Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Jan Sokol z Lamberka | |
 Obraz Alfonsa Muchy z cyklu Epopeja słowiańska (Slovanská epopej). Władysław Jagiełło ogląda pole bitwy pod Grunwaldem. U podnóża pagórka z krzyżem na piersi leży Ulrich von Jungingen. Za rycerzem w pancerzu i szerokim hełmie stoi Jan Sokol z Lamberka, w lewo od niego Jan Žižka. |
|
![Wyobrażenie herbu Jana Sokoła według Augusta Sedláčka[1].](/w/index.php?title=Plik:Sokol_Jan-Coat_of_Arms.jpg&filetimestamp=20091120100637) Wyobrażenie herbu Jana Sokoła według Augusta Sedláčka[1]. |
|
| Data urodzenia | ok. 1355 |
| Data śmierci | 28 września 1410 |
| Rodzina | z Lamberka (von Lamberg) |
| Rodzice | Jaroslav III. z Knínic |
| Dzieci | Mikuláš Sokol z Lamberka Jaroslav Sokol z Lamberka |
Jan Sokół z Lamberka, Jaśko Sokół, czes.: Jan Sokol z Lamberka, niem.: Johann Sokol von Lamberg (ok. 1355 – 28 września 1410 r., Brześć Kujawski[2]) – rycerz morawski, czeski feudał znany z udziału w wewnętrznych sporach dynastii Luksemburgów oraz jako dowódca oddziałów czeskich walczących po stronie polsko-litewskiej w bitwie pod Grunwaldem.
Spis treści |
Jan Sokol z Lamberka urodził się za panowania cesarza Karola IV Luksemburskiego około 1355 r. Jego ojciec, Jaroslav z Knínic jakiś czas po roku 1360 przybył do Březníka (obecnie wieś i gmina w powiecie Třebíč), gdzie ok. 1370 r. został wzniesiony zamek Lamberk (Lamberk) nad brzegiem Oslavy.
O dzieciństwie Jana Sokola nie ma zbyt wielu wiadomości. Jego ojciec był burgrabią znojemskim od 1356 r., a od 1368 r. marszałkiem dworu margrabiego morawskiego Jana Henryka Luksemburskiego (brata cesarza Karola IV).
Jan Sokol także związany był z Luksemburgami (od 1399 r. służył w Wyszehradzie u boku Wacław IV) i był uczestnikiem walki o Morawy pomiędzy Prokopem (wspieranym przez Zygmunta) a Jodokiem. W waśń pomiędzy braćmi zaangażowali się też Wacław i Jan Zgorzelecki. W trakcie tych walk Jan Sokol zasłynął jako utalentowany dowódca.
W 1410 r. Jan Sokol z Lamberka uczestniczył u boku wojsk polsko-litewskich w wojnie z Krzyżakami. Od 1409 r. prowadził w Czechach zaciąg najemników, w efekcie czego przyprowadził oddział liczący 500 kopii, czyli ok. 1500 zbrojnych. Wiosną 1410 r. Jan Sokol wraz ze swoimi ludźmi stacjonował w Koronowie, strzegąc granicy przez atakiem ze strony komtura Świecia[3]. Pod Grunwaldem dowodził wraz ze Zbislávkiem[4] czwartą chorągwią św. Jerzego złożoną z najemników czeskich[5].
W oddziale Jana Sokola znajdował się jego wieloletni przyjaciel i uczeń, późniejszy bohater husycki – Jan Žižka.
Po zwycięstwie Polaków brał udział w zdobywaniu zamków krzyżackich. Pod Malborkiem w imieniu króla prowadził rozmowy z najemnikami czeskimi w służbie krzyżackiej w sprawie poddania zamku. Doszło nawet do porozumienia, lecz pomysł zdobycia twierdzy zdradą i przekupstwem został odrzucony przez radę królewską.
Za swoje zasługi Jaśko Sokół otrzymał od Władysława Jagiełły w dzierżawę zamek w Radzyniu Chełmińskim, zdobyty 21 września na Krzyżakach.
27 września 1410 r. Jan Sokół z Lamberka na zaproszenie króla Władysława Jagiełły wziął udział w uczcie w domu jednego z toruńskich mieszczan. Następnego dnia zmarł. Przyczyną śmierci było prawdopodobnie zatrucie po spożyciu ryb. Od razu pojawiły się podejrzenia, że dokonano otrucia. O zabójstwo podejrzewano zarówno Jana Žižkę, jak i polskich panów, zazdrosnych o wpływ Jana Sokola na króla. Dowodem przychylności władcy wobec Czecha mogły być liczne nadania oraz ojcowska opieka jaką Jagiełło otoczył synów Jana w Krakowie.
