Jedwabno (województwo warmińsko-mazurskie)

Jedwabno
Herb
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	szczycieński
Gmina	Jedwabno
Liczba ludności	1125
Strefa numeracyjna	(+48) 89
Kod pocztowy	12-122
Tablice rejestracyjne	NSZ
Położenie na mapie Polski Jedwabno
53°31′47″N 20°43′47″E
Multimedia w Wikimedia Commons

Jedwabno (niem. Jedwabno) – wieś mazurska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Jedwabno. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Miejscowość turystyczna, jest siedzibą gminy Jedwabno. We wsi rzymskokatolicki kościół parafialny pw. św. Józefa, wybudowany w 1932 r., filiał kościoła ewangelickiego, urząd gminny, poczta, sklepy, stacja benzynowa.

Historia

Według jednych źródeł wieś założona około 1380 r. na miejscu grodziska Prusów. Inne wskazują, że miejscowość wymieniana była w dokumentach w 1397 r., założona prawdopodobnie na miejscu staropruskiej osady. W średniowieczu była to duża osada bartnicza a później - od XVI w. - duża wieś targowa, z prawem do organizowania jednego jarmarku rocznie. W 1579 r. wymienia w dokumentach jako parafia. Kościół ewangelicki został spalony zima 1945, później rozebrany i już nie odbudowany. Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych utrwalona historycznie nazwa niemiecka Jedwabno została w 1938 r. zastąpiona przez administrację nazistowską sztuczną formą Gedwangen.

Zabytki

• domy o charakterze kamieniczek (ul. 1 Maja, ul Odrodzenia, ul. Olsztyńska
• domu drewniane (ul. Odrodzenia, ul. Olsztyńska)
• kościół katolicki pw. św. Józefa, zbudowany w 1930 r., murowany z drewnianą wieżą, założony na planie prostokąta z trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Dach dwuspadowy. Ołtarz główny w stylu neorenesansowym, przed ołtarzem neogotycka balustrada.
• cmentarz ewangelicki, położony po obu stronach drogi do Nidzicy, ze starymi drzewami oraz słabo zachowanymi nagrobkami.

Zobacz też

• Jedwabno

Bibliografia

• Ambroziak Sławomir, Dzieje parafii, kościołów i życia religijnego gminy Jedwabno (Jedwabno, Małga, Nowy Dwór), Rocznik Mazurski 2001.
• Ambroziak Sławomir, Osadnictwo na terenie gminy Jedwabno od czasów Zakonu Krzyżackiego, Rocznik Mazurski 2002.
• Ambroziak Sławomir, Z dziejów gminy Jedwabno, Rocznik Mazurski 2006.
• Ambroziak Sławomir, O najgłośniejszym procesie sądowym Mazur. Wydarzenia zimy 1931/1932 w Dębowcu i Jedwabnie oraz postępowanie w tych sprawach przed niemieckim wymiarem sprawiedliwości, Rocznik Mazurski 2007.
• Ambroziak Sławomir, Okręg Jedwabna w pierwszych latach powojennych 1945-1954, Rocznik Mazurski 2008.
• Darmochwał T., Rumiński M. J., 1996. Warmia Mazury, przewodnik. Agencja TD, Białystok
• Liżewska Iwona, Wiktor Knercer: Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej. Olsztyn, Agencja Wydawnicza "Remix" s.c., 1998, 171 str., ISBN 83-87031-13-5
• Powiat szczycieński. Przeszłość - współczesność, Szczytno 2006, praca zbiorowa
• Szczytno. Z dziejów miasta i powiatu, Szczytno 1962, praca zbiorowa
• Nieoficjalna strona wsi i gminy
• Fotogaleria miejscowości Jedwabno