Jan Rybowicz

Jan Rybowicz (ur. 26 maja 1949 w Koźlu na Opolszczyźnie, zm. 21 października 1990) – polski poeta, prozaik. Praktycznie całe życie spędził w Lisiej Górze.

Debiutował w 1976 r. na łamach Gazety Południowej wierszem Wyobraźnia. Debiut prozatorski to opowiadanie pt. Jak zostałem pisarzem opublikowane w Miesięczniku Literackim Młodych Nowy Wyraz.

Autor tomów opowiadań: "Samokontrola i inne opowiadania" (Warszawa 1980), "Inne opowiadania" (Kraków 1985), "Wiocha Chodaków" (Warszawa 1986), "Czekając na Becketta" (Łódź 1991), oraz trzech tomów wierszy: "Być może to" (Warszawa 1980), "Wiersze" (Kraków 1986) i "O kay" (Warszawa 1990).

Utwory Rybowicza - za jego życia i po śmierci - były drukowane zarówno w gazetach, jak też czasopismach literackich takich, jak: Miesięcznik Literacki Młodych Nowy wyraz (2/1979), Życie literackie (2-3/1990), Kresy (7/1991), Krzywe Koło Literatury (10/1991), Kultura, Okolice, Osnowa, Pismo, Poezja, Profile, Radar (28/1985), Tak i nie, Tygodnik kulturalny, Klimaty (2/2001), Intuicje przydrożne (2(7)2004).

Jego poezja to krzyk samotności człowieka niedostosowanego, pełnego kompleksów, targanego sprzecznościami wewnętrznymi, które pogłębiała choroba alkoholowa.

Zmarł 21 października 1990 roku w Lisiej Górze.

W 2004 r. J. Rybowicz został jednym z laureatów w plebiscycie 25-lecia tygodnika TEMI (Tarnów) w kategorii "Ludzie kultury".

O Rybowiczu i jego twórczości

• Być pisarzem [J. Rybowicz: Samokontrola i inne opowiadania] - Leszek Bugajski, Strategia ślimaka. Szkice krytyczne (1988)
• Światełko w tunelu (o tomiku O kay) - Leszek Żuliński, Literatura 6(1991), s.61
• Ta straszna wrażliwość - Józef Baran, Regiony 3(1991), s.137-139
• Za szybko - Tadeusz Olszewski, Nowe Książki 2/3(1992), s. 58-61
• Ostatnia szuflada Janka Rybowicza - Wiesław Setlak, FRAZA 2(1992), s.90-92, WSP Rzeszów 1992
• To dla mnie właśnie ta kobieta i ta róża [Jan Rybowicz] - Jan Marx, Legendarni i tragiczni. Eseje o polskich poetach przeklętych (cz.1 - 1993, 1996, 1998, cz.2 - 2002)
• Nad rzeką życia. Śladami Jana Rybowicza - Marcin Kozłowski, KLIMATY. Miesięcznik Kulturalno-Społeczny 2(2001), VERS - Busko-Zdrój 2001
• Intuicje przydrożne. KULTURA - LITERATURA - POLSKA 2(7)2004, Tarnów 2004
• Poezja 7/9(1990), s. 88

Tłumaczenia

Wiersze Rybowicza były i są wydawane w języku rosyjskim. Do 2006 r. ukazały się:

• w 1990 - zbiór prozy Rybowicza pt. Wyjście z ciemności:

Vykhod iz t'my. Rasskazy, Raduga Moskva 1990;

• w 1992 - wybór utworów w zbiorze pt. Kraj Na Opak;

Strana naoborot. Stikhotvorenija i proza. 1976-1990, Wahazar Moskva 1992

• w 2005 - wybór wierszy (wyd. polsko-rosyjskie) pt. Dobra wiadomość.

Dobra wiadomość - charoszaja nowost, Wyd. A.Marszałek - Wahazar 2005

Wyśpiewać poezję

Wiersze Rybowicza z muzyką Krzysztofa Myszkowskiego znalazły się m.in. na płytach

• Starego Dobrego Małżeństwa:
  • Jednoczas (28 III 2008)
  • Tabletki ze słów (17 XI 2006)
  • Odwet pozorów (2009)
• zespołu The Gruz Brothers Band:
  • Dymi mi z czachy (2005)
  • Live Biała gorączka (2006)

Płyta Tabletki ze słów została nominowana do nagrody SuperJedynki 2007 w kategorii Piosenka Literacka.

2 czerwca 2007 w Gminnym Domu Kultury "Lisia Góra" (Śmigno, gmina Lisia Góra) odbył się koncert Starego Dobrego Małżeństwa, na którym artyści zaśpiewali utwory do wierszy Jana Rybowicza, poeta Józef Baran przeczytał swoje wspomnienia, a Teatr "Nie Teraz" przedstawił krótką sztukę na motywach twórczości Rybowicza. Fragmenty koncertu, wraz z opowieścią o Janie Rybowiczu i reportażem z Lisiej Góry zostały zamieszczone na DVD albumu Starego Dobrego Małżeństwa "Jednoczas".

Po raz drugi impreza odbyła się 31 maja 2008 r. Poza Starym Dobrym Małżeństwem, wystąpił zespół Matragona oraz Piotr Warszawski w monodramie.

W wierszach innych poetów

• Bacik W. - Odszedł
• Ziemianin A. - Makatka dla Janka Rybowicza

Linki zewnętrzne

• Kaskader z Lisiej Góry
• 15 lat od śmierci J.Rybowicza (2005)
• Zbiór wierszy i opowiadań Jana Rybowicza