| Jan Gryczman | |
| Data i miejsce urodzenia | 10 listopada 1900 Mokra Strona k. Przeworska |
| Data i miejsce śmierci | 18 lipca 1985 Warszawa |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | 1918, 1920-1954 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | 46 Pułk Strzelców Kresowych. 3 Pułk Piechoty Legionów, Wojskowa Składnica Tranzytowa (Westerplatte) |
| Główne wojny i bitwy | obrona Westerplatte |
| Odznaczenia | |
Jan Gryczman (ur. 10 listopada 1900 w Mokrej Stronie k. Przeworska, zm. 18 lipca 1985 w Warszawie)[1] – chorąży Wojska Polskiego II RP, obrońca Westerplatte, oficer LWP. Odznaczony Orderem Virtuti Militari.
Spis treści |
Był synem pracownika cukrowni, Wojciecha, i Katarzyny z Sosnowskich. Ukończył Państwowe Gimnazjum im. Augusta Witkowskiego w Jarosławiu i kurs rolniczy. Następnie pracował jako praktykant w cukrowni, pomocnik rolny oraz robotnik w młynie w Przeworsku. W styczniu 1918 został wcielony do armii austriackiej, w której służył do odzyskania niepodległości przez Polskę. Po powrocie do Przeworska pracował w tamtejszej cukrowni.
W lutym 1920 otrzymał powołanie do Wojska Polskiego z przydziałem do 46 Pułku Strzelców Kresowych w Przemyślu. Ukończył Szkołę Podoficerską w Grudziądzu i Centralną Szkołę Strzelniczą w Toruniu. Od 6 stycznia 1923 do 15 marca 1939 pełnił służbę zawodową – jako szef kompanii – w 3 Pułku Piechoty Legionów w Jarosławiu. Następnie wraz z 82. żołnierzami został odkomenderowany do Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. W czasie jej obrony był dowódcą placówki "Prom" (wyznaczony na zastępcę dowódcy placówki "Prom", czasowo objął dowództwo w przeddzień ataku, ponieważ jej dowódca – 29-letni por. Leon Pająk – był przeziębiony)[2], a następnie wartowni nr 1. Podczas walk został ranny. Po kapitulacji składnicy dostał się do niewoli niemieckiej. Jako jeniec przebywał w oflagach w Lienzu w Austrii i Woldenbergu (II C).
Po odzyskaniu wolności 31 stycznia 1945, w marcu stanął przed komisją rejestrującą oficerów powracających z oflagów, a 27 kwietnia 1945 dołączył do szeregów LWP. W późniejszym okresie wstąpił do Oficerskiej Szkoły Intendentury we Włocławku. Po jej ukończeniu został skierowany do Grudziądza, gdzie został zastępcą kwatermistrza dywizji. W kwietniu 1954 zakończył czynną służbę w stopniu kapitana i przeniósł się do Nowej Dęby. Mieszkał tam przez ponad 20 lat, pracując w Zakładach Metalowych Dezamet oraz Spółdzielni Inwalidów "Zjednoczenie". 7 września 1964 został awansowany do stopnia majora rezerwy.
Pod koniec lat 70. – ze względu na zły stan zdrowia – przeprowadził się do rodziny w Warszawie. Przeszedł udar mózgu, wskutek którego utracił mowę i zdolność pisania. Został mu także wszczepiony rozrusznik serca. Zmarł 18 lipca 1985 w warszawskim Domu Weterana ZBoWiD[1]. Pochowany został na Cmentarzu Bródnowskim[1].
Jan Gryczman był żonaty i miał dwoje dzieci: Edwarda i Irenę[1].
10 listopada 1999 w Nowej Dębie przy ul. Aleja Zwycięstwa 3, gdzie przez 20 lat mieszkał Jan Gryczman, odsłonięto tablicę poświęconą jego pamięci[1][3].
W wyreżyserowanym przez Stanisława Różewicza filmie fabularnym Westerplatte postać chor. Jana Gryczmana zagrał Tadeusz Schmidt.