Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Joanna Szalona |
|
 |
|
| Księżna Asturii | |
| Okres panowania | od 1502 do 1504 |
| Poprzednik | Michał da Paz |
| Następca | Karol V Habsburg |
| Królowa Kastylii i Leónu | |
| Okres panowania | od 1504 do 1555 |
| Poprzednik | Izabela I Katolicka |
| Następca | Karol V Habsburg |
| Królowa Aragonii | |
| Okres panowania | od 1516 do 1555 |
| Poprzednik | Ferdynand II Katolicki |
| Następca | Karol V Habsburg |
| Dane biograficzne | |
| Urodzona | 6 listopada 1479 Toledo |
| Zmarła | 12 kwietnia 1555 Tordesillas |
| Ojciec | Ferdynand II Katolicki |
| Matka | Izabela I Katolicka |
| Mąż | Filip I Piękny |
| Dzieci | Eleonora Austriacka Karol V Habsburg Izabela Habsburg Ferdynand I Habsburg Maria Habsburg Katarzyna Habsburg |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Joanna I Kastylijska zwana Joanną Szaloną, lub Joanną Obłąkaną (hiszp. Juana I de Castilla zw. Juana la Loca) (ur. 6 listopada 1479 w Toledo, zm. 12 kwietnia 1555 w Tordesillas) – nominalna królowa Kastylii (od 1504) i Aragonii (od 1516). Córka Ferdynanda II Katolickiego i Izabeli I Katolickiej. Żona Filipa I Pięknego (dzięki temu małżeństwu Habsburgowie uzyskali dziedziczne prawa do korony Hiszpanii).
Spis treści |
Joanna była trzecim dzieckiem Królów Katolickich i początkowo nic nie wskazywało na to, by miała kiedykolwiek dziedziczyć korony hiszpańskie: Kastylię i Aragonię, jako że wieku dorosłego dożyli jej starszy brat i siostra i oboje zawarli związki małżeńskie. Jednak w roku 1497 zmarł jedyny brat Joanny, Jan z Asturii, a jego młodziutka żona, która była wówczas w ciąży, niedługo potem urodziła martwą córkę. Niespełna rok później jej starsza siostra Izabela, która wyszła za króla Portugalii, zmarła również w połogu. Jej jedyny syn Miguel da Paz został następcą tronu portugalskiego i kastylijskiego. Jednak młodziutki książę przeżył tylko dwa lata i zmarł już w 1500 roku. Tym sposobem następczynią obydwu koron Królów Katolickich została Joanna, która od roku 1496 była żoną Filipa Pięknego z dynastii Habsburgów, z którym doczekała się zdrowego potomstwa.
Sama Joanna była jednak niezrównoważona psychicznie, a ambicje polityczne jej męża dobrze były znane na dworze kastylijskim. Dlatego coraz bardziej schorowana matka Joanny, Izabela chciała by po jej śmierci w imieniu Joanny Kastylią nadal mógł rządzić jej mąż Ferdynand, a nie habsburski zięć. Jej plan początkowo się nie powiódł, ponieważ po jej śmierci w 1504 szlachta kastylijska odmówiła poparcia Ferdynandowi (nie miał on szerszych praw do Kastylii, którą współrządził tylko dzięki małżeństwu z Izabelą) i oddała władzę w ręce Joanny, a de facto w ręce jej męża Filipa. Gdy młoda para wylądowała w Hiszpanii, garnęła się do niej licznie szlachta opuszczając dwór Ferdynanda. Stary król po nieudanych pertraktacjach z zięciem wycofał się do swej dziedzicznej Aragonii[1]. Wkrótce jednak śmierć znów zmieniła układ sił w królestwach hiszpańskich: w 1506 roku zmarł niespodziewanie na tyfus Filip Piękny, co spotęgowało impulsywność i depresję szczerze w nim zakochanej i zależnej odeń Joanny. Wykorzystał to jej ojciec, który powrócił do Kastylii, by przejąć władzę w jej imieniu. Przy czym Ferdynand nie miał żadnych skrupułów, by pozbawić jej władzy wbrew jej zdaniu[2]. Joanna odmówiła podpisania dokumentu przekazującego władzę ojcu, był to jednak jej ostatni, bezsilny akt sprzeciwu. Ferdynand rozkazał uwięzić córkę w zamku przy klasztorze Santa Clara w Tordesillas, gdzie leżał pochowany jej ukochany mąż. W odosobnieniu jej psychika doznała dalszego rozchwiania przeobrażając się prawdopodobnie w schizofrenię. Sama Joanna nigdy nie została pozbawiona formalnie władzy i wszystkie akty urzędowe do końca jej długiego życia były wystawiane w jej imieniu, zarówno w Kastylii, jak i później w Aragonii i innych podległych jej koronach[1].
Po śmierci Ferdynanda w 1516 Joanna stała się również nominalnie królową Aragonii, będąc tym samym pierwszą prawdziwą władczynią zjednoczonych królestw Hiszpanii w jednej osobie. Jej położenie faktyczne niewiele się jednak zmieniło. Sprawujący regencję po śmierci Ferdynanda kardynał Cisneros wezwał najstarszego syna Joanny – Karola, by objął rządy w państwie. Wychowany z dala od matki, w Niderlandach, był Karol podobnie jak jego dziadek pozbawionym sentymentów politykiem. Po przybyciu do Hiszpanii spotkał się wprawdzie raz z matką, nie pozwolił jej jednak opuścić Tordesillas i oderwał od kontaktów ze światem zewnętrznym. Władzę przejął formalnie w jej imieniu. Karol z urodzenia i kultury czuł się Flamandem i otaczał się dworzanami ściągniętymi z Niderlandów, ponadto wkrótce zaangażował się w wielką politykę europejską spychając interesy Hiszpanii na dalszy plan. Doprowadziło to wkrótce do otwartego buntu rozgoryczonych miast, części szlachty i chłopstwa, społeczeństwo czuło się bowiem wykorzystywane do finansowania dynastycznych planów monarchy. Było to tzw. powstanie Comuneros (1520). Powstańcy odbili Tordesillas i zaproponowali Joannie oddanie realnej władzy, jednak więziona przez lata królowa nie chciała, bądź nie była w stanie przejąć realnych rządów[3]. Według niektórych źródeł nie wiedziała nawet o śmierci swego ojca i nie chciała uwierzyć, że przeciw niej walczy jej własny syn[2]. Gdy zwolennicy Karola pokonali powstańców i zajęli znów Tordesillas, Joanna została ponownie uwięziona i miała tam spędzić resztę swego życia. Los chciał, że okazała się szczególnie długowieczna, przeżywając swe rodzeństwo o kilkadziesiąt lat, z czego ostatnie 35 lat życia spędziła całkowicie odcięta od świata w przyklasztornych murach zamku w Tordesillas, gdzie czuwała przy zabalsamowanych zwłokach swojego męża. Zmarła w 1555 roku. Obecnie spoczywa wraz z mężem w kaplicy królewskiej przy katedrze w Grenadzie.
Małżeństwo z Filipem układało się Joannie szczęśliwie i do śmierci męża doczekała się 6 zdrowych dzieci:
Tragizm losów Joanny został "odkryty" przez twórców doby romantyzmu. Od połowy XIX wieku była ona bohaterką licznych dzieł literackich, teatralnych i filmowych, które mniej lub bardziej realistycznie oddają biografię królowej bez skrupułów wykorzystanej przez najbliższą rodzinę:
| Poprzednik Michał da Paz |
 |
Księżna Asturii 1502–1504 |
|
Następca Karol Habsburg |
| Poprzednik Izabela I Katolicka |
 |
Królowa Kastylii i Leónu 1504–1555 razem z Filipem I 1504–1506 razem z Karolem I od 1516 |
|
Następca Karol V Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand II Katolicki |
 |
Królowa Aragonii 1516–1555 razem z Karolem I od 1516 |
|
Następca Karol V Habsburg |
