Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Julian Grobelny | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 16 lutego 1893 Brzeziny, zabór rosyjski |
| Data i miejsce śmierci | 5 grudnia 1944 Mińsk Mazowiecki, Polska |
Julian Grobelny (pseudonimy Trojan, Julek, Anarchista) (ur. 16 lutego 1893 w Brzezinach, zm. 5 grudnia 1944 w Mińsku Mazowieckim) - polski działacz socjalistyczny, uczestnik trzech powstań śląskich, członek przedwojennej PPS, pierwszy przewodniczący Rady Pomocy Żydom "Żegota", Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
Spis treści |
Przed II wojną światową był wybitnym działaczem łódzkiej Polskiej Partii Socjalistycznej (której członkiem był od 1915)[1], w młodości został oddelegowany na Śląsk, gdzie działał w tamtejszej ekspozyturze Polskiej Organizacji Wojskowej. Brał udział w II i III powstaniu śląskim. Znany był przede wszystkim ze swej działalności na rzecz budowania państwa socjalnego, ale także dążenia do równouprawnienia mniejszości narodowych. W Łodzi Grobelny pracował w tamtejszym magistracie (był szefem wydziału opieki społecznej). W 1929 po raz drugi wstąpił w związek małżeński, z Heleną (Haliną) Adamowicz. W 1930 odszedł z magistratu, otrzymując odprawę (co wiązało się z utratą praw emerytalnych). Z powodu chorowania na gruźlicę zamieszkał z żoną w Zaleszczykach. Około 1935 małżeństwo kupiło małe gospodarstwo wiejskie w Cegłowie pod Mińskiem Mazowieckim.
Po wybuchu II wojny światowej przeniósł się do Warszawy - ziemia w Cegłowie była dzierżawiona. Jako były uczestnik powstań antyniemieckich, Grobelny od razu znalazł się na listach poszukiwanych przez okupanta. Pomimo to rozpoczął działalność podziemną. Jeszcze przed utworzeniem "Żegoty", angażował się w pomoc skazanym na eksterminację Żydom.
W grudniu 1942 powstała Rada Pomocy Żydom "Żegota", a Grobelny został jej przewodniczącym w styczniu 1943. W czasie swojej działalności w tej instytucji, dał się poznać jako osoba dysponująca sporymi umiejętnościami organizacyjnymi i skutecznie wykorzystująca swoje rozległe znajomości i kontakty. Podczas pobytu w Warszawie bardzo często zmieniał miejsce zamieszkania, w obawie przed aresztowaniem. Podczas swej działalności w "Żegocie" szczególnie ostro starał się zwalczać tzw. "szmalcowników" i szantażystów. Między innymi zwrócił się do Delegatury Rządu na Kraj o karanie śmiercią tego rodzaju działalności[1], a także wydał ulotki w których wezwano do udzielania pomocy Żydom. Jednocześnie, wraz z żoną Heleną sam ukrywał kilka osób narodowości żydowskiej, członków przedwojennej PPS. W czasie powstania w getcie warszawskim organizował pomoc dla walczących. Tak stresujący tryb życia doprowadził do nawrotu gruźlicy.
Aresztowany przez Niemców w marcu 1944 w Mińsku Mazowieckim. Okupanci nie wiedzieli jednak o tym, że uwięzili osobę zaangażowaną w czynną pomoc Żydom. Dzięki temu udało mu się uniknąć śmierci. W więzieniu podziemie dostarczało mu systematycznie pomoc, co pozwoliło Grobelnemu przeżyć. Wkrótce został wykupiony z więzienia i do wkroczenia Armii Czerwonej ukrywał się w sanatorium w Otwocku.
Pod koniec życia został starostą powiatowym w Mińsku Mazowieckim. Jednak ciężka choroba zwyciężyła i kilku miesiącach pracy na tym stanowisku zmarł. Został pochowany na cmentarzu w Mińsku Mazowieckim. Jego grobem opiekują się do dziś kolejne grupy uczniów z jednej z miejscowych szkół.
W 1974 roku Julian Grobelny, wraz z żoną Haliną, pośmiertnie otrzymał tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata[2].
