Kaczkowate

Kaczkowate
Anatidae
Leach, 1820
samiec krakwy
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Nadrząd	neognatyczne
Rząd	blaszkodziobe
Rodzina	kaczkowate
Podrodziny
Dendrocygninae Stictonettinae Biziurinae Oxyurinae Anserinae Anatinae
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło kaczka w Wikisłowniku

Kaczkowate (Anatidae) – rodzina ptaków z rzędu blaszkodziobych. Obejmuje gatunki wodne, zamieszkujące cały świat.

Cechy charakterystyczne

Ptaki te charakteryzują następujące cechy:

• zróżnicowana wielkość (ptaki średnie i duże) - długość w granicach 28-170 cm, rozpiętość skrzydeł 60-250 cm, ciężar 300 g - 22,5 kg.
• dziób posiada dwa rzędy blaszek na brzegach, zazwyczaj jest spłaszczony
• szyja średniej długości lub bardzo długa
• stosunkowo wąskie, ostro zakończone skrzydła
• krótki ogon
• nogi krótkie, przesunięte ku tyłowi (zwłaszcza u gatunków nurkujących)
• palce spięte błoną pławną
• samiec większy od samicy, często bardzo kontrastowo ubarwiony, podczas gdy samica zazwyczaj posiada ubarwienie stonowane
• pożywienie zdobywają zazwyczaj w wodzie, choć niektóre również na lądzie. Żywią się zarówno roślinami, jak i małymi zwierzętami.
• zasadniczo dobrzy lotnicy, choć są również gatunki nielotne
• w zniesieniu od 2 do 20 jaj, pisklęta są zagniazdownikami
• wędrowne, wiele gatunków lecąc w stadzie tworzy charakterystyczny klucz w kształcie litery "V"
• wiele gatunków udomowiono lub hodowano w stanie półdzikim.

Systematyka

W obrębie rodziny wyróżnia się podrodziny:

• drzewice (Dendrocygninae)
• pstrokaczki (Stictonettinae) – jedynym przedstawicielem jest pstrokaczka (Stictonetta naevosa)
• bisiorki (Biziurinae) – jedynym przedstawicielem jest bisiorka (Biziura lobata)
• sterniczki (Oxyurinae)
• gęsi (Anserinae)
• kaczki (Anatinae)

Ponadto wyróżnia się trzecią podrodzinę bezpłetwców (Anseranatinae), często jednak klasyfikowaną jako osobna rodzina Anseranatidae.

Ochrona

Samica kaczki krzyżówki w locie

Samiec i samica kaczki krzyżówki

W Polsce wszystkie gatunki kaczkowatych podlegają gatunkowej ochronie ścisłej z wyjątkiem bernikli kanadyjskiej (Brandta canadensis), która jest objęta ochroną częściową, oraz następujących gatunków:

• cyraneczka (Anas crecca)
• czernica (Aythya fuligula)
• gęgawa (Anser anser)
• gęś zbożowa (Anser fabalis)
• gęś białoczelna (Anser albifrons)
• głowienka (Aythya ferina)
• krzyżówka (Anas platyrhynchos)

które są łowne.

Bibliografia

• Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Anatidae (ang.). IOC World Bird List: Version 2.9. [dostęp 20 lipca 2011].
• Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych