzieniach śledczych w al. Szucha oraz przy ul. Daniłowiczowskiej w Warszawie. Od wiosny 1941 Bytnar dowodził hufcem harcerskim "Ochota" w Chorągwi Warszawskiej Szarych Szeregów, który działał w organizacji małego sabotażu "Wawer". Dokonał wówczas kilku[3] akcji sabotażowych, w prasie konspiracyjnej określanych jako brawurowe, m.in.: zerwał wielką hitlerowską flagę z gmachu warszawskiej Zachęty (przemianowanej przez Niemców na Dom Niemieckiej Kultury) oraz namalował Symbol Polski Walczącej (tzw. kotwicę) na Pomniku Lotnika w Warszawie[4], a 25 kwietnia 1942 przerobił napis "Jedźcie z nami do Niemiec" na szyldzie przed głównym biurem werbunkowym przy ul. Nowy Świat na "Jedźcie sami do Niemiec" - za czyny te groziła wówczas kara śmierci[5].
W listopadzie 1942, po utworzeniu Grup Szturmowych w strukturach Kedywu Komendy Głównej AK, objął pluton (hufiec) "Sad". Następnie uczestniczył w akcjach bojowych m.in. Wieniec II (31 grudnia 1942 - 1 stycznia 1943), kiedy wysadzono w powietrze pociągi wojskowe z transportami broni dla armii niemieckiej. W dniu 2 lutego 1943 w starciu z policją niemiecką został ranny. 17 marca 1943 uciekł z rodzinnego mieszkania po linie z II piętra, przed mającym nastąpić aresztowaniem.
Został aresztowany razem z ojcem 23 marca 1943 przez Gestapo w ich mieszkaniu przy al. Niepodległości 159. Aresztowanie było spowodowane znalezieniem u aresztowanego Henryka Ostrowskiego notatnika, w którym zapisał nazwisko i adres Bytnara. W czasie rewizji Gestapo znalazło materiał obciążający[a], wbrew zasadom konspiracji nie zniszczony bądź usunięty na czas (co powinno nastąpić po aresztowaniu kilka dni wcześniej Ostrowskiego)[4].
| Według relacji z książki Zygmunta Śliwickiego Meldunek z Pawiaka[6]: |
|
Po przewiezieniu na Pawiak rozpoczęto natychmiast przesłuchanie (co się na ogół nie często zdarzało) z zastosowaniem brutalnych metod. Potem wzięto go na Szucha do konfrontacji z Henrykiem Ostrowskim, stosując dalej bestialskie tortury. Na drugi dzień ze względu na doznane ciężkie kontuzje i zły stan ogólny został przyjęty do szpitala więziennego. Jak mi sam mówił - nikogo nie wydał, a nawet nie przyznał się do znajomości z sypiącym[b]. Wobec przedłożonych dowodów podał nazwiska nieżyjących bądź fikcyjne. Ze szpitala na noszach znów został zabrany na przesłuchanie w bardzo ciężkim stanie, z lekko zaznaczonymi objawami mocznicowymi.
|
Został odbity przez Grupy Szturmowe 26 marca 1943 podczas akcji pod Arsenałem. Zmarł 30 marca w wyniku obrażeń odniesionych na przesłuchaniach prowadzonych przez Gestapo. 15 sierpnia 1943 rozkazem Naczelnika Harcerzy pośmiertnie mianowany harcmistrzem, a następnie podporucznikiem, odznaczony Krzyżem Walecznych.
W kwietniu 1943 wywiad Armii Krajowej zidentyfikował głównych sprawców śmierci Jana Bytnara - byli to SS-Oberscharführer Hubert Schulz[7] i SS-Rottenführer Ewald Lange[7], wspólnie torturujący go w czasie przesłuchania. 6 maja 1943 ppor. Tadeusz Zawadzki ps. "Zośka" zlikwidował Huberta Schulza z wyroku sądu podziemnego, w dwa tygodnie później ppor. Andrzej Góral ps. "Tomasz" wykonał wyrok śmierci na Ewaldzie Lange.
Jego pseudonimem - "Rudy" nazwano 2. kompanię harcerskiego batalionu AK Zośka.
Grób Jana Bytnara znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
26 września 2009 za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[8].
