Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Jan Sztaudynger | |
 |
|
| Imiona i nazwisko | Jan Izydor Sztaugynger |
| Data i miejsce urodzenia | 28 kwietnia 1904 Kraków |
| Data i miejsce śmierci | 12 września 1970 Kraków |
| Narodowość | polska |
| Dziedzina sztuki | literatura |
| Ważne dzieła | Piórka, Wiórki |
| Nagrody | |
| Nagroda Związku Literatów w Poznaniu (1935), nagroda miesięcznika Odra (1947) | |
 Cytaty w Wikicytatach |
|
Jan Izydor Sztaudynger (ur. 28 kwietnia 1904 w Krakowie, zm. 12 września 1970 w Krakowie) – polski poeta, satyryk, teoretyk lalkarstwa, tłumacz. Pseudonimy: Dr J. Szt.; J. S.; J. Szt.; Jan Kokowski; Jan Korab; Jan Szt.; JANSZT; Józef Czosnowski; JSZT.; Szt.; Świerszcz.
Mąż Zofii Jankowskiej, ojciec Anny Sztaudynger - Kaliszewicz, doktor socjologii oraz propagatorki jego twórczości oraz Jana Jacka Sztaudyngera, profesora zwyczajnego Katedry Ekonometrii na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. Syn Izydora Jana Józefa i Anny z Kokowskich.
Spis treści |
Uczęszczał do Wzorcowej Szkoły Ćwiczeń przy Seminarium nauczycielskim w Krakowie. Po wybuchu pierwszej wojny światowej ewakuował się wraz z rodzicami do Brna na Morawach, gdzie kontynuował naukę na Prywatnych Polskich Kursach Gimnazjalnych. W roku 1915 podjął naukę w II Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie. Po ukończeniu gimnazjum i zdaniu matury poeta podjął jednocześnie studia polonistyczne i germanistyczne, na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1923 roku ukończył roczne Studia Pedagogiczne a rok później uzyskał tytuł doktora filozofii na podstawie prac: "Stosunek Garczyńskiego do religii" oraz "Wpływ Goethego na Garczyńskiego".
Po ukończeniu studiów, Sztaudynger objął posadę nauczyciela języka polskiego w gimnazjum im. Władysława Jagiełły w Dębicy na Pomorzu, a po odbyciu służby wojskowej w Szkole Podchorążych Piechoty w Zaleszczykach, przeniósł się do Bydgoszczy, gdzie wykładał przez pół roku w Męskim Seminarium Nauczycielskim. W 1930 roku przeprowadził się do Poznania, gdzie przez cztery lata wykładał w Seminarium Nauczycielskim im. Ewarysta Estkowskiego. Ożenił się z Zofią Jankowską, a w roku 1933 urodziła mu się córka Anna. W roku 1934 zatrudnił się jako wykładowca w Państwowej Szkole Wydziałowej.
Po wybuchu wojny, Sztaudynger został aresztowany przez Niemców, osadzony w obozie przejściowym i przesiedlony do wsi Malice w Sandomierskim. W okolicznym Opatowie objął posadę nauczyciela w miejscowym gimnazjum.
W roku 1944 dotarł do Lublina i przy PKWN objął stanowisko w Resorcie Kultury i Sztuki. Po wojnie osiedlił się w Łodzi. Objął na krótko posadę kierownika literackiego Teatru Lalek „Biedronka” Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, a do marca 1950 pracował jako referent literatury w Wydziale Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi.
W roku 1946 urodził się syn Jacek i od tego roku poeta współpracował z Centralnym Instytutem Kultury. W latach 1947-1950 mieszkał również w Szklarskiej Porębie. W roku 1955 wyprowadził się z Łodzi do Zakopanego.
W ostatnich latach życia Jan Sztaudynger zmagał się z ciężką chorobą. Dwudziestokrotnie leżał w szpitalach m.in. w Krakowie, Łodzi i Warszawie. Zmarł w Klinice Hematologicznej w Krakowie 12 września 1970 roku. Pochowano go na cmentarzu Salwatorskim trzy dni później.
W literaturze przedmiotu obecne są trzy daty debiutu literackiego: 1923[1], 1924[2], 1925[3]. Jako eseista debiutował w roku 1923 artykułem opublikowanym w praskim czasopiśmie Divadelni Listy. Podczas studiów należał do grupy literackiej Helion, a w maju 1923 roku zorganizował w sali Kopernika w Collegium Novum pierwszy własny wieczór poetycki. w 1926 roku ukazał się w nakładem poznańskiej Księgarni Świętego Wojciecha debiutancki tomik poezji "Dom mój", do którego napisał wstęp Karol Hubert Rostworowski.
W 1930 roku został członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich. Publikował artykuły, recenzje, wiersze m.in. w Kurierze Literacko-Naukowym, Dzienniku Poznańskim Czasie, Tęczy, Dwutygodniku Literackim. Działał również w kabarecie „Klub Szyderców”, kierowanym przez Artura Marię Swinarskiego. W latach 1930-35 wydał dwa wiersze okolicznościowe, wydrukowane w niewielkich nakładach: Ballada o Stanisławie Wysockiej oraz Kasprowicz, napisany specjalnie dla uczestników uroczystości otwarcia Działu Kasprowiczowskiego Muzeum Miejskiego w Poznaniu oraz pięć tomików wierszy.
Po zamieszkaniu w Szklarskiej Porębie w 1947 roku, uczestniczył w życiu literackim Jeleniej Góry i okolic. Udzielał się w organizowanych przez Klub Literacki (potem Związek Zawodowy Literatów Polskich, Oddział Dolnośląski) odczytach, które służyły stopniowemu przywracaniu życia kulturalnego na Ziemiach Zachodnich. Obecny był również na Pierwszym Zjeździe Polskich Pisarzy Ziemi Sudeckiej, który odbył się w dniach 8-11 maja 1947 roku. Podczas pobytu w Szklarskiej Porębie Sztaudynger napisał szereg wierszy, które drukiem ukazały się w tomie Puch ostu (1958). W roku 1946 wydał tomik wierszy: Strofy wrocławskie. W roku 1954 ukazał się tomik fraszek Piórka. W latach 1961-1968 ukazały się w wydawnictwie Nasza Księgarnia cztery tomiki wierszy dla dzieci.
Twórczość literacka Jana Sztaudyngera była wyrazem afirmacyjnej postawy wobec życia. Inspiracje czerpał z obserwacji świata przyrody, dzieł sztuki, poznawaniu legend miasta. Znany przede wszystkim z publikacji fraszek i uznawany za "odnowiciela tego gatunku". W pewnym opracowaniu czytamy:
 |
W latach 1935-1937 prowadził prace badawcze dotyczące tradycji i organizacji teatrów lalkowych i związku z tym podróżował po Europie. Wyniki studiów zamieścił w pionierskiej pracy "Marionetki". W 1937 roku Sztaudynger objął posadę instruktora do spraw teatru lalek w Oddziale Oświaty Pozaszkolnej Kuratorium Okręgowego w Poznaniu, a w Warszawie został członkiem Komisji Teatru Kukiełek przy Instytucie Teatrów Ludowych. Jednocześnie na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego prowadził wykłady dotyczące wpływu teatru lalek na literaturę polską. Od 1938 roku był redaktorem działu kukiełek w miesięczniku Teatr Ludowy a latach 1938-1939 redagował pismo Bal u lal. Miesięcznik Marionetkowy. Po drugiej wojnie światowej Sztaudynger redagował w latach 1950 -1953 kwartalnik Teatr Lalek. W roku 1961 opublikował szkice "Od szopki do teatru lalek" (1961), a w czasopiśmie Teatr prowadził dział Teatru Lalek. Międzynarodowe Stowarzyszenie Teatrów Lalek UNIMA nadało mu tytuł honorowego członka.
Uwzględniono również wydania pośmiertne:
