| Jan Strelau | |
Jan Strelau, 2007 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 30 maja 1931 Wolne Miasto Gdańsk |
| Zawód | psycholog, nauczyciel akademicki |
| Tytuł | profesor |
| Alma Mater | Uniwersytet Warszawski |
| Uczelnia | Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej Polska Akademia Nauk |
| Stanowisko | wiceprezes Polskiej Akademii Nauk (2002–2006) |
| Odznaczenia | |
Jan Jerzy Strelau (ur. 30 maja 1931 w Wolnym Mieście Gdańsku) – polski profesor psychologii, znany w skali międzynarodowej ze swoich badań nad temperamentem.
Spis treści |
W latach 1957–2001 był związany z Uniwersytetem Warszawskim. W 1976 otrzymał tytuł naukowy profesora. Założył na UW pierwszą w Polsce Katedrę Psychologii Różnic Indywidualnych oraz stworzył na tej uczelni Interdyscyplinarne Centrum Genetyki Zachowania.
Był pierwszym przewodniczącym Europejskiego Towarzystwa Psychologii Osobowości (1984–1988), a także przewodniczył Międzynarodowemu Towarzystwu Psychologii Różnic Indywidualnych (1993–1995). Był również wiceprezydentem Międzynarodowej Unii Nauk Psychologicznych (1996–2000) oraz wiceprezesem Polskiej Akademii Nauk (2002–2006).
W roku 2001 przeniósł się na Szkołę Wyższą Psychologii Społecznej, gdzie został pierwszym dziekanem Wydziału Psychologii. Od 2002 pełni funkcję prorektora ds. nauki.
Jest członkiem Europejskiej Akademii Nauk (Academia Europaea), członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk i członkiem zagranicznym Fińskiej Akademii Nauk i Literatury.
Jest autorem Regulacyjnej Teorii Temperamentu (RTT), która koncentruje się na formalnych aspektach zachowania obejmujących charakterystykę energetyczną (E) i temporalną (T), na które składają się takie cechy jak: wrażliwość sensoryczna, reaktywność emocjonalna, wytrzymałość i aktywność (E) oraz żwawość i perseweratywność (T). Do ich pomiaru służy inwentarz Formalna Charakterystyka Zachowania – Kwestionariusz Temperamentu (FCZ-KT) skonstruowany przez niego i Bogdana Zawadzkiego. FCZ-KT został zaadaptowany do wielu wersji językowych, podobnie jak Kwestionariusz Temperamentu rozpowszechniony zagranicą jako Strelau Temperament Inventory (STI), a od 1998 roku w nowej adaptacji jako Kwestionariusz PTS (Strelau i Zawadzki) znany jako Pavlovian Temperament Survey (PTS) zaadaptowany do 16 wersji językowych.
Badania prowadzone w ramach RTT koncentrują się na funkcjonalnej roli temperamentu w procesie adaptacji, ze szczególnym uwzględnieniem funkcjonowania człowieka w warunkach trudnych (stresowych) i jego znaczeniu jako jednego z czynników wpływających na zaburzenia w zachowaniu (m.in. PTSD). W ramach licznych badań prowadzonych w paradygmacie genetyki zachowania Strelau i jego współpracownicy wykazali, że za różnice indywidualne w cechach temperamentu w około 40% odpowiada czynnik genetyczny, co podkreśla rolę środowiska, w tym głównie środowiska specyficznego (dla każdego członka rodziny) w kształtowaniu cech temperamentu.
Otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego[1], Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu[2] oraz Państwowego Uniwersytetu Nauk Humanistycznych w Moskwie. W 2011 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[3].
Jest także laureatem wielu nagród, w tym:
Monografie i podręczniki autorskie:
Redakcja naukowa: