Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Joachim Litawor Chreptowicz | |
 Joachim Litawor Chreptowicz |
|
 Odrowąż |
|
| Data urodzenia | 4 stycznia 1729 |
| Data śmierci | 4 marca 1812 |
| Rodzina | Chreptowiczowie |
| Odznaczenia | |
   |
|
Joachim Litawor Chreptowicz herbu Odrowąż (4 stycznia 1729 – 4 marca 1812) – kanclerz wielki litewski.
Joachim Chreptowicz urodził się w Jasieńcu nad Serweczem koło Nowogródka. Jego rodzicami byli Marcjan, starosta werbelski i Regina Wojnianka, podczaszanka nowogrodzka. Lata dziecięce spędził u babki Teofili z de Reasów, żony Kazimierza Niesiołowskiego.
W 1752 został stolnikiem nowogródzkim, w 1753 roku deputatem grodzkim na Trybunał Litewski, [1]w 1754 posłem na sejm. Został wówczas stronnikiem familii Czartoryskich. Był posłem na sejm konwokacyjny (1764)[2]. W 1764 roku podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego.[3]Na sejmie koronacyjnym 1764 został sekretarzem wielkim litewskim. W 1765 został marszałkiem Trybunału Litewskiego. W 1765 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[4]. Był posłem na sejm w 1766 roku[5]. W końcu 1769 roku i na początku 1770 zabiegał we Francji (z polecenia Stanisława Augusta) o wsparcie dyplomatyczne dla Polski.
W 1773 został podkanclerzym litewskim. Na Sejmie Rozbiorowym 1773-1775 wszedł w skład delegacji wyłonionej pod naciskiem dyplomatów trzech państw rozbiorczych, mającej przeprowadzić rozbiór[6], został członkiem Komisji Rozdawniczej Litewskiej, ustanowionej dla likwidacji majątku skasowanego w Rzeczypospolitej zakonu jezuitów[7]. Był jednym z twórców Komisji Edukacji Narodowej. Przez 2 lata wchodził do Rady Nieustającej jako przewodniczący Departamentu Interesów Cudzoziemskich. W 1790 oczynszował i rozkolonizował swoich poddanych we włościach szczorsowskich[8]. W czasie obowiązywania konstytucji 3 maja został 8 czerwca 1791 ministrem spraw zagranicznych Rzeczypospolitej i wszedł w skład Straży Praw. W czasie wojny polsko-rosyjskiej 1792 nakłaniał króla Stanisława Augusta do przystąpienia do konfederacji targowickiej. Król za jego pośrednictwem tajnie negocjował warunki zaprzestania działań wojennych z pozostałym w Warszawie posłem rosyjskim Jakowem Bułhakowem. [9]14 czerwca 1792 został z mianowania targowiczan kanclerzem wielkim litewskim. Sejm grodzieński (1793) nominował go do Komisji Edukacji Narodowej. [10]W 1795 zamieszkał w Warszawie, oddając się pracy naukowej. Był jednym z najwybitniejszych w Polsce fizjokratów.
Interesował się również pszczelarstwem i w tej dziedzinie wypowiedział wiele nowych myśli, np.: że matka pszczela jest jedyną płodną samicą w rodzinie pszczelej, robotnice są samicami niepłodnymi, a trutnie samcami. Zajmował się również konstrukcjami uli.
W Szczorsach wybudował pałac w stylu francuskim, w którym zgromadził pokaźna bibliotekę. W 1790 jako pierwszy na Litwie oczynszował chłopów ze swoich włości.
W 1773 odznaczony Orderem Orła Białego[11].
Spis treści |
G. Ryżewski, Ród Chreptowiczów herbu Odrowąż, Kraków 2006.
|
|||||||
