Kalendarium historii Przemyśla

Atak Stefana III na Przemyśl w 1498

Kalendarium historii Przemyśla

• VIII wiek – Na terenie osiedlają się Lędzianie a ich książę Przemysł-Lestek I, (oba imiona oznaczają tę samą cechę charakteru: przebiegłość, spryt) zakłada miasto i od swego imienia nazywa Przemyślem.
• IX wiek – Przemyśl zostaje włączony do Państwa wielkomorawskiego. Powołanie łacińskiego biskupa misyjnego.
• 899 - Przemyśl opanowują Węgrzy.
• 940-te - Początek trybutarnej zależnosć od Rusi Kijowskiej.
• 955 – Zależność od Czechów
• 970-te - Wcielenie do państwa Mieszka I. Odnowienie biskupstwa.
• 981-985 – Włodzimierz Wielki toczy walki o gród i zdobywa go.
• 1018 – Bolesław Chrobry ponownie przyłącza Przemyśl do Polski.
• 1031 – Przemyśl zostaje ponownie zagarnięty przez Ruś Kijowską. Początek osadnictwa żydowskiego w Przemyślu.
• 1069 – Po zajęciu grodu przez Bolesława Śmiałego staje się on siedzibą monarchy na kilka lat.
• 1086-1344 – Miasto pod panowaniem księstwa halicko-włodzimierskiego, przez krótki okres stolica.
• 1344 – Król Kazimierz III Wielki przyłącza Przemyśl z tzw. Rusią Czerwoną do Polski po śmierci ostatniego władcy ruskiego, Bolesława Jerzego, który zapisał ją w swym testamencie polskiemu władcy.
• 1389 – Miasto otrzymuje nową lokację na prawie niemieckim. Wybudowany zostaje murowany zamek, miasto otoczone wysokim murem z wieżami, powstają nowe kościoły, klasztory, ratusz.
• 1498 – Najazd wojewody wołoskiego Stefana Wielkiego, który zdobył miasto i wydał je na łup żołnierzom. Po złupieniu miasta spalono je doszczętnie nie oszczędzając nawet świątyń.
• 1614 – Miasto zostało zniszczone przez Kantymira Murzę.
• 1648 – Obległ je pułkownik kozacki Kopystyński, lecz został pobity przez Karola Korniakta z Sośnicy.
• 1656 – Oblegał Przemyśl generał szwedzki Douglas, który ustąpił przed nadciągającymi wojskami hetmana Stefana Czarnieckiego - punkt zwrotny w potopie szwedzkim, od tego wydarzenia liczy się odwrót wojsk szwedzkich z Rzeczypospolitej.
• 1657 – Miasto odpiera najazd wojsk siedmiogrodzkich Jerzego Rakoczego, według legendy wystawiając relikwie jednego z lokalnych świętych w procesji, która wyszła naprzeciw najeźdźcom.
• 1670- Miasto fortyfikował Andrzej Maksymilian Fredro h. Bończa (ok. 1620-1679)
• 1672 – Okolice Przemyśla spustoszyli Tatarzy, których pod Kormanicami pobili mieszczanie przemyscy pod wodzą gwardiana reformatów o. Krystyna Szykowskiego.
• 1772 – Miasto w wyniku I rozbioru trafia w posiadanie Austrii – następuje proces upadku miasta i stagnacji trwającej do czasu autonomii Galicji i budowy Twierdzy Przemyśl, trzeciej co do wielkości (po Antwerpii i Verdun) w Europie.
• 1914-1918 – Ciężkie walki o miasto w związku z ufortyfikowaniem go przez twierdzę (Twierdza Przemyśl).
• 1918-1919 – Walki polsko-ukraińskie o miasto (udział Orląt Przemyskich – polskiej młodzieży szkolnej}.
• 1918-1939 – Siedziba powiatu w województwie lwowskim.
• 1931 – Według spisu powszechnego miasto zamieszkują 62 272 osoby, z czego 39 430 (63,3%) to rzymscy katolicy, 18 376 (29,5%) – Żydzi, 4391 (7%) – grekokatolicy a 85 (0,2%) – przedstawiciele innych orientacji światopoglądowych. Przemyśl jest jednym z największych ośrodków miejskich między Krakowem a Lwowem.
• 1939-1941 – Miasto podzielone wzdłuż Sanu – Zasanie pod okupacją niemiecką, zaś Stare Miasto – pod radziecką.
• 1939 15-19 września Niemcy rozstrzelali ok. 600 osób
• 1940 - ukraińscy nacjonaliści za aprobatą hitlerowców demontują Pomnik Orląt Przemyskich (odbudowany później nie na Placu Konstytucji, gdzie znajdował się w okresie międzywojennym, lecz nad Sanem).
• 1941-1944 wymordowanie prawie całej ludności żydowskiej
• 1944 – Armia Czerwona wkracza do miasta przy pomocy Pułków piechoty Armii Krajowej 38 i 39 z Podokręgu Rzeszów ; Istniały plany ulokowania tu siedziby województwa, ale ostatecznie zwyciężyła koncepcja położonego bardziej centralnie, choć znacznie mniejszego Rzeszowa.
• 1944-1947 – W okolicach trwają walki z partyzantką UPA, dochodzi do mordów na polskiej luności cywilnej.
• 1945-1975 – Siedziba powiatu w województwie rzeszowskim.
• 2 października 1963 r. -Władze komunistyczne dążące do osłabienia wpływu Kościoła na młodzież, zdecydowały o usunięciu ze Szkoły Salezjańskiej Organistówki; księży wykładowców i likwidacji placówki. Wywołało to powszechny bunt przemyślan, doszło do starć młodzieży z milicją i ZOMO. Zatrzymano ok. 70 osób, którym wytoczono procesy sądowe.
• 1975-1998 – Stolica województwa przemyskiego.
• 1991 – Odwiedziny Jana Pawła II, papież przekazał wiernym obrządku wschodniego na katedrę ich obrządku dawny kościół jezuitów.
• od 1 stycznia 1999 – Miasto powiatowe (powiat przemyski) w województwie podkarpackim ze stolicą w Rzeszowie.