Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
|
|
Ten artykuł od 2009-12 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
[edytuj] Kalendarium
[edytuj] VII-X wiek
- 1410, 5 sierpnia – rada gdańska postanowiła uznać władzę Władysława Jagiełły. Gdańsk uzyskał przywileje, m.in. otrzymał okoliczne osady Pruszcz, Migowo, Orunia, Ujeścisko, Wiślina i Bogatka.
- 1411
- 1 lutego – Władysław Jagiełło, w wyniku traktatu w Toruniu, uwolnił Gdańsk od złożonej mu przysięgi. Gdańsk spotkały represje ze strony Krzyżaków.
- 22–23 lutego – zjazd stanów pruskich ustanowił podatek, w celu spłaty zobowiązań względem Królestwa Polskiego. Zgodę wyraził ogół stanów oprócz Gdańska.
- marzec – Krzyżacy w ramach odwetu zamknęli port w Gdańsku.
- 6 kwietnia – delegacja gdańszczan zaproszona na rokowania z Krzyżakami została podstępnie uwięziona, trzech delegatów zostało zamordowanych – Konrad Leczkow, Arnold Hecht (burmistrzowie) i Bartłomiej Gross (rajca).
- 1416, 18 czerwca – rewolta mieszczan w Gdańsku przeciwko radzie, spowodowana polityką monetarną wielkiego mistrza i znaczną inflacją.
- 1423 – mroźna zima spowodowała zamarznięcie Bałtyku.
- 1425 – Gdańsk otrzymał prawo do bicia monet.
- 1436 – Stare Miasto otrzymało prawo posiadania więzienia.
- 1440, 14 marca – Gdańsk przystąpił do Związku Pruskiego.
- 1441, 8 lipca – spłonął Żuraw.
- 1443-1444 – odbudowano Żuraw.
- 1446 – Krzyżacy zezwolili na organizację jarmarku na terenie Młodego Miasta.
- 1453 – odlany został wielki dzwon „Gratia Dei” dla kościoła Mariackiego.
- 1454
- 5 lutego – wybuch powstania w Gdańsku przeciwko Krzyżakom, zajęty został Wielki Młyn na Starym Mieście. Wypowiedzenie posłuszeństwa Zakonowi.
- 11 lutego – komtur zamkowy Pfersfelder przekazał cały zamek radzie gdańskiej. Zakończył się okres panowania Krzyżaków w Gdańsku po 145 latach i 3 miesiącach.
- 6 marca – król Kazimierz Jagiellończyk na wniosek poselstwa Związku Pruskiego z Janem Bażyńskim na czele, wcielił Gdańsk do Polski, udzielając mu jednocześnie przywileju bicia własnej monety.
- 16 czerwca – Gdańsk uzyskał wielki przywilej podporządkowujący Głównemu Miastu, Osiek, Młode i Stare Miasto, ponadto uzyskał monopol wyłączności praw miejskich w promieniu 5 mil (tj. 30–40 km) oraz gwarancję, że na tym obszarze nie będzie zbudowany żaden zamek.
- Gdańsk przystąpił do wojny trzynastoletniej.
- 1455
- 1456
- 1457
- 9 maja – gdańszczanie złożyli hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi.
- 15 maja – Gdańsk otrzymał tzw. wielki przywilej, zapewnił on gdańszczanom swobodny przywóz towarów Wisłą z Polski, Litwy i Rusi bez konieczności kontroli. Zniesiono cło funtowe oraz cła lądowe i wodne na terenie Prus Królewskich oraz przyrzeczono nie wprowadzać żadnych ceł i opłat na Wiśle.
- 25 maja – dzięki przywilejowi nadanemu przez Kazimierza Jagiellończyka do herbu miasta, dwóch krzyży, dodana została złota korona.
- 15 sierpnia – zwycięstwo gdańskich okrętów kaperskich nad przeważającą eskadrą duńsko-inflancką.
- 1463, 15 września – flota gdańsko-elbląska pokonała flotę krzyżacką na Zalewie Wiślanym.
- 1466, 19 października – zawarto pokój toruński, gdzie zapisano że Pomorze Gdańskie oraz Warmia pozostają przy Polsce.
- 1467 – król zlikwidował urząd gubernatora i powołał na wzór Korony tytuł capitaneus Prussiae Generalis. Król powołał starostę dla Gdańska.
- 1472, 28 stycznia – przywilej uznający orzeczenia władz miasta w sprawie długów za ostateczne, nie podlegające apelacji do króla.
- 1473, 27 kwietnia – po wypłynięciu z portu w Lubece kaperska karaka „Peter von Danzig” (dowódca Paweł Beneke) zaatakowała galeon pod flagą Burgundii, z pokonanej jednostki do Gdańska przewieziono zdobycz – tryptyk Hansa Memlinga „Sąd Ostateczny”, dar dla kościoła Najświętszej Marii Panny.
- 1489 – Gdańsk uzyskał zniesienie prawa składu w Toruniu.
- 1502, 28 lipca – zakończono budowę kościoła Mariackiego.
- 1520, 8-10 listopada – w czasie wojny polsko-krzyżackiej 1519-1521 niemieccy landsknechci przeprowadzili ostrzał Gdańska z Biskupiej Górki.
- 1525, styczeń – tumult gdański – rozruchy luterańskiego pospólstwa i plebsu przeciwko burmistrzowi Eberhardowi Ferberowi.
- 1526
- 26 stycznia – obalenie starego magistratu przez zrewoltowany tłum.
- 17 kwietnia – król Zygmunt I Stary wkroczył na czele 8 tysięcy wojska do Gdańska, ściął buntowników i rozszerzył uprawnienia swojego burgrabiego, któremu nadał wyższe kompetencje niż burmistrzowi. Wprowadzona została unifikacja monetarna.
- 22 lipca – król Zygmunt I Stary przekazał Gdańskowi prawa do Helu i części półwyspu.
- 1540 – wielka powódź na Żuławach Gdańskich, pod wodą znalazły się Długie Ogrody i Wyspa Spichrzów.
- 1557, 15 maja – przywilej króla Zygmunta Augusta przyznający protestantom równe prawa.
- 1558 – założone zostało Gdańskie Gimnazjum Akademickie – szkoła protestancka o bardzo wysokim poziomie kształcenia (gimnazjum istniało do 1817 r.).
- 1560-1570 – do Gdańska przybyły grupy protestantów uchodzących przed prześladowaniami w Niderlandach – luteranie, kalwini i mennonici.
- 1563-1570 – w czasie wojny siedmioletniej Gdańsk, pomimo skrupulatnego przestrzegania neutralności, tracił poprzez ograniczenie wymiany handlowej ze Szwecją oraz popadł w konflikt z innymi kontrahentami.
- 1567, 25 lutego – flota królewska została przeniesiona do Pucka.
- 1569
- 2 lipca – dekret króla Zygmunta II Augusta nakazał przyjęcie floty królewskiej w porcie w Gdańsku.
- 12 sierpnia – delegacja Rady miasta Gdańska została wyrokiem sądu sejmowego uwięziona.
- 1570, 14 marca – wydano Statuty Karnkowskiego – regulacje prawne, dotyczące władztwa Polski nad Bałtykiem. Akcentowały one zwierzchnie prawa nad Gdańskiem króla Polski i Korony, a dopiero na dalszym miejscu wymieniały uprawnienia władz gdańskich. Władze Gdańska protestowały, gdyż statuty były sprzeczne z przywilejami Gdańska.
- 1571 – Hans Kramer rozpoczął budowę nowożytnych fortyfikacji.
- 1576 – Wojna Rzeczypospolitej z Gdańskiem
- Gdańsk odmówił złożenia przysięgi Stefanowi Batoremu przed potwierdzeniem wszystkich wolności i przywilejów miejskich. Gdańszczanie napadli na „polskie” klasztory Brygidek, Karmelitów i Dominikanów oraz przygotowali obronę miasta paląc okoliczne osady: Stare Szkoty, Oliwę, Chełm, Biskupią Górę i inne.
- 15 września – Stefan Batory wydał rozporządzenie wzywające do blokady handlowej Gdańska.
- 13 października – zakończono budowę mostu zwodzonego przez fosę przed Bramą Wyżynną.
- 1577
- 15 lutego – w odwecie za uznanie przez cystersów Stefana Batorego za króla gdańszczanie zrabowali i zniszczyli klasztor w Oliwie.
- 17 kwietnia – klęska gdańszczan w bitwie z wojskami królewskimi nad jeziorem Lubieszowskim. Przegrana spowodowała silniejsze zjednoczenie się mieszczan w obronie miasta.
- 11 czerwca – początek oblężenia Gdańska przez wojska króla Stefana Batorego.
- 16 września – atak floty gdańskiej i duńskiej na Elbląg, gdzie na rozkaz Stefana Batorego powstawała flota wojenna.
- 12 grudnia – Gdańszczanie złożyli w Malborku hołd Stefanowi Batoremu i przeprosili go. Batory w wyniku braku rozstrzygnięć wojskowych oraz nacisku magnatów i szlachty zgodził się na kompromis.
- 16 grudnia – Stefan Batory potwierdził przywileje miasta i wolność wyznania dla luteran. Gdańsk zobowiązał się wypłacić w pięciu ratach odszkodowanie w wysokości 200 tys. florenów. Autonomia Gdańska została zachowana.
- 1591
- 25 sierpnia – na redzie portu zatonął statek, na którym przypłynął Jan Bernard Bonifacio.
- 28 września – Bonifacio w zamian za dożywocie w domu profesorów przekazał liczącą 1161 woluminów bibliotekę uratowaną z katastrofy.
- 1596, 22 czerwca – powstała Biblioteka Rady Miasta Gdańska. Zaczątkiem była darowizna Jana Bonifacio.
- 1598 – utworzono Nową Motławę.
- 1650 – z naniesionego przez Wisłę piasku zaczęła powstawać wyspa Westerplatte.
- 1655
- początek potopu szwedzkiego, Gdańsk zwiększył siły obronne miasta. Nastąpił spadek aktywności handlu i regres w życiu gospodarczym miasta.
- flota szwedzka zablokowała port w Gdańsku.
- maj – wojska szwedzkie zdobyły Gdańską Głowę, Szaniec Steblewski. Rozpoczęła się blokada lądowa miasta.
- 1656, lipiec – przybyła flota holenderska na Zatokę Gdańską i odblokowała port w Gdańsku.
- 1659, 22 grudnia – skapitulowała szwedzka załoga twierdzy Gdańska Głowa.
- 1660, 3 maja – zawarto pokój w Oliwie. Gdańszczanie ten dzień ogłosili dorocznym świętem.
- 1669, lipiec – ostatni zjazd miast hanzeatyckich.
- 1683, 13 stycznia – biskup kujawski Bonawentura Madaliński poświęcił nową Kaplicę Królewską pod wezwaniem św. Ducha.
Mapa z „Historycznego opisu historii miasta Gdańska” autorstwa
Reinholda Curicke z 1687 r. (Der Stadt Dantzig historische Beschreibung...)
- 1696
- 1697
- 27 czerwca – na sejmie elekcyjnym większość głosów otrzymał książę Conti, część województw opowiadała się za Fryderykiem Augustem, którego popierała również Rada Gdańska.
- 26 września – Książę Conti przypłynął z eskadrą 6 fregat francuskich do Oliwy, gdzie został przepędzony przez jazdę saską i polską.
- 18 października – Francja podjęła represje względem Gdańska, zajmowane były statki i towary gdańskie.
- 1700-1721 – podczas wielkiej wojny północnej Gdańsk był niejednokrotnie zagrożony przez obce wojska. W celu wzmocnienia miasta zatrudniono fortyfikatora Jana Charpentiera.
[edytuj] XVIII wiek
- 1719 – sejm „niemy” ustalił podatek na utrzymanie wojska. Gdańsk, który miał go zapłacić razem z Prusami Królewskimi sprzeciwił się. Wojewoda chełmiński, gen. Jakub Zygmunt Rybiński stał na czele kompanii wojsk koronnych. Nastąpił okres walk bratobójczych, zakończony rozkazem Augusta II wstrzymania walk.
- 1720, 23 września – powstało Towarzystwo Literackie.
- 1733-1734 – wojna sukcesyjna.
- 1733
- 1734
- luty – armia rosyjska dotarła do Pruszcza, gdzie założyła główną kwaterę. Rozpoczęcie oblężenia miasta.
- marzec – kapitulacja załogi Gdańskiej Głowy.
- 6 maja – armia rosyjska zdobyła wyspę Ostrów i Szaniec Letni.
- 9 maja – armia rosyjska przeprowadziła generalny szturm Gdańska. Szczególnie krwawe walki toczyły się o Grodzisko. Wojska rosyjskie straciły ponad trzy tysiące zabitych i rannych.
- 11 maja – przybyła do Wisłoujścia nieliczna ekspedycja francuska.
- 14 maja – początek panicznego odwrotu nieatakowanej ekspedycji francuskiej. W Gdańsku wywołało to konsternację.
- 20 maja – powrót ekspedycji francuskiej, w wyniku działalności hrabiego Ludwika de Plélo. Ekspedycja wylądowała na Westerplatte. Jednak wspólna akcja z oddziałami gdańskimi nie powiodła się.
- 25 maja – przybycie wojsk saskich na pomoc armii rosyjskiej.
- 27 maja – wycofanie się oddziałów francuskich, ostrzeliwanych przez flotę rosyjską.
- 27 czerwca – Stanisław Leszczyński opuścił Gdańsk.
- 7 lipca – kapitulacja Gdańska.
- 1738, 30 listopada – uruchomiony został Carillon na wieży kościoła św. Katarzyny.
- 1742, 22 listopada – z inicjatywy Daniela Gralatha powołane zostało Towarzystwo Przyrodnicze.
- 1772
- 1773, 13 września – utworzone zostało Zespolone Miasto (Immediatstadt). W jego skład weszły Chełm, Siedlce, Stare Szkoty i Święty Wojciech.
- 1775
- 31 lipca – Rada Miejska zakazała uczestnictwa kupców gdańskich w organizowanych przez Prusy w Starych Szkotach konkurencyjnego jarmarku.
- Polska zawarła niekorzystny dla Gdańska traktat handlowy z Prusami. Traktat wprowadził wyższe cło dla towarów spławianych przez Gdańsk.
- 1783, 17 października – władze pruskie wprowadziły blokadę Gdańska.
- 1784, 24 marca – pierwszy publiczny wzlot balonu na ogrzane powietrze. Pilotem był Jakob Kapss.
- 1793
- 23 stycznia – Prusy dokonały zaboru Gdańska.
- 27 marca – zawarto porozumienie pomiędzy władzami Gdańska i wojskami pruskimi gen. Raumera dotyczące kapitulacji.
- 28 marca – próba wejścia wojsk pruskich spotkała się z oporem gdańszczan, którzy stanęli w obronie miasta.
- 4 kwietnia – wojska pruskie wkroczyły do Gdańska.
Wkroczenie wojsk francuskich do Gdańska po oblężeniu – inscenizacja z 2010
- 1801, 3 sierpnia – otwarto Teatr Miejski przy Targu Węglowym.
- 1803 – na Pachołku utworzono zieleniec z punktem widokowym.
- 1807
- 1808 – załamanie wymiany handlowej spowodowane wprowadzeniem blokady kontynentalnej przez Napoleona.
- 1813
- 1814
- 1 stycznia – ostatnie oddziały obrońców Gdańska opuściły miasto.
- 17 marca – do Gdańska przyłączone zostały Zespolone Miasto, Wrzeszcz ze Strzyżą Dolną, Oruńskie Przedmieście i Rudno.
- 1921
- 29 maja – rozpoczęto budowę konkurencyjnego portu w Gdyni.
- 1 lipca – powołano Gdańską Giełdę Papierów Wartościowych i Dewiz.
- 1925, 8 maja – otwarto Stadion Dolnego Miasta (Wybrzeża).
- 1927
- wybudowany został stadion przy ul. Traugutta.
- 2 lipca – oficjalnie otwarto Hotel Kasino w Sopocie.
- 1928 – utworzono zwierzyniec w Dolinie Radości.
- 1933, 15 sierpnia – Gdańsk powiększony został o Orunię, Brętowo, Emaus, Błonia i Olszynkę.
- 1934 – przejęcie władzy przez NSDAP.
- 1952, 2 stycznia – wyruszyła po raz pierwszy elektryczna kolejka SKM z dworca gdańskiego w kierunku Sopotu.
- 1953
- 1 maja – Studio Operowe zostało przekształcone w Państwową Operę Bałtycką.
- 3 listopada – otwarto po odbudowie kino Neptun (wcześniej Leningrad).
- 1961, sierpień – pierwszy Międzynarodowy Festiwal Piosenki odbył się w hali stoczni.
- 1962, 21 lipca – sztandar miasta Gdańska udekorowany został Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.
- 1968
- 11 marca – na Politechnice Gdańskiej w wiecu zorganizowanym przeciwko socjalizmowi uczestniczyło 4000 studentów.
- 15 marca – największa w skali kraju manifestacja, udział w niej wzięło 20 tys. osób, studentów, robotników i innych mieszkańców Gdańska.
- 1969
- 6 sierpnia – powstała Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego.
- 28 grudnia – odsłonięcie pomnika Tym co za polskość Gdańska.
- 1970
- 20 marca – powstał Uniwersytet Gdański z połączenia Wyższej Szkoły Ekonomicznej i Wyższej Szkoły Pedagogicznej.
- 12 października – uruchomiono bazę przeładunku płynnej siarki.
- grudzień – rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej. Milicja i wojsko użyła broni przeciwko protestującym, byli zabici i ranni. Wiec pod gmachem KW PZPR zakończył się jego podpaleniem.
Dom w
Aniołkach, w którym mieszkały „gdańskie pięcioraczki”
- 1971, 12 maja – w klinice Akademii Medycznej na świat przyszły tzw. „gdańskie pięcioraczki”: Agnieszka, Ewa, Adam, Piotr i Roman Rychert.
- 1994
- 2 maja – katastrofa drogowa autobusu PKS niedaleko Kokoszek. Zginęły 34 osoby.
- 24 listopada – pożar hali stoczni w Gdańsku, podpalonej w trakcie koncertu. Zginęło 7 osób, kilkaset zostało poparzonych.
- 1995, 17 kwietnia – wybuch gazu w budynku mieszkalnym przy ul. Wojska Polskiego w Gdańsku. Zginęły 22 osoby.
- 2000
- 5 lipca – początek wielkiego zlotu żaglowców Cutty Sark Tall Ship Races.
- 8 lipca – wielka parada żaglowców na Zatoce Gdańskiej.
- 21 sierpnia – do portu w Gdańsku wpłynął statek pasażerski Maasdam o długości 220 m. Był to najdłuższy statek w historii portu.
- 2002, 24 maja – Pomnik – Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy otwarto na terenie dawnego cmentarza Bożego Ciała.
- 2003, 30 sierpnia – tablice z 21 postulatami zostały wpisane na listę UNESCO Pamięć Świata.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Wspomnienia z odbudowy Głównego Miasta. Izabella Greczanik-Filipp (red.). T. 2. Gdańsk: „Marpress”, 1997. ISBN 83-87291-23-4.
- ↑ 2,0 2,1 Waldemar Kowalski: W cieniu wyzwolenia – Gdańsk 1945. Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej, 2005.
- ↑ Dekret z dnia 30 marca 1945 r. o utworzeniu województwa gdańskiego (Dz. U. z 1945 r. Nr 11, poz. 57).
- ↑ T. Jankowski. Miasto na furmankach. „30 dni”. 6 (32), czerwiec 2001.
- ↑ M. Abramowicz. Gdańsk – marzec 1945. „30 dni”. 3 (17), marzec 2000.