Kłajpeda

Kłajpeda Klaipėda
Herb Kłajpedy
Panorama miasta
Państwo	Litwa
Okręg	kłajpedzki
Mer	Vytautas Grubliauskas
Powierzchnia	98,35 km²
Ludność (2011) • liczba ludności • gęstość	161 300 1640 os./km²
Nr kierunkowy	(+370) 46
Tablice rejestracyjne	L
Miasta partnerskie	Cleveland Czerepowiec Debreczyn Dystrykt North Tyneside Gdynia Kaliningrad Karlskrona Kotka Køge Kuji Lipawa Lipsk Lubeka Mannheim Mohylew Nidzica Odessa Qingdao Szczecin Wyspa Rugia
Położenie na mapie Litwy Kłajpeda Klaipėda
55°42′N 21°08′E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Kłajpeda (lit. Klaipėda wymowa, niem. Memel) – miasto na wybrzeżu Morza Bałtyckiego nad Zalewem Kurońskim, w zachodniej części Litwy, położone u ujścia rzeki Dangi do Zalewu Kurońskiego, połączone kanałem z ujściem rzeki Niemen.

Historia

• 1252 – budowa zamku krzyżackiego Memelburg

• 1254 – lokacja miasta na prawie lubeckim
• 1323 – najazd wojsk litewskich Giedymina spustoszył miasto
• 1466-1657 – wraz z Prusami Książęcymi Kłajpeda lennem Polski
• 1475 – miasto uzyskało prawo chełmińskie
• 1525 – miasto przyjęło luteranizm
• 1540 – pożar zniszczył znaczną część miasta
• 1629-1635 – okupacja szwedzka w czasie wojny z Rzecząpospolitą
• 1672 – ścięcie Krystiana Kalksteina-Stolińskiego
• 1709-1711 – wielka epidemia dżumy
• 1757-1762 – okupacja rosyjska w czasie wojny siedmioletniej
• 1762 – powrót miasta do Prus
• 1806-1807 – Kłajpeda tymczasową stolicą Prus, schronił się tu wraz z dworem król Fryderyk Wilhelm III
• 1871 – miasto wraz z Prusami wchodzi w skład zjednoczonych Niemiec
• 1919-1923 – z ramienia Ligi Narodów miastem administrowała Francja
• 1923-1939 – w ramach niepodległej Litwy (stolica autonomicznego Okręgu Kłajpedy)
• 21 marca 1939 – przyłączenie do III Rzeszy
• 1945 – przyłączenie do ZSRR (Litewska SRR)
• od marca 1990 roku ponownie w granicach Litwy

Do zabytków należą kościół ewangelicki z XVIII w., ruiny zamku z XIV w, spichlerze (XVIII w.) oraz teatr z 2 poł. XIX w.

Gospodarka

• ważny terminal promowy, port handlowy i rybacki (najważniejszy na Litwie)
• przemysł stoczniowy

Demografia

Historyczna populacja
Rok	Populacja
1992	207 100
1999	203 300
2003	190 906
2004	189 477
2005	188 042
2006	187 316
2007	185 899

W roku 2006 liczba mieszkańców Kłajpedy wynosiła 187 316 osób – 86 308 z nich stanowili mężczyźni a 101 008 kobiety.

Struktura wiekowa:

• lata 0-14 – 15,1%
• lata 15-59 – 66,5%
• lata 60+ – 18,40%

Struktura etniczna:

• Litwini: 63%
• Rosjanie: 28,2%
• Polacy: 4,8%
• Białorusini: 0,5%
• Inni: 3,5%

Powierzchnia miasta wynosi 98 km², 38% powierzchni zajmują budynki, 1,4% drogi, 8,45% użytki rolne, 14,08% wody, pozostałe 38% jest „innego użytku”. W Kłajpedzie znajduje się 17 urzędów pocztowych, stacja kolejowa, port, 20 hoteli, 4 kościoły katolickie, 3 cerkwie prawosławne, synagoga, 10 muzeów, 4 teatry i 15 ośrodków sportowych.

Ludzie

• Jerzy Utowka
• Simon Dach
• Tomas Vaitkus
• Tomas Venclova

Zobacz też

• Cerkiew Opieki Matki Bożej i św. Mikołaja w Kłajpedzie

Bibliografia

• K.S., « Memel zamiast Kłajpedy » w : Morze i Kolonie. Organ Ligi Morskiej i Kolonialnej. Nr 4 (Kwiecień 1939). Rok I (XVI), str.2-3.
• Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952.
• Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966).
• Carl von Lorck, Dome, Kirchen und Klöster in Ost- und Westpreussen. Nach alten Vorlagen, 2. unver. Aufl., Frankfurt am Main, Weidlich, 1982, ISBN 3-8035-1163-1.
• Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5.
• Juri Iwanow, Königsberg und Umgebung, Dülmen, Laumann-Verl., 1994, ISBN 3-87466-185-7.
• Jarosław Swajdo [i in.], Litwa, Łotwa, Estonia i obwód kaliningradzki, Bielsko-Biała, Pascal, 2000, ISBN 83-88355-30-9.
• Adam Dylewski, Litwa. Przewodnik ilustrowany, Bielsko-Biała, Pascal, 2007, ISBN 978-83-7304-981-9.

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona miasta Kłajpeda