Kadyks

Kadyks
Herb Kadyksu Flaga Kadyksu
Państwo	Hiszpania
Wspólnota autonomiczna	Andaluzja
Burmistrz	Teófila Martínez
Powierzchnia	12,10 km²
Wysokość	11 m n.p.m.
Ludność (2011) • liczba ludności • gęstość	124 892 ▼ 10321,65 os./km²
Położenie na mapie Andaluzji Kadyks
Położenie na mapie Hiszpanii Kadyks
36°31′N 6°17′W
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Katedra w Kadyksie

Kadyks (hiszp. Cádiz ['kaðiθ], fen. גדר = Gadir, łac. Gades, arab. قادس = Qādis) – miasto w południowo-zachodniej Hiszpanii, w regionie Andaluzja, stolica prowincji Kadyks. Położone na półwyspie oddzielającym odnogę Zatoki Kadyksu od Oceanu Atlantyckiego. Zamieszkuje je 127,200 osób (2008).

Miasto portowe i handlowe, stocznia, przemysł metalowy i spożywczy. Szkoły wyższe, muzea, znany ośrodek turystyczny. Najstarsze miasto w Hiszpanii.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Cádiz.

Historia

• około 1100 p.n.e. założony przez Fenicjan (Gadir – najstarsze miasto w tej części Europy).
• od ok. 500 p.n.e. pod władzą Kartaginy.
• 206 p.n.e. zdobyty przez Rzymian (Gades), ośrodek handlu morskiego, okres rozkwitu gospodarczego.
• V w. zniszczony przez Wizygotów.
• od 711 pod panowaniem Maurów.
• od 1262 w rękach do Kastylii.
• W 1587 angielski korsarz Francis Drake zniszczył hiszpańską flotę stacjonującą w Kadyksie.
• W 1596 złupiony przez Anglików pod wodzą hrabiego Essexa.
• W 1702 najazd floty angielskiej i holenderskiej.
• Od 1717 główna baza żeglugi, przejęcie monopolu od Sewilli na handel z koloniami w Ameryce.
• W 1797 atakowany przez flotę Nelsona, która odniosła zwycięstwo nad flotą hiszpańską koło przylądka São Vicente.
• W 1805 pod Trafalgarem Nelson rozbił flotę francusko-hiszpańską.
• W latach 1810–1811 oblegany przez wojska napoleońskie.
• W latach 1810–1813 siedziba rządu centralnego, powołanie Kortezów, w 1812 uchwalenie pierwszej hiszpańskiej konstytucji (obowiązującej w latach 1820-1823)
• W 1820 wybuch powstania ludowego.
• W czasie wojny domowej 1936–1939 w rękach frankistów.

Zabytki

Nie spotyka się prawie śladów starożytności i średniowiecza, po zniszczeniu miasta w 1596 przez oddziały angielskie hr. Essexa.

• Katedra, Parroquía de Santa Cruz, dawny renesansowy kościół Sagrario.
• Katedra, Catedral Nueva, z XVIII–XIX w., z grobem Manuela de Falli oraz muzeum z cennymi monstrancjami (m.in. 4-metrową Custodia de Millón autorstwa Antonia Suáreza). Budowa katedry została rozpoczęta na podstawie projektu Vicenta Acera, ze względów finansowych zakończona dopiero w 1853 roku - z tego względu w budowli mieszają się elementy barokowe z neoklasycystycznymi. Wnętrze podzielone potężnymi kolumnami korynckimi na trzy nawy, transept i kaplice boczne. Chór w nawie głównej wykonany z drewna mahoniowego przez Augustina de Perei w 1697 pochodzi z Cartuja de las Cuevas w Sewilli.
• Kościół Oratorio de San Felipe Neri zbudowany w latach 1679–1719, gdzie w latach 1811–1812 obradowały Kortezy. Owocem tych obrad była pierwsza liberalna konstytucja Europy uchwalona 19 marca 1812, unieważniona w 1823 roku przez Ferdynanda VII. Wewnątrz kościoła znajduje się obraz Niepokalana poczęcie (Inmaculada) pędzla Murilla. Obok kościoła znajduje się muzeum miejskie (Museo Municipial) w których zbiorach znajduje się m.in. model miasta Kadyks powstały pomiędzy 1777 a 1779 zawierający pierwotny projekt kościoła.
• Kościół Oratorio de la Santa Cueva zbudowany w XVIII wieku na podstawie projektu Torcuato Cayóna przez Torcuato Benjumedę. Wewnątrz znajdują się trzy freski namalowane w latach 1796–97 przez Francisco Goyę – Ostatnia wieczerza, Cudowne rozmnożenie chleba i ryb i Przypowieść o gościu bez szat weselnych.
• Kościoły: Santiago, Santa Catalina z XVII w. z ostatnim dziełem Murilla.
• szpital Nuestra Senora del Carmen z XVIII wieku.
• Mury obronne z XVII w. z bramą Puerta de Tierra, ozdobioną herbem Kastylii. Po bokach bramy, na wysokich kolumnach, umieszczone są figury patronów miasta św. Serwandusa i św. Germanusa
• Muzeum miejskie Museo de Cadiz położone przy Plaza de Mina. Na parterze ekspozycja ukazująca historię miasta, na wyższych pietrach galeria malarstwa z dziełami m.in. Rubensa, Murilla i Zurbarána.
• Muzeum, w dawnym klasztorze franciszkanów, ze zbiorami archeologicznymi z czasów fenickich i rzymskich oraz najważniejszą po Sewilli galerią malarstwa.

Miasta partnerskie

• Hawana, Kuba
• Brest, Francja
• Buenos Aires, Argentyna
• A Coruña, Hiszpania
• Tanger, Maroko
• Baltimore, Stany Zjednoczone
• Rochester, Stany Zjednoczone
• Cartagena, Kolumbia
• Ceuta, Hiszpania
• Huelva, Hiszpania
• Medway, Wielka Brytania
• Montevideo, Urugwaj
• Móstoles, Hiszpania
• Las Palmas de Gran Canaria, Hiszpania
• San Juan, Portoryko
• Santa Cruz de Tenerife, Hiszpania
• Torrevieja, Hiszpania
• Ad-Dachla, Sahara Zachodnia

Bibliografia

1. Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura - Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 170-183. ISBN 978-3-8331-5106-4. 
2. Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia - Sewilla i Andaluzja. Wyd. II. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2008, s. 164-167. ISBN 978-83-7448-633-0.