| Jerzy Ziętek Jorg |
|
![]() |
|
| Data i miejsce urodzenia | 10 czerwca 1901 Gleiwitz |
| Data i miejsce śmierci | 20 listopada 1985 Zabrze |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | od 1943 |
| Stanowiska | z-ca d-cy 3. Dywizji Piechoty |
| Główne wojny i bitwy | II wojna światowa |
| Odznaczenia | |
| Jerzy Ziętek | |
| Wojewoda śląsko-dąbrowski | |
| Przynależność polityczna | Polska Partia Robotnicza |
| Okres urzędowania | od 1 lutego 1945 do 10 marca 1945 |
| Następca | Aleksander Zawadzki |
| Wojewoda katowicki | |
| Przynależność polityczna | Polska Zjednoczona Partia Robotnicza |
| Okres urzędowania | od 12 grudnia 1973 do 10 czerwca 1975 |
| Następca | Stanisław Kiermaszek |
| Poseł VIII kadencji Sejmu PRL | |
| Przynależność polityczna | Polska Zjednoczona Partia Robotnicza |
| Okres urzędowania | od 23 marca 1980 do 31 sierpnia 1985 |
Jerzy Ziętek, ps. Jorg (ur. 10 czerwca 1901 w Szobiszowicach, ob. dzielnica Gliwic, zm. 20 listopada 1985 w Zabrzu) – polski polityk, urzędnik samorządowy, partyjny, państwowy, działacz społeczny, żołnierz, generał brygady Wojska Polskiego, członek Komitetu Centralnego PZPR (1964–1981), przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach (1964–1973), wojewoda śląsko-dąbrowski (1945–1950), wojewoda katowicki (1973–1975), członek Rady Państwa (1963–1980), zastępca Przewodniczącego Rady Państwa (1980–1985), poseł na Sejm II RP (1930–1935) i na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) oraz na Sejm PRL II, III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji (1957–1985), prezes Związku Weteranów Powstań Śląskich, wiceprezes Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1949–1985).
Spis treści |
W latach 1919–1921 aktywny jako działacz propolski na Górnym Śląsku, według oficjalnej propagandy i wspomnień uczestnik powstań śląskich (biografowie Jerzego Ziętka twierdzą, że w I i II powstaniu nie brał udziału, natomiast w III był łącznikiem, lecz nie był bezpośrednio zaangażowany w walki zbrojne, co nagłośniała oficjalna biografia[1]), w latach 1922–1939 pracował w samorządzie i autonomicznej administracji województwa śląskiego. Podczas II wojny światowej w ZSRR, pracował w budownictwie wojskowym. Od 1943 w Wojsku Polskim. Od 1945 członek PPR, następnie PZPR.
W latach 1945–1950 wicewojewoda śląsko-dąbrowski, w latach 1950–1964 zastępca przewodniczącego, w latach 1964–1973 przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, w latach 1973–1975 wojewoda katowicki. W latach 1963–1980 członek Rady Państwa, a w latach 1980–1985 zastępca Przewodniczącego Rady Państwa.
Wielokrotnie był posłem na Sejm; już w latach 1930–1935 poseł III kadencji Sejmu II RP z ramienia BBWR, w latach 1947–1952 poseł na Sejm Ustawodawczy z ramienia PPR (potem PZPR), a w latach 1957–1985 poseł na Sejm PRL II–VIII kadencji (z ramienia PZPR). W latach 1961–1969 przewodniczący sejmowej Komisji Budownictwa i Gospodarki Komunalnej. 2 kwietnia 1980 otwierał VIII kadencję Sejmu jako marszałek Senior.
Jako wicewojewoda śląsko-dąbrowski powołał latem 1945 komisję, która podjęła się spisu przymusowo wywiezionych do ZSRR przez Armię Czerwoną górników. Spis zawierał 9877 nazwisk. Komisja podjęła również działania zmierzające do zwolnienia deportowanych górników i ich powrót do domu.
Od 1949 (do końca życia) był wiceprezesem Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Odznaczony m.in. Orderem Budowniczych Polski Ludowej (1959). 3 maja 1971, w 50 rocznicę wybuchu powstań śląskich, awansowany do stopnia generała brygady LWP. 10 czerwca 1975 odszedł na emeryturę. Zmarł 20 listopada 1985 w Zabrzu. Został pochowany na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach. Dzień pogrzebu Jerzego Ziętka był dniem żałoby w województwie katowickim. W pogrzebie Jorga wziął udział m.in. Prezes Rady Ministrów prof. Zbigniew Messner oraz członek Biura Politycznego KC PZPR Kazimierz Barcikowski, który pożegnał zmarłego w imieniu kierownictwa partyjno-państwowego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Duża ilość mieszkańców województwa wzięła udział w pogrzebie.
Jerzy Ziętek zainicjował budowę Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku im. Jerzego Ziętka na granicy miast Katowic, Chorzowa i Siemianowic Śląskich, kompleksu sanatoryjno-uzdrowiskowego Zawodzie w Ustroniu, Górnośląskiego Centrum Rehabilitacji „Repty” im. gen. Jerzego Ziętka w Tarnowskich Górach, doprowadził do wybudowania hali Spodek i innych.
Portret filmowy wojewody gen. Jerzego Ziętka stworzył reżyser filmowy i dokumentalista górnośląski Antoni Halor w filmie dokumentalnym Człowiek z laską czyli portret człowieka praktycznego, który w 1979 wyróżniono na festiwalu w Krakowie i uhonorowano Nagrodą Główną na festiwalu w Łodzi.
19 listopada 2005 w parku przy Rondzie gen. Jerzego Ziętka nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika J. Ziętka. Powstał on dzięki Społecznemu Komitetowi Budowy Pomnika Generała Jerzego Ziętka w Katowicach. Dzień później przypadła 20 rocznica śmierci Jorga. Doktor honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Od 2007 jego najmłodszy wnuk – Jerzy Ziętek – jest posłem Platformy Obywatelskiej.
(aktualna precedencja odznaczeń)