Jan Krzysztof Kelus (ur. 21 lutego 1942 w Warszawie) – polski socjolog, działacz polityczny, kompozytor, autor i wykonawca piosenek tzw. drugiego obiegu.
Spis treści |
Studiował prawo, ale ostatecznie ukończył socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Do marca 1968 r. był – według jego własnych słów – apolityczny aż do bólu. Dopiero wtedy zaangażował się w działalność opozycyjną. W 1969 r. aresztowany w ramach "sprawy taterników"[1]. Należał do współpracowników KOR, w ramach którego współorganizował wsparcie prawne i finansowe dla robotników biorących udział w proteście 25 czerwca 1976 r.
W latach 70. pracował jako socjolog w Instytucie Wenerologii Akademii Medycznej w Warszawie. Równocześnie działał w ówczesnej opozycji demokratycznej. Współpracownik Biura Interwencji KSS KOR. Był często nękany przez SB. W 1979 roku usunięto go z powodów politycznych z Akademii Medycznej.
Na początku lat 80. XX w. założył z przyjaciółmi Niezależną Oficynę Wydawniczą CDN, największy w historii drugoobiegowy dom wydawniczy w Polsce. W stanie wojennym był internowany w Białołęce (przebywał w celi wraz z Januszem Onyszkiewiczem i Henrykiem Wujcem).
Obecnie wraz z żoną mieszka na Warmii, pracuje jako tłumacz i prowadzi pasiekę.
Stefan Brzoza nazwał go w swym protest-songu pt. "Zwolnić Kelusa" polskim Woodym Guthrie. Inspirowana jego twórczością i napisana do melodii Kelusa jest piosenka Jacka Kaczmarskiego Powrót sentymentalnej panny "S"[2], oraz piosenka Andrzeja Kołakowskiego – Dla J.K.K.. Dziennikarz Gazety Wyborczej Wojciech Staszewski opublikował książkę o J. K. Kelusie w formie wywiadu-rzeki, pt. Był raz dobry świat[3], a filolog Krzysztof Gajda poświecił mu książkę Poza państwowym monopolem – Jan Krzysztof Kelus[4].
Jego piosenki przypominał między innymi Kuba Sienkiewicz.
23 września 2006 został odznaczony przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.