Jan Miodek

Jan Miodek
Jan Miodek, 2006
Data i miejsce urodzenia	7 czerwca 1946 Tarnowskie Góry
Zawód	językoznawca
Multimedia w Wikimedia Commons
Jan Miodek w Wikicytatach

Jan Franciszek Miodek (ur. 7 czerwca 1946 w Tarnowskich Górach) – polski językoznawca, profesor i dyrektor Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, członek Komitetu Językoznawstwa Polskiej Akademii Nauk i Rady Języka Polskiego; popularyzator wiedzy o języku polskim.

Życiorys

W latach młodości marzył o zawodzie dziennikarza. W 1963 rozpoczął studia na Uniwersytecie Wrocławskim. Po obronie pracy magisterskiej Nazwy miejscowe kulturalne typu Środa, Piątek, Wola, Osiek, zaproponowano mu staż asystencki w tamtejszej katedrze języka polskiego. W 1968 poślubił Teresę Taczanowską, którą poznał w czasie studiów. Kilka lat potem urodził im się syn Marcin (obecnie doktor nauk humanistycznych i pracownik Instytutu Filologii Germańskiej UWr).

Od 1968 obecny na łamach wrocławskiego dziennika Słowo Polskie, gdzie prowadzi rubrykę Rzecz o języku, zaś od 1987 do 2007 – w Telewizji Polskiej program Ojczyzna polszczyzna. Miał też cotygodniowy felieton w Dzienniku Zachodnim i comiesięczny w Śląsku. Od 1995 prowadzi "na żywo" cykliczny program we wrocławskim oddziale TVP pt. Profesor Miodek odpowiada. Publikował również w miesięczniku Wiedza i Życie.

W 1983 otrzymał stopień naukowy doktora habilitowanego, a także stanowisko docenta Uniwersytetu Wrocławskiego. Podstawę kolokwium stanowiły dwie książki – Rzecz o języku. Szkice o współczesnej polszczyźnie oraz Kultura języka w teorii i praktyce.

Od maja 1989 jest dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1991 senat tej uczelni przyznał mu stanowisko profesora nadzwyczajnego, a już w 1995 odebrał tytuł profesorski z rąk Lecha Wałęsy. 20 października 2005 został doktorem honoris causa Pedagogicznego Uniwersytetu Wileńskiego, a 10 marca 2006 roku otrzymał ten tytuł na Uniwersytecie Opolskim.

Od 2009 prowadzi na antenie TVP Polonia wraz z Agatą Dzikowską program Słownik polsko@polski. Podczas programu widzowie z Polski i zagranicy zadają pytania dotyczące języka polskiego za pośrednictwem internetowego komunikatora Skype, lub wysyłają e-maile.

Nagrody

Prof. Miodek podczas wykładu spo­łecz­ne­go „Uniwersytetu w Bielicach” (VI 2002)

Jest laureatem wielu nagród m.in. Wojciecha Korfantego, Hugona Steinhausa, Towarzystwa Przyjaciół Śląska w Warszawie, Loży Liderów w Katowicach, Ministra Edukacji Narodowej, rektora Uniwersytetu Wrocławskiego, "Złotej Kuli" przyznawanej przez Wrocławską Izbę Gospodarczą i wielu innych. Dwukrotnie został wybrany najpopularniejszym mieszkańcem Wrocławia, jest również honorowym obywatelem Tarnowskich Gór i Kalet oraz singularis incola wsi Bielice.

Jest wielokrotnym laureatem telewizyjnych "Wiktorów" (1988, 1991, 1998) oraz "Superwiktora" za całokształt twórczości w 1998 roku. Znalazł się także na czwartej pozycji w plebiscycie organizowanym przez tygodnik Polityka na najwybitniejsze postacie telewizji XX wieku (2000).

Ciekawostki

Profesor Jan Miodek w odcinku serialu "Licencja na wychowanie", wyemitowanym w TVP2 dnia 22 kwietnia 2010 roku, zagrał rolę samego siebie.

Wybrana bibliografia

• Syntetyczne konstrukcje leksykalne w języku polskim, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1976
• Kultura języka w teorii i praktyce, Wydaw. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1983
• Rzecz o języku. Szkice o współczesnej polszczyźnie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1983, ISBN 83-04-00915-3
• Odpowiednie dać rzeczy słowo. Szkice o współczesnej polszczyźnie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1993, ISBN 83-06-02278-5
• Ojczyzna polszczyzna dla uczniów, Wydawnictwo Radia i Telewizji, Warszawa 1990, ISBN 83-212-0581-X
• Przez lata ze słowem polskim, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków 1991, ISBN 83-04-03628-2
• Śląska ojczyzna polszczyzna, Wojewódzka Biblioteka Publiczna, Katowice 1991, ISBN 83-900122-3-5
• O języku do kamery, Krajowa Agencja Wydawnicza, Rzeszów 1992, ISBN 83-03-03527-4
• Nie taki język straszny. O polszczyźnie do uczniów, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Gdańsk 1996, ISBN 83-85694-32-3
• Miodek drąży skałę, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, Wrocław 1993, ISBN 83-7091-006-8
• Jaka jesteś, polszczyzno?, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, Wrocław 1996, ISBN 83-7091-025-4
• Rozmyślajcie nad mową!, Prószyński i S-ka, Warszawa 2002, ISBN 83-7337-195-8
• ABC polszczyzny, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2004, ISBN 83-7384-160-1
• Słownik ojczyzny polszczyzny, wyd. Europa, Wrocław 2002, ISBN 83-87977-92-6
• Słowo jest w człowieku, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2007, ISBN 978-83-7384-696-8
• Słownik polsko@polski z Miodkiem. Rozmowy profesora Jana Miodka o języku polskim z telewidzami z kraju i ze świata, Wydawnictwo MARINA, Wrocław 2010, ISBN 978-83-61872-08-5

Zobacz też

• Po naszymu, czyli po śląsku

Linki zewnętrzne

• Jan Miodek w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)