Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyJan Stanisław Fijałek (ur. 22 marca 1926 w Łodzi, zm. 17 grudnia 1997 w Łodzi) – polski historyk, historyk medycyny łódzkiej, badacz dziejów społeczno-gospodarczych, regionalista.
Spis treści |
Urodził się w Łodzi w 1926 r. w rodzinie inteligenckiej - ojciec Tadeusz był zawodowym oficerem Wojska Polskiego, zaś matka Jadwiga nauczycielką w szkole podstawowej. W czerwcu 1936 r. z rodziną przeniósł się do Krakowa. Ukończył tam szkołę powszechną im. św. Jana Kantego (pierwsze 3 klasy szkoły powszechnej ukończył w Łodzi). W lipcu 1939 r. zdał egzamin do gimnazjum i liceum im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie, ale nauki nie zaczął. Tuż po wybuchu wojny, 5 września 1939 r. został ewakuowany wraz z matką i bratem Zdzisławem z miasta na kresy wschodnie Rzeczypospolitej. Uniknęli oni jednak wywózki w głąb ZSRR, gdyż wywodzili się z ziem wcielonych do III Rzeszy (Jan Fijałek urodzony w Łodzi, matka i brat w Wadowicach). W październiku 1939 r. przybyli do Wadowic, zamieszkując w domu dziadka. Wkrótce po ukończeniu 14 lat, na początku 1941 r. władze okupacyjne skierowały Jana Fijałka do przymusowej pracy fizycznej w miejscowej fabryce Josepha Strauba w której pracował do 16 stycznia 1945 r. Po wojnie, od lutego 1945 r. podjął naukę w liceum im. M. Wadowity w Wadowicach, i ucząc się w systemie przyśpieszonym, w lipcu 1947 r. zdał maturę. W październiku 1947 r. rozpoczął studia historyczne na Uniwersytecie Łódzkim. W 1952 r. uzyskał tytuł magistra historii.
Jeszcze przed otrzymaniem dyplomu magistra, w 1950 r. zatrudnił się w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Łodzi, gdzie pracował jako asystent i starszy asystent do 1957 r. W październiku roku 1957 przyjęty został na stanowisko starszego asystenta w Instytucie Historii Uniwersytetu Łódzkiego. W 1960 r. obronił napisaną pod kierunkiem prof. dr Natalii Gąsiorowskiej-Grabowskiej dysertację doktorską pt. Instytucje pomocy materialno-zdrowotnej w Łodzi i okręgu łódzkim (wiek XIX do roku 1870). Opublikował ją w 1962 r. Został adiunktem.
Zaangażował się w prace Komisji Koordynacji Badań nad Historią Przemysłu jaką powołano 26 stycznia 1965 r. przy Komitecie Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk (PAN) (kierownik prof. dr Irena Pietrzak-Pawłowska z Uniwersytetu Warszawskiego). Działał w Sekcji Historii Przemysłu Włókienniczego na czele której stanęła ówczesna jego szefowa z Katedry Historii Społeczno-Gospodarczej Uniwersytetu Łódzkiego - prof dr Gryzelda Missalowa.
Rok 1968 był trudny dla kariery naukowej Jana Fijałka. Złożona i przygotowana do druku w Wydawnictwie Łódzkim napisana wspólnie z doc. dr hab. Januszem Indulskim książka pt. Opieka zdrowotna w Łodzi od czasów najdawniejszych do roku 1945, została zniszczona na polecenie cenzora a jej autorów napiętnowano (m. in. na łamach prasy łódzkiej) za rzekomy filosemityzm. Dlatego, szykanowany, Jan Fijałek 30 czerwca 1968 r. złożył wymówienie z pracy w Uniwersytecie Łódzkim.
Od 1 października 1968 r. zatrudnił się w łódzkiej Akademii Medycznej. Tu rozpoczął się nowy etap w jego karierze naukowej. Pracując w Zakładzie Organizacji Ochrony Zdrowia kierowanym przez Janusza Indulskiego zorganizował pracownię historii medycyny. Funkcjonowała ona i w roku następnym już w Katedrze Organizacji Ochrony Zdrowia, która stała się zalążkiem Instytutu Medycyny Społecznej przy Akademii Medycznej utworzonym 21 marca 1970 r. W jego strukturze organizacyjnej znalazł się też Zakład Historii Medycyny i Farmacji, którego kierownictwo powierzono Janowi Fijałkowi, który właśnie pomyślnie złożył kolokwium habilitacyjne w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu przedstawiając rozprawę pt. Działalność Inspekcji Fabrycznej w przemyśle włókienniczym Królestwa Polskiego (Okres autonomiczny 1885-1894). Studium z położenia włókniarzy.
W 1970 r. został docentem. Zakładem a następnie od 1983 r. Katedrą Historii Medycyny i Farmacji kierował do 30 września 1996 r. tj. do czasu przejścia na emeryturę. Jako docent, a od r. 1980 jako mianowany profesor nadzwyczajny przyczynił się w trakcie swej pracy do wykreowania łódzkiej szkoły historii medycyny. Wypromował 11 doktorów, przyczynił się również do powstania 5 habilitacji.
Starczyło mu też energii, by pełnić w latach 1978-1984 funkcję zastępcy dyrektora Instytutu Medycyny Społecznej.
Mimo przejścia na emeryturę był ściśle związany z Katedrą.
Poza sprawowaniem kilku funkcji w pracy zawodowej Jan Fijałek aktywnie pracował w wielu stowarzyszeniach społecznych. W latach 1967-1968 był sekretarzem a później długoletnim (1969-1995) przewodniczącym Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historii Medycyny i Farmacji (PTHMiF). W latach 1969-1997 był członkiem Zarządu Głównego PTHMiF. W 1997 r. został członkiem honorowym Towarzystwa. Utrzymywał Jan Fijałek też kontakt ze środowiskiem historyków w Uniwersytecie Łódzkim, szczególnie zajmujących się historią społeczno-gospodarczą. Na X Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich w Lublinie we wrześniu 1969 roku był obok G. Missalowej współautorem referatu Fazy i dynamika rozwoju przemysłu włókienniczego na ziemiach polskich w latach 1815 - 1939 (wydrukowanym w Pamiętniku X Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich. Referaty Sekcje I-IV, Lublin 1969, s. 346-379). Opublikował także kilka rozpraw w ramach wspólnych prac prowadzonych przez Sekcję Historii Włókiennictwa. Na XIV Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich w Łodzi (7-10 września 1989 r.) wygłosił komunikat pt. Oddziaływanie procesów industrializacji na stan higieny i zdrowia społeczeństw miejskich. (Próba określenia pozytywnych i negatywnych następstw). Publikował też na łamach PTH - w „Roczniku Łódzkim“.
Ponadto w latach 1990-1997 działał w Komitecie Historii Nauki i Techniki PAN w Warszawie.
Był także członkiem Łódzkiego Towarzystwa Naukowego. Od lat 70. XX w. współpracował z Zarządem Okręgu Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK) w Łodzi, a od 1989 r. z Rodziną Katyńską (ojciec jego żony Krystyny z domu Dybka, zginął zamordowany w Charkowie).
Jan Fijałek zajmował się też pracą redakcyjną. Należał do zespołu, który przygotował edycję Źródeł do dziejów klasy robotniczej, przemysłu i miast w okręgu łódzkim w XIX w. Był m.in. współredaktorem I tomu monografii Łodzi Łódź. Dzieje miasta, (do 1918 r.) - (wyd. 1980 i 1988) i członkiem komitetu redakcyjnego Archiwum Historii Medycyny, Annales Academiae Medice Lodziensis.
Większość swoich prac poświęcił Łodzi i regionowi.
Ogółem był autorem i współautorem 135 prac, w tym kilku książek i znaczących rozpraw.
Za swe osiągnięcia zawodowe i społeczne odznaczony został m.in.
