Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyJerzy Wdowczyk (ur. 28 lipca 1935 w Sośnicy pow. Pleszew, zm. 6 września 1996 w Łodzi) − łódzki naukowiec, polski fizyk, profesor Uniwersytetu Łódzkiego(UŁ).
Spis treści |
Urodził się w Wielkopolsce w rodzinie leśniczego, syn Stanisława i Józefy z d. Kmieć. Rodzice byli rolnikami.
Wojna spowodowała, że naukę w szkole podstawowej zaczął dopiero w 1945, w Krotoszynie, ale ukończył w 1948. Następnie w Krotoszynie w latach 1948 - 1952 uczył się w Liceum Pedagogicznym. 1 września 1955 rozpoczął studia na kierunku fizyki w Wyższej Szkole Pedagogicznej (WSP) w Łodzi. WSP przyłączono do UŁ w 1956, kontynuował studia, uzyskując w UŁ w 1960 dyplom magistra w zakresie fizyki doświadczalnej. 24 czerwca 1964 uzyskał na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii UŁ stopień doktora nauk fizycznych (z problematyki, dotyczącej zawartości mionów w pękach, zapoczątkowanych przez kwanty gamma o wysokich energiach). 18 kwietnia 1972 po przedstawieniu rozprawy habilitacyjnej uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk fizycznych, nadany przez Radę Nadzorczą Instytutu Badań Jądrowych (IBJ) w Świerku. W 1978 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. 30 września 1989 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego w Instytucie Problemów Jądrowych im. A. Sołtana w Świerku-Otwocku (dawniej IBJ).
W latach 1952 - 1955 pracował jako nauczyciel w Szkole Podstawowej w Jankowach (pow. Kępno). W końcowym etapie studiów zaczął pracować w UŁ jako pracownik kontraktowy do prowadzenia ćwiczeń (1 marca 1959 - 31 sierpnia 1960). Od 1 października 1960 był zatrudniony jako asystent w Katedrze Fizyki Doświadczalnej UŁ, od 1 października 1962 starszy asystent, od 1 października 1964 adiunkt do 31 sierpnia 1968. W 1968 przeszedł do Instytutu Badań Jądrowych (IBJ) w Świerku - Zakład VI w Łodzi - od 1 września jako adiunkt w Zespole Pracowni w Łodzi i Zakładzie Fizyki Wielkich Energii Prowadził równocześnie różne wykłady zlecone w UŁ z fizyki wysokich energii i astrofizyki promieniowania kosmicznego. W 1973 jako docent objął kierownictwo Oddziału Łódzkiego IBJ. W tym samym roku ponownie podjął pracę w UŁ na 1/2 etatu (1 maja 1973 - 30 września 1976), przez 3 lata (1973 - 1975) sprawując tu funkcję kierownika nowo utworzonego Zakładu Promieniowania Kosmicznego w Instytucie Fizyki na Wydziale Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym UŁ.
Od 1959 zajmował się zagadnieniami promieniowania kosmicznego, jego wiedza w tej dziedzinie zjednała mu uznanie w kraju i zagranicą. W 1964 wyjechał na stypendium Uniwersytetu w Durham (Anglia) i na ponad roczny staż naukowy (1965 - 1966), podczas którego pracował pod kierunkiem prof. A. W. Wolfendale'a wybitnego specjalisty w dziedzinie promieniowania kosmicznego i fizyki wysokich energii.
Po powrocie i rocznej pracy w UŁ przeszedł do IBJ w Świerku - Zakład VI w Łodzi, a także nadal prowadził w UŁ wykłady zlecone z fizyki wysokich energii i astrofizyki promieniowania kosmicznego. Od 1 września 1968 jako adiunkt pracował u prof. Aleksandra Zawadzkiego, kierownika Zespołu Pracowni w Łodzi i Zakładu Fizyki Wielkich Energii. Poza współpracą z Uniwersytetem w Durham nawiązał od 1971 współpracę OŁ IBJ z Uniwersytetem Moskiewskim im. M. Łomonosowa, a w 1974 doprowadził do współpracy między UŁ a Uniwersytetem im. M. Łomonosowa w Moskwie. W 1970 zawiązał również współpracę Łódzkiego Ośrodka Fizyki Promieniowania Kosmicznego z laboratoriami francuskimi. Przebywał z wykładami we Francji (łącznie 1 rok) w latach 1975 - 1976 oraz 1977 - 1987 (Uniwersytet w Bordeaux), 1985 - 1995 (College de France).
Od 1973 był sekretarzem (wspólnie z prof. A. W. Wolfendale) Europejskich Sympozjów Fizyki Promieniowania Kosmicznego, a w 1976 otrzymał nagrodę indywidualną l stopnia Państwowej Rady ds. Wykorzystania Energii Jądrowej. Rok później otrzymał Nagrodę im. Marii Curie-Skłodowskiej. W 1981 został członkiem Amerykańskiego Towarzystwa Fizycznego. Od 1981 roku był członkiem Komisji Promieniowania Kosmicznego Międzynarodowej Unii Fizyki Czystej i Stosowanej (JUPAP), w której pełnił funkcję sekretarza (1987-1990) i przewodniczącego (1990 - 1993). W 1988 został członkiem Brytyjskiego Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego. Nadal ściśle współpracował z Uniwersytetem w Durham. Uczestniczył w wielu konferencjach międzynarodowych, prowadził wykłady na uczelniach zagranicznych, m.in. w 1982 cykl wykładów w uniwersytetach japońskich (Tokio, Osaka, Nagoya, Kobe). Wrócił do współpracy z UŁ, prowadząc od 1985 wykłady zlecone, zaś od 1 stycznia 1988 zatrudniony został na części etatu (do 30 września 1989 - 1/2 etatu profesora nadzwyczajnego). Po otrzymaniu tytułu profesora zwyczajnego w 1989 nadal pracował w UŁ (31 października 1989 - 30 września 1992, na niepełnym etacie). W ostatnich latach pracy realizował kilka programów badawczych, m.in. granty Komitetu Badań Naukowych "Badanie składu masowego i oddziaływania promieniowania kosmicznego o energiach 1015-1017 MeV" (1991-1994) oraz opracowania nowej metody wyznaczania masy pierwotnych cząsteczek inicjujących wielkie pęki (1994). Otrzymał też cztery granty w British Science Research Council of the Royal Society of London.
Prowadzone przezeń badania w dziedzinie fizyki wysokich energii i astrofizyki promieniowania kosmicznego, a zwłaszcza problematyka własności oddziaływania hadronów o energiach ponadakceleratorowych oraz problemów propagacji promieniowania kosmicznego wysokich i skrajnie wysokich energii w przestrzeni kosmicznej przyniosły mu uznanie w świecie nauki. Był autorem ok. 290 publikacji, w tym ok. 150 prac (artykułów, recenzji) w recenzowanych czasopismach naukowych (głównie zagranicznych) oraz ok. 140 artykułów drukowanych w sprawozdaniach z międzynarodowych konferencji, na które był z reguły zapraszany. Z kilku najciekawszych rozpraw na uwagę zasługują: Ultra-high energy cosmic rays from cluster of galaxies (1980 - współautorzy M. Giller, A. W. Wolfendale), High energy-y-raya from the direction of the Greb pulsor (1981 - współautorzy T. Dzikowski, B. Grochalska, J. Gawin), Propertiers of hadron interactions at extremely high energies (1984 - współautor A. W. Wolfendale); High energy interactions (1991), Cosmic rays above 1017 (1993 - współautorzy Xchi, A. W. Wolfendale).
Był promotorem 13 dysertacji doktorskich (w większości pracowników naukowych UŁ), opiekował się kilkoma habilitacjami.
Od 1960 był członkiem Polskiego Towarzystwa Fizycznego, gdzie pełnił funkcję skarbnika (1985-1987) i członka Zarządu Głównego (1991-1994). Należał też do Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1994) oraz był członkiem Komisji Astrofizyki Polskiej Akademii Umiejętności (PAU).
Zmarł w Łodzi i został pochowany na cmentarzu na Dołach w Łodzi.
Jerzy Wdowczyk w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
