Jan Karol I Hiszpański

Jan Karol I Burbon Z Bożej łaski król Hiszpanii
Król Hiszpanii
Okres panowania	od 22 listopada 1975
Poprzednik	Alfons XIII Burbon
Dane biograficzne
Dynastia	Burbonowie, (Kapetyngowie)
Urodzony	5 stycznia 1938 w Rzymie
Ojciec	Jan Burbon, hrabia Barcelony
Matka	Maria Mercedes Burbon Sycylijska
Żona	Zofia Glücksburg
Dzieci	infantka Helena, infantka Krystyna, Filip, książę Asturii
Odznaczenia
Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Jan Karol I, hiszp. Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii od 1975 z dynastii Burbonów. Syn Jana Burbona, hrabiego Barcelony, i Marii de las Mercedes, księżniczki Obojga Sycylii .

Urodził się w amerykańskim szpitalu w Rzymie, 5 stycznia 1938, jako pierwszy syn hrabiego Barcelony, wnuk króla Hiszpanii – Alfonsa XIII Burbona. Otrzymał imiona na cześć ojca – Jana (Juana) i dziadka Karola Tankreda (Carlosa Tancredi). Jan Karol I Burbon ma dwie siostry: starszą Pilar (ur. 1936) i młodszą Małgorzatę (ur. 1939). Miał także młodszego brata Alfonsa (1941–1956), który zginął tragicznie, czyszcząc rewolwer.

Młodość w Hiszpanii

Ojciec przyszłego króla opuścił Hiszpanię po abdykacji swojego ojca w 1931 i proklamowaniu republiki. Generał Francisco Franco życzył sobie, aby młody książę kształcił się w Hiszpanii. Jan Karol przyjechał więc do Hiszpanii w 1948 i razem ze swoim kuzynem – Karolem Burbon-Sycylijskim, rozpoczął naukę. Otrzymał edukację cywilną i wojskową.

Przez generała Francisco Franco był uważany za przyszłego przywódcę kraju i przygotowywany do objęcia tej funkcji. Pod koniec życia Franco, w latach 1973–1975 pełnił obowiązki głowy państwa. Dwa dni po śmierci Francisco Franco, 22 listopada 1975 objął tron jako Jan Karol I. Po wstąpieniu na tron opowiedział się za demontażem systemu zbudowanego przez Franco i za przyjęciem przez Hiszpanię ustroju demokratycznego. Prawowitość panowania Jana Karola została potwierdzona, kiedy jego ojciec zrzekł się praw do tronu na jego rzecz w 1977. Stanowisko króla zdecydowało o porażce wojskowego zamachu stanu 23 lutego 1981. Aktywna rola króla w hiszpańskiej polityce zakończyła się wraz z rozpoczęciem rządów socjalistycznego premiera Felipe Gonzáleza w 1982. Został odznaczony m.in. polskim Orderem Orła Białego (2001).

Małżeństwo i potomstwo

W 1962 ożenił się w Atenach z księżniczką grecką Zofią Glücksburg, córką króla Grecji, Pawła I Glücksburga. Para królewska ma troje dzieci:

• Helena (ur. 20 grudnia 1963), infantka, księżna de Lugo;
• Krystyna (ur. 13 czerwca 1965), infantka, księżna Palma de Mallorca;
• Filip (ur. 30 stycznia 1968), następca tronu, książę Asturii.

Ciekawostki

Jan Karol zna kilka języków. Podobnie jak jego żona, mówi po hiszpańsku, angielsku i francusku. Król zna również włoski, portugalski i kataloński, nie zna za to niemieckiego (w przeciwieństwie do królowej Zofii), ani ojczystego języka żony (czego bardzo żałuje) – greckiego^{[potrzebne źródło]}.

Król jest kuzynem pierwszego stopnia księcia Adama Karola Czartoryskiego de Bourbon ze strony matki (polski arystokrata jest synem Marii de los Dolores de Borbon y Orleans, księżniczki Obojga Sycylii, która była rodzoną siostrą Marii de las Mercedes de Bourbon y Orleans).

Choć Jan Karol na co dzień posługuje się jedynie tytułem króla Hiszpanii, jego pełna tradycyjna tytulatura brzmi: z Bożej łaski król Hiszpanii, Kastylii, Leónu, Aragonii, Sycylii, Neapolu, Jerozolimy, Portugalii, Nawarry, Grenady, Toledo, Walencji, Galicji, Majorki, Sewilli, Sardynii, Kordoby, Korsyki, Murcji, Jaén, Algarve, Algeciras, Gibraltaru, Wysp Kanaryjskich, Wschodnich i Zachodnich Indii oraz innych wysp i ziem na zachodnim brzegu Atlantyku, hrabia Barcelony, pan Biskajów i Moliny, książę Aten i Neopatrii, hrabia Roussillon i Cerdagne, margrabia Oristano i Goceano, arcyksiążę Austrii, książę Burgundii, Brabancji i Mediolanu, hrabia Habsburga, Flandrii, Tyrolu, etc. Jest ona rezultatem rozmaitych historycznych perturbacji, w trakcie których królowie hiszpańscy uzyskiwali i tracili władzę nad kolejnymi krajami. Tytuł arcyksięcia Austrii pochodzi z czasów, gdy w Hiszpanii panowali Habsburgowie.

Jest krótkofalowcem, posiada znak EA0JC.

Odznaczenia

• Order Złotego Runa (Hiszpania)
• Kollana Orderu Karola III (Hiszpania)
• Kollana Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)
• Krzyż Wielki Orderu Alfonsa X Mądrego (Hiszpania)
• Krzyż Wielki Orderu św. Hermenegilda (Hiszpania)
• Krzyż Wielki Orderu Zasług Sportowych (Hiszpania)
• Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia)
• Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria)
• Order Białego Lwa I Klasy (Czechy)
• Order Słonia (Dania)
• Krzyż Wielki Orderu Dannebroga (Dania)
• Krzyż Wielki z Kollaną Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej (Estonia)
• Wielki Łańcuch Orderu Salmona (Etiopia)
• Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia)
• Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja)
• Krzyż Wielki Narodowego Orderu Zasługi (Francja)
• Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia)
• Najwyższy Order Chryzantemy (Japonia)
• Wielki Krzyż ze Złotą Kollaną Orderu Witolda Wielkiego (Litwa)
• Krzyż Wielki Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa)
• Kollana Orderu Orła Azteków (Meksyk)
• Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi RFN (Niemcy Zachodnie)
• Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (Norwegia)
• Order Orła Białego (Polska)
• Krzyż Wielki Orderu Chrystusa (Portugalia)
• Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Wieży i Miecza (Portugalia)
• Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia)
• Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA)
• Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia)
• Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja)
• Królewski Order Serafinów (Szwecja)
• Order Błogosławionego Piusa IX (Watykan)
• Order Podwiązki (Wielka Brytania)
• Order Imperium Brytyjskiego (Wielka Brytania)
• Order Annuncjaty (Włochy)
• Kawaler Krzyża Wielkiego Udekorowany Wielką Wstęgą Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Włochy)
• Krzyż Wielki Orderu Zakonu Kawalerów Maltańskich

Genealogia

Prapradziadkowie	Franciszek de Asís Burbon (1822–1902) ∞ 1846 królowa Hiszpanii Izabela II Burbon (1830–1904)	Karol Ferdynand Habsburg (1818–1874) ∞ 1854 Elżbieta Franciszka Habsburg (1831–1903)	Aleksander Hessen-Darmstadt (1823–1888) ∞1851 Julia Hauke (1825–1895)	Albert Sachsen-Coburg-Gotha (1819–1861) ∞ 1840 Królowa Wielkiej Brytanii Wiktoria Hanowerska (1819–1901)	król Obojga Sycylii Ferdynand II Burbon (1810–1859) ∞1837 Maria Teresa Habsburg (1816–1867)	Franciszek Burbon (1827–1892) ∞1850 Maria Izabella Habsburg (1834–1901)	Ferdynand Filip Orleański (1810–1842) ∞1837 Helena Luiza Elżbieta Mecklenburg-Schwerin (1814–1858)	Antoni Orleański (1824–1890) ∞1846 Ludwika Ferdynanda Burbon (1832–1897)
Pradziadkowie	król Hiszpanii Alfons XII Burbon (1857–1885) ∞1879 Maria Krystyna Habsburg (1858–1929)		Henryk Battenberg (1858–1896) ∞1885 Beatrycze Koburg (1857–1944)		Alfons Burbon (1841–1934) ∞1868 Maria Antonietta Burbon (1851–1918)		Filip Orleański (1838–1894) ∞1864 Maria Izabela Orleańska (1848–1919)
Dziadkowie	król Hiszpanii Alfons XIII Burbon (1886–1941) ∞1806 Wiktoria Eugenia Battenberg (1887–1969)				Karol Tankred Burbon (1870–1949) ∞ 1907 Ludwika Orleańska (1882–1958)
Rodzice	Jan Burbon (1913–1993) ∞1935 Maria Mercedes Burbon (1910–2000)
Jan Karol I Burbon (ur. 5 stycznia 1938), król Hiszpanii
Żona	∞ 14 maja 1962 Zofia Glücksburg (ur. 2 listopada 1938)
Dzieci	Helena Burbon (ur. 20 grudnia 1963) ∞ 1995 Jaime de Marichalar (ur. 4 lipca 1963)		Krystyna Burbon (ur. 13 czerwca 1965) ∞ 1997 Iñaki Urdangarin (ur. 15 stycznia 1968 )				Filip Burbon (ur. 30 stycznia 1968) ∞ 2004 Letycja Ortiz Rocasolano (ur. 15 września 1972)
Wnuki	Filip de Marichalar y Burbon (ur. 17 lipca 1998)	Wiktoria de Marichalar y Burbon (ur. 9 września 2000)	Juan Valentin Urdangarín y Burbon (ur. 29 września 1999)	Pablo Nicolás Urdangarín y Burbon (ur. 6 grudnia 2000)	Miguel Urdangarín y Burbon (ur. 30 kwietnia 2002)	Irena Urdangarín y Burbon (ur. 5 czerwca 2005)	Eleonora Burbon (ur. 31 października 2005)	Zofia Burbon (ur. 29 kwietnia 2007)

Bibliografia

• Kozub K., Politycy z pierwszych stron gazet, Warszawa 1976
• Pasierbiński T., Blaski i cienie europejskich dworów

Linki zewnętrzne

• Strona oficjalna Rodziny Królewskiej

---

Poprzednik Alfons XIII Burbon

król Hiszpanii od 1975

Następca —