Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Jan Szkot Eriugena (ok. 810-877) – teolog i filozof chrześcijański, pochodzący z Irlandii. Imię Eriugeny to pleonazm, który brzmi dosłownie "Jan Irlandczyk urodzony w Irlandii". W jego czasach Szkotami nazywano mieszkańców Irlandii, zaś "Eriugena" oznacza "urodzony w Ériu", czyli Irlandii.
Działał na dworze Karola II Łysego. Oprócz łaciny, doskonale znał język grecki, co było w jego czasach umiejętnością rzadką. Jako filozof zapoczątkował scholastykę[potrzebne źródło], głosząc że między wiarą i rozumem nie ma sprzeczności i rozumowi przypada zadanie wyjaśnienia sensu objawienia. Twierdził też, że rozum jest wyższą instancją niż autorytet Ojców Kościoła[potrzebne źródło].
Na zalecenie cesarza Karola II Łysego przetłumaczył z greckiego na łacinę zbiór pism teologicznych i mistycznych znany pod nazwą "Corpus Dionysiacum",do niedawna uznawany za pisma autorstwa świętego Dionizego Areopagity, nawróconego przez świętego Pawła wysokiej rangi urzędnika korynckiego, a we Francji również kojarzony ze świętym Dionizym Męczennikiem, pierwszym biskupem Paryża. Taki autorytet przypisany pismom ucznia świętego Pawła już odegrał ogromną rolę w Bizancjum, a teraz cesarz bizantyjski Michał II - podarowawszy cesarzowi Ludwikowi II Świętemu tak cenne traktaty autorytetem prawie równe listom świętego Pawła - nalegał na ich przetłumaczenie. Także na Zachodzie pisma te spotkały się, właśnie przez to dość wczesne wylansowanie ich w chwale starożytności, ze szczerym i żarliwym przyjęciem wyznaczając nowe kierunki myśli zachodniej.
Eriugena zabrał głos w dyskursie o predestynacji. Uznał doktrynę wolną wolę za konieczną dla filozofii chrześcijańskiej, uzasadnił gdyby ludzie jej nie posiadali, na piekło skazywałby ich Bóg, a więc nie można by Go określić jako dobrego[potrzebne źródło].
Duże znaczenie miała jego koncepcja rozwoju świata jako objawienia (teofania) ukrytego Boga. Dała ona początek panteizmowi i z tego względu jego poglądy zostały potępione jako heretyckie. Według Eriugeny natura objawia się w czterech postaciach:
Eriugena zdefiniował naturę jako "to co jest i to, co nie jest" - byt i niebyt. Jako niebyt należy rozumieć m.in. Boga, który jest obiektem istniejącym ponad bytem (zob. teologia negatywna). Niebyt można interpretować także w kontekście etycznym - człowiek, który popada w grzech niejako staje się niebytem.
