Kalety

	Kalety
	Herb Kalet
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Powiat	tarnogórski
Gmina	gmina miejska
Prawa miejskie	1951
Burmistrz	Klaudiusz Kandzia
Powierzchnia	76,29 km²
Ludność (2010); • liczba; • gęstość	; 8681; 113,8 os./km²
Strefa numeracyjna;	(+48) 34
Kod pocztowy	42-660
Tablice rejestracyjne	STA
	Położenie na mapie Polski ; Kalety
	50°33′54″N 18°52′57″E / 50.565, 18.8825Na mapach: 50°33′54″N 18°52′57″E / 50.565, 18.8825
TERC; (TERYT)	2243313011
	Urząd miejski ul. Żwirki i Wigury 2; 42-660 Kalety
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło Kalety w Wikisłowniku
	Strona internetowa
	BIP

Ten artykuł dotyczy miasta w województwie śląskim. Zobacz też: Kalety – wieś na Białorusi.

Kalety (niem. Kalet) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, na historycznym terenie ziemi lublinieckiej.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 8681 mieszkańców^[2].

Spis treści

1 Położenie
2 Demografia
3 Historia
4 Zabytki^[12]
5 Dzielnice
6 Edukacja
7 Gospodarka
8 Miasta partnerskie
9 Wspólnoty religijne
10 Sport
11 Przyroda
12 Transport
- 12.1 Drogi
- 12.2 Linie kolejowe
13 Przypisy
14 Linki zewnętrzne

[edytuj] Położenie

Według danych z roku 2002 Kalety mają obszar 76,68 km², w tym: użytki rolne 11%, użytki leśne 85%^[3].

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 76,29 km²^[4]. Miasto stanowi 11,8% powierzchni powiatu.

Miasto z punktu widzenia fizyczno-geograficznego leży na Równinie Opolskiej, nad Małą Panwią.

Miasto historycznie przynależy do Górnego Śląska.

W latach 1922-1939 miasto administracyjnie należało do województwa śląskiego, w latach 1945-1950 do województwa śląsko-dąbrowskiego, w latach 1950-1957 i w latach 1957-1975 do województwa katowickiego (w latach 1953–1956 zwanym województwem stalinogrodzkim), w latach 1975-1998 do województwa częstochowskiego.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004^[5]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	9657	100	4878	51,7	4690	48,3
gęstość zaludnienia (mieszk./km2)	113		58,4		54,6

[edytuj] Historia

Pomnik poświęcony Bojownikom o Wolność i Demokrację

Pozostałości zabudowy dawnych Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych w Kaletach

Kościół św. Franciszka z Asyżu w Kaletach Miotku

XIII wiek – pierwsza wzmianka o miejscowości
1789 – rozwój Kalet dzięki działalności przemysłowca Johanna Koulhaasa, założyciela huty i fabryki noży, łyżeczek, widelców i guzików^[6]
1882–1884 – Guido Henckel von Donnersmarck w miejscu fabryki Johanna Koulhaasa wznosi fabrykę celulozy^[7]
1884^[8] – uzyskanie połączenia kolejowego
1889 – Guido Henckel von Donnersmarck w miejscu huty Johanna Koulhaasa wznosi fabrykę papieru^[9]
1922 – Kalet po Plebiscycie na Górnym Śląsku przyznano Polsce i nazwano Kalety
1940 – niemieckie władze okupacyjne zmieniły nazwę miasta na Stahlhammer
1945–1950^[10] – siedziba gminy wiejskiej Kalety
1951 – uzyskanie praw miejskich
1994 – ogłoszenie upadłości Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych^[9]

Historia hutnictwa i górnictwa na Górnym Śląsku wywodzi się z dzielnicy Kalet, Kuczowa. Żelazo wytapiano tutaj w kuźnicach, czyli manufakturach hutniczych. Używano do tego węgla drzewnego, którym rozpalano ogniska w tzw. dymarkach. Właściciel jednej z fabryk w Kaletach, Czech Koulhaas, w 1799 roku zakupił od kapitana Berharda von Mletzko wieś Katowice. Postanowił wydobywać tu węgiel kamienny. Stał się też właścicielem wtedy nieczynnej kuźnicy Boguckiej, którą uruchomił i unowocześnił. Dzięki temu dał podstawy do produkcji nowoczesnej stali na terenie Katowic. Wynalazek Koulhaasa doprowadził do upadku hut w dolinie Małej Panwi i tym samym przyczynił się do przemysłowego rozwoju Katowic^[11], które między innymi, dzięki temu stały się najważniejszym miastem regionu.

[edytuj] Zabytki^[12]

Dom drewniany
Pałac Donnersmarcków z 1861 r.^[13] w Kaletach Zielonej, w ruinie^[14]

[edytuj] Dzielnice

Miasto składa się z 9 dzielnic zwyczajowych, które wcześniej były odrębnymi miejscowościami:

oraz osiedla Segenau.

[edytuj] Edukacja

Zespół Szkół Elektroniczno-Ekonomicznych. Szkoła powstała 2 września 1946 r. i nosiła wówczas nazwę Szkoły Przemysłowej Fabryki Celulozy i Papieru w Kaletach. W momencie powstania była to szkoła zawodowa. W późniejszym okresie przekształciła się w technikum elektryczne a następnie elektroniczne. Od października 2010 roku w budynku szkoły mieści się Ośrodek Wychowawczy.
2 szkoły podstawowe
2 gimnazja

[edytuj] Gospodarka

W mieście funkcjonowała fabryka celulozy i papieru. W chwili obecnej jest poddawana likwidacji. Gospodarka miasta jest oparta o małe zakłady przerobu drewna oraz pozostałe po dawnej fabryce celulozy i papieru spółki, zatrudniające znikomą liczbę mieszkańców.^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Miasta partnerskie

Vítkov, Czechy^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Wspólnoty religijne

Katolicyzm

Kościół katolicki w Polsce
- 3 kościoły parafialne (w Drutarni, Jędrysku i Miotku)

Protestantyzm

Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP
- Parafianie w składzie kościoła filialnego w Piasku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Częstochowie

[edytuj] Sport

Sekcja piłki nożnej:
- Klub Sportowy Unia Kalety, założony w 1921 r.
- Ludowy Klub Sportowy Małapanew Kuczów
Sekcja speedrowera:

TPD Kalety

[edytuj] Przyroda

W Kaletach znajduje się cis o obwodzie 214 cm i wysokości 16 m. Cis ma pojedynczy, prosty pień i regularną, dobrze rozwiniętą koronę. Najwyższy wierzchołek jest martwy, natomiast na wysokości około 6 m, drzewo wykształciło dwa dodatkowe wierzchołki^[15].

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogi

908 Częstochowa–Tarnowskie Góry
789 Brusiek–Lelów

[edytuj] Linie kolejowe

143 Lubliniec–Katowice
180 Kalety-Herby Nowe

Przypisy

↑ Wyniki wyborów 2010 na terenie Kalet
↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
↑ Kto zmienił przemysł hutniczy na Górnym Śląsku, [w:] "MM Silesia, dostęp 5 lipca 2009 r.
↑ Historia Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych, [w:] www.kzcp.republika.pl, dostęp 5 lipca 2009 r.
↑ M. Filak, Kolej w historii Tarnowskich Gór w okresie XIX i XX wieku, [w:] "Montes Tarnovicensis" 2008, nr 28, dostęp 5 lipca 2009 r.
↑ ^9,0 ^9,1 Historia Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych, Op. cit.
↑ Dz. U. z 1950 r. Nr 51, poz. 472
↑ Kto zmienił przemysł hutniczy na Śląsku? - Wieści - MM Moje Miasto
↑ Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Rejestr zabytków nieruchomych. Województwo śląskie, [w:] www.kobidz.pl, dostęp 5 lipca 2009 r.
↑ E. Goszyk, Pałac myśliwski w Zielonej, [w:] "Montes Tarnovicensis" 2005, nr 18, dostęp 5 lipca 2009 r.
↑ M. Świech, Być jak hrabia Donnersmack, [w:] www.dom.gazeta.pl, dostęp 5 lipca 2009 r.
↑ Cis pospolity

[edytuj] Linki zewnętrzne

[0] Wyniki wyborów 2010 na terenie Kalet

[Ludno.C5.9B.C4.872010-12-1] Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.

[autonazwa2-2] Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].

[3] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.

[4] Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].

[5] Kto zmienił przemysł hutniczy na Górnym Śląsku, [w:] "MM Silesia, dostęp 5 lipca 2009 r.

[6] Historia Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych, [w:] www.kzcp.republika.pl, dostęp 5 lipca 2009 r.

[7] M. Filak, Kolej w historii Tarnowskich Gór w okresie XIX i XX wieku, [w:] "Montes Tarnovicensis" 2008, nr 28, dostęp 5 lipca 2009 r.

[autonazwa1-8] 9,0 ^9,1 Historia Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych, Op. cit.

[9] Dz. U. z 1950 r. Nr 51, poz. 472

[10] Kto zmienił przemysł hutniczy na Śląsku? - Wieści - MM Moje Miasto

[11] Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Rejestr zabytków nieruchomych. Województwo śląskie, [w:] www.kobidz.pl, dostęp 5 lipca 2009 r.

[12] E. Goszyk, Pałac myśliwski w Zielonej, [w:] "Montes Tarnovicensis" 2005, nr 18, dostęp 5 lipca 2009 r.

[13] M. Świech, Być jak hrabia Donnersmack, [w:] www.dom.gazeta.pl, dostęp 5 lipca 2009 r.

[14] Cis pospolity

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

Kalety

Spis treści

[edytuj] Położenie

[edytuj] Demografia

[edytuj] Historia

[edytuj] Zabytki^[12]

[edytuj] Dzielnice

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Gospodarka

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Wspólnoty religijne

[edytuj] Sport

[edytuj] Przyroda

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogi

[edytuj] Linie kolejowe

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach

Kalety

Spis treści

[edytuj] Położenie

[edytuj] Demografia

[edytuj] Historia

[edytuj] Zabytki[12]

[edytuj] Dzielnice

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Gospodarka

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Wspólnoty religijne

[edytuj] Sport

[edytuj] Przyroda

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogi

[edytuj] Linie kolejowe

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach

[edytuj] Zabytki^[12]