Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Jan Krzysztof Kluk (ur. 13 września 1739 w Ciechanowcu, zm. 2 lipca 1796 w Ciechanowcu) – polski przyrodnik i ksiądz katolicki.
Był synem zubożałego szlachcica warmińskiego Jana Adriana i Marianny Elżbiety. Ojciec budowniczy, architekt głównie kościołów. Kształcił się początkowo w Warszawie, następnie w Drohiczynie, a w końcu w szkole pijarskiej w Łukowie. Ukończył seminarium duchowne misjonarzy u św. Krzyża w Warszawie w 1763 roku. W latach 1763-67 był kapelanem domowym w Nurze u Tomasza Ossolińskiego, starosty nurskiego. W latach 1767-70 był proboszczem bogatej parafii w Winnej, a od 1770 objął probostwo w Ciechanowcu i na tym stanowisku pozostał do śmierci. Jako człowiek o wszechstronnych zainteresowaniach zasłynął przede wszystkim jako przyrodnik badając głównie rejon Podlasia i Mazowsza. Posiadał umiejętność rysowania i rytowania, które umożliwiły mu ilustrowanie swych późniejszych dzieł. Dzięki pomocy księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej miał możliwość korzystać z bogatej biblioteki i gabinetu przyrodniczego w Siemiatyczach.
Ks. Kluk opublikował wiele prac, które stanowiły przełom w ówczesnych polskich naukach przyrodniczych i rolniczych. Opisał także kilka taksonów motyli, m.in. południowoamerykański rodzaj Heliconius, rodzaj Danaus z rodziny rusałkowatych i rodzaj Plebejus z rodziny modraszkowatych. Ks. Kluk nadzorował też urządzanie ogrodu i parku przy rezydencji biskupów kujawskich w Wolborzu. Zespół parkowy jest obecnie w stanie dzikim.
W latach 1777-1780 napisał dzieło pt. "Roślin potrzebnych i pożytecznych opisanie" a w latach 1781-1782 został wydany dwutomowy podręcznik geologii i mineralogii pt. "Rzeczy kopalnych osobliwie zdatniejszych szukanie, poznanie i zażycie" a w 1785 r. "Zoologia czyli zwierzętopismo" dla Komisji Edukacji Narodowej. W latach 1786-1788 został wydany w Warszawie trzytomowy "Dykcyonarz Roślinny", w którym ksiądz Krzysztof Kluk opisał 1.536 gatunków roślin krajowych i zagranicznych, ułożonych w alfabetycznym porządku nazw łacińskich z przyporządkowanymi im nazwami polskimi. Odpowiednikiem "Roślin potrzebnych...." w dziedzinie zoologii było czterotomowe dzieło pt. "Zwierząt domowych i dzikich, osobliwie krajowych, potrzebnych i pożytecznych, domowych, chowanie, rozmnożenie, chorób leczenie, dzikich łowienie, oswojenie, zażycie, szkodliwych zaś wygubienie", które ukazało się w latach 1779-1780. Stanowiło ono pierwszą syntezę fauny krajowej i pełniło przez długi czas funkcję podręcznika w tym zakresie. K. Kluk otrzymał tytuł doktora nauk wyzwolonych i filozofii Szkoły Głównej Wielkiego Księstwa Litewskiego w Wilnie za zasługi na polu szerzenia kultury rolnej oraz wiedzy przyrodniczej.W 1781 otrzymał również od króla Stanisława Augusta złoty Medal Merentibus. Uzyskał kilka godności duchownych tj. był kanonikiem inflanckim, kruszwickim, brzeskim i dziekanem drohickim.
J. K. Kluk zmarł 2 lipca 1796 roku w Ciechanowcu i tam został pochowany.
Społeczeństwo uczciło jego pamięć fundując (1850) pomnik w Ciechanowcu dłuta Jakuba Tatarkiewicza. Jego imieniem nazwano (1965) szkołę podstawową, plac oraz Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu.
Kluk Krzysztof - Wielka Encyklopedia Powszechna Wydawnictwo GUTENBERGA
