Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: poprawić styl – powinien mieć encyklopedyczną formę, zweryfikować treść i dodać źródła. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Kara śmierci nie jest stosowana,
Kara śmierci uznana za niekonstytucyjną,
Brak egzekucji od 1976 roku,
Egzekucje przeprowadzano od 1976.
Kara śmierci w Stanach Zjednoczonych obowiązywała od uzyskania przez ten kraj niepodległości w roku 1776 (i przedtem w Trzynastu koloniach) nieprzerwanie aż do roku 1972, kiedy to Sąd Najwyższy w sprawie Furman v. Georgia uznał, iż w większości stanów panuje nadzwyczaj arbitralny sposób jej orzekania, co powoduje naruszenie VIII i XIV poprawki do konstytucji (od 1967 roku w całym kraju obowiązywało nieformalne moratorium). Jedynym stanem, w którym przepisy dotyczące kary śmierci pozostały niezmienione było Rhode Island, utrzymano także w mocy kilka statutów w innych stanach, pomimo to wyroki nie były wykonywane. Pomimo często pojawiających się takich twierdzeń Sąd Najwyższy nigdy nie uznał, że kara śmierci jest sprzeczna z konstytucją (do tego zdania przychyliło się jedynie 2 spośród 9 sędziów Sądu Najwyższego).
Jednakże po tym jak poszczególne stany zaczęły zmieniać swoje przepisy i wprowadzać w życie zalecenia Sądu Najwyższego dotyczące procedury orzekania, 2 lipca 1976 roku Sąd Najwyższy uznał w połączonych sprawach Woodson v. North Carolina, Roberts v. Louisiana, Jurek v. Texas, Profitt v. Florida, i Gregg v. Georgia, explicite jej legalność, a także uznał za zgodne z konstytucją nowe sposoby jej orzekania, co otworzyło drogę do ponownego jej wykonywania (pierwszy wyrok w nowej sytuacji prawnej wykonano 17 stycznia roku następnego, kiedy to Gary Gilmore został rozstrzelany w stanie Utah). Obecnie USA jest jednym z krajów w którym wykonuje się najwięcej egzekucji; wyprzedzają je Chiny, Iran i Wietnam.
Pierwszy wyrok śmierci w koloniach brytyjskich w Ameryce Północnej wykonano 1 grudnia 1607 roku, kiedy to radny miejski w Jamestown (Wirginia), George Kendall został zastrzelony za szpiegostwo. Zdrada jest karana śmiercią nawet jeśli popełniono ją w stanie, która jej nie przewiduje (w takim wypadku na podstawie prawa federalnego).
Przed zniesieniem kary śmierci nie tylko morderstwo czy zdrada karane były śmiercią. Oto przypadki wykonania kary śmierci za inne przestępstwa:
Prócz tego w okresie przed abolicją stracono prawie 1000 osób (głównie murzynów) za gwałt; wszystkich w stanach Południa (nie licząc czasów wczesnokolonialnych, kiedy działo się tak także na północy).
Od rozpoczęcia osadnictwa europejskiego w Ameryce główną metodą egzekucji było powieszenie. Tak też było i w USA do czasu wynalezienia i użycia po raz pierwszy (6 sierpnia 1890, Nowy Jork, zob. też: William Kemmler) krzesła elektrycznego, które stało się z czasem dominującą przez większość XX wieku metodą pozbawiania życia w majestacie prawa.
Liczba wyroków wykonanych przed zniesieniem kary śmierci (metody):
Pierwszym stanem, który zniósł karę śmierci było Michigan (lata 40. XIX wieku). Następnie, jeszcze w tym samym stuleciu, w jego ślady poszły m.in. Rhode Island, Maine czy Wisconsin (tylko jedna egzekucja w całej historii). W XX wieku dokonały tego m.in. Minnesota czy Dakota Północna. Nieformalne zniesienie KŚ obowiązywało np. w latach 1947 (ostatni wykonany wyrok) - 1972 w Massachusetts. Potem nastąpiła abolicja formalna. W latach 60. ówczesny gubernator stanu, demokrata Endicott Peabody nawoływał do ułaskawienia wszystkich skazanych na śmierć w stanie (przy czym owe wyroki miały znaczenie raczej symboliczne).
W stanie Dakota Południowa karę śmierci zniesiono w roku 1915, ale przywrócono ją w roku 1939, zamieniając powieszenie na krzesło elektryczne. Tą właśnie metodą stracono 8 kwietnia George'a Sittsa. W lipcu 2007 roku wykonano kolejną po 60 latach przerwy egzekucję Elijaha Page'a skazanego za brutalne zabójstwo nastolatka. Wyrok wykonano przez zastrzyk trucizny.
W latach 1907-1917 były okresy, kiedy na krótko zniesiono KŚ w następujących stanach: Arizona, Kansas, Minnesota, Missouri, Dakota Północna, Oregon, Dakota Południowa oraz Tennessee, ale nie trwało to długo z wyjątkiem obu Dakot i Minnesoty.
W roku 1966 poparcie dla KŚ osiągnęło najniższy poziom w historii (42%). A latach 50. i 60. zniesiono NWK oficjalnie w następujących stanach: Alaska, Hawaje, Delaware (przywrócone w latach 90.), Oregon (przywrócone potem), Iowa, Wirginia Zachodnia, Vermont, Nowy Jork oraz Nowy Meksyk. Dołączając do Michigan, Minnesoty, Dakoty Północnej i Wisconsin.
W roku 1963 odbyła się ostatnia federalna egzekucja aż do roku 2001, kiedy w Iowa powieszono Victora Feugera za (niepołączone z morderstwem) porwanie. Ostatnią zaś straconą osobą przed wyrokiem w sprawie Furman v. Georgia był Luis Jose Mongego, stracony w komorze gazowej w Kolorado w roku 1967. Od tego czasu istniało "milczące moratorium" na wykonywanie wyroków śmierci.
W roku 1972 Sąd Najwyższy w sprawie Furman v. Georgia uznał większość stanowych praw (utrzymywanych i orzekanych, ale w zasadzie w owym czasie martwych) związanych z KŚ za niezgodne z Konstytucją, co pociągnęło za sobą zmianę niemal wszystkich dotychczasowych wyroków na dożywocie bądź długoletnie więzienie. Sąd zwrócił uwagę na "arbitralność" wyroków, krytykując "pochopność" w ich wydawaniu. Jedynym stanem, w którym przepisy dotyczące wydawania wyroków śmierci nie zostały uznane za niezgodne z Konstytucją było Rhode Island.
W następstwie wyroku większość stanów zaczęła od nowa pisać swoje przepisy dotyczące orzekania kary głównej kierując się wytycznymi Sądu.
W lipcu 1976 roku w połączonych sprawach Woodson v. North Carolina, Roberts v. Louisiana, Jurek v. Texas, Profitt v. Florida, i Gregg v. Georgia uznał co prawda (większością 5-4) za sprzeczne z Konstytucją przepisy Północnej Karoliny i Luizjany jako nie dające dostatecznych gwarancji procesowych, ale zatwierdził jednocześnie większością 7-2 (wprowadzone w następstwie wyroku w sprawie Furman) przepisy stanowe Florydy, Teksasu i Georgii jako zgodne z Konstytucją. Decyzją tą dał więc zielone światło do ponownego wykonywania wyroków śmierci
Pierwszym wykonanym wyrokiem w nowej sytuacji prawnej było rozstrzelanie Gary'ego Gilmore'a w Utah 17 stycznia 1977.
Obecnie 34 na 50 stanów stosuje karę śmierci, a oprócz tego przewiduje ją prawo federalne. Prezydent George H. W. Bush zadekretował, że wszystkie federalne egzekucje będą się odbywać przy pomocy zastrzyku trucizny, a George W. Bush, ostatecznie zezwolił na wznowienie ich wykonywania. Jak do tej pory wykonano ich 3, w żadnym z przypadków Bush junior nie skorzystał z prawa łaski (tak jak wcześniej w swoim rodzinnym Teksasie jako gubernator).
Stany, które nie stosują kary śmierci: Alaska, Hawaje, Illinois, Iowa, Maine, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nowy Meksyk, Dakota Północna, Rhode Island, Vermont, Wirginia Zachodnia, Wisconsin. Prócz tego Dystrykt Kolumbii i Portoryko. W grudniu 2007 roku stanowy senat zniósł karę śmierci w New Jersey. W marcu 2009 roku zniesiono karę śmierci w Nowym Meksyku. Decyzja również czeka na podpis gubernatora.
W stanach Nowy Jork, Kansas, Dakota Południowa, New Hampshire nie wykonano do tej pory, mimo obowiązujących przepisów ani jednego wyroku. Niedawno nawet w Nowym Jorku i Kansas kara śmierci została uznana przez stanowy sąd za niezgodną ze stanowym prawodawstwem.
Karę śmierci stosują też Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych, jednak od roku 1961 nie stracono ani jednego żołnierza.
W USA okoliczności wykonywania egzekucji są jawne, do publicznej wiadomości podaje się zarówno datę egzekucji jak i jej przebieg, w prasie pojawią się szczegóły dotyczące ostatniego posiłku skazańca oraz jego ostatnia przemowa. Dużą wagę przykłada się kwestii bezbolesnego wykonywania egzekucji, czego wyrazem było stopniowe odejście od stosowania krzesła elektrycznego na rzecz zastrzyku trucizny. Obecnie większość wyroków wykonuje się właśnie za pomocą zastrzyku, niektóre stany pozwalają skazańcom na wybór alternatywnej metody. Ostatnia jak do tej pory egzekucja za pomocą krzesła elektrycznego miała miejsce 18 marca 2010 roku. 31 letni Skazaniec - Paul Warner Powell, został stracony w ten sposób, w stanie Wirginia za zabójstwo 16 letniej dziewczyny[1].
Pierwszy wyrok przez zastrzyk trucizny wykonano w grudniu 1982 w Teksasie, choć to Oklahoma jako pierwsza zastąpiła nim krzesło elektryczne (już w 1977). Od tamtej pory jest to dominująca metoda.
A oto liczby (dane z 25 kwietnia 2012):
Na chwilę obecną wszystkie stany stosujące karę śmierci wykonują ją poprzez zastrzyk z trucizną.
Do roku 2005 USA było jedynym krajem demokratycznym, gdzie prawo zezwalało na skazywanie i wykonywanie kary śmierci na dzieciach (w niektórych stanach). Minimalny wiek zezwalający na skazanie dziecka na śmierć wynosił 16 (Teksas, Wirginia), 13 (Montana) lub 10 lat (Indiana). Ostatni taki wyrok wykonano w roku 2003 w Teksasie na mężczyźnie, który popełnił morderstwo w wieku 17 lat. W 1988 r. Sąd Najwyższy USA uznał 16 lat za minimalny wiek do orzeczenia kary śmierci. Jednakże w marcu 2005 ten sam Sąd Najwyższy USA ostatecznie uznał stosowanie kary śmierci wobec osób poniżej 18 roku życia za niezgodne z konstytucją. Współcześnie orzekanie kary śmierci w sprawach osób będących poniżej 16 roku życia w momencie popełniania przestępstwa nie zdarza się. Najmłodsi skazańcy:
Terminem botched (lub wrongful) executions określa się spartaczone egzekucje, które trwały znacznie dłużej, niż powinny i przysporzyły skazańcowi nieprzewidzianych cierpień.
Słynne przypadki nieudanych egzekucji po przywróceniu kary śmierci:
Istnieje też pojęcie voluntary execution (dosłownie z ang. "egzekucji ochotniczej"), kiedy skazany odrzuca możliwość wszelkiej apelacji i ułaskawienia. Pierwszy wyrok po przywróceniu KŚ (Gary Gilmore, 17 stycznia 1977) był właśnie "ochotniczą egzekucją".
Dziś najwięcej wyroków wykonuje się na południu USA, gdzie prawo uchodzi za najbardziej surowe i gdzie wyroki wydawane są nader często. Przeciwnicy KŚ argumentują, że owocuje to licznymi pomyłkami sądowymi, powodowanymi często przez poszlakowy charakter śledztwa czy decyzje ław przysięgłych.
Źródło: [1]
Wyłączne prawo łaski w obu przypadkach ma prezydent Stanów Zjednoczonych
Więcej informacji: [2]
Po roku 1976 odnotowano trzy przypadki "masowego" ułaskawienia skazanych na śmierć:
Największym "niemasowym" ułaskawieniem była zamiana wyroków śmierci sześciu skazańcom przez gubernatora Boba Grahama z Florydy (po nim już żaden gubernator w tym stanie nie skorzystał z przysługującego mu prawa łaski).
Ułaskawienia przed rokiem 1976:
Stosowanie do niedawna kary śmierci wobec dzieci czy umysłowo chorych ściągało na instytucję KŚ w USA krytykę. Wielu konserwatystów, m.in. Antonin Scalia, George W. Bush czy Tom DeLay sprzeciwiali się zniesieniu jej w tych przypadkach, argumentując, iż od jej stosowania nie może być, jeżeli ma być sprawiedliwa i efektywna żadnych wyjątków. Sąd Najwyższy zakazał jednak tego typu praktyk (stosunkiem głosów 6 do 3) za wnioskiem głosowali sędziowie John Paul Stevens, Sandra Day O'Connor, Anthony Kennedy, David Souter, Ruth Bader Ginsburg i Stephen Breyer, przeciwko Scalia, William H. Rehnquist i Clarence Thomas.
Mimo to w Teksasie wykonano od tego czasu kilka takich wyroków, a gubernator republikański Rick Perry zawetował ustawę zakazującą wydawania na nich wyroków śmierci.
Przeciwnicy KŚ w USA podnoszą m.in. takie argumenty, jak:
Zwolennicy odpowiadają z reguły, iż owszem wady systemu istnieją, ale nie dyskredytuje to całej instytucji, gdyż nie może być żadnych odstępstw.
Warto też nadmienić, iż pomimo zakazu tracenia niepełnosprawnych i chorych umysłowo takie przypadki wciąż zdarzają się w Teksasie.
W sierpniu 2004 roku w Alabamie stracono 74-letniego Jamesa Hubbarda - najstarszego skazańca od wczesnych lat 40. Wywołało to ogólnonarodową dyskusję o sensowności i właściwości tracenia ludzi po siedemdziesiątce.
Pod koniec roku 2005 w stanie Missisipi stracony też został 77-letni John B. Nixon (najstarszy w USA od roku 1916, zobacz artykuł: Kara śmierci w Wirginii), a w styczniu 2006 76-letniego Clarence'a Raya Allena w Kalifornii. W czerwcu 2006 w Oklahomie stracono Johna Boltza - 74 lata.
Przeciwnicy NWK argumentują, iż jedna z poprawek do konstytucji (karta praw) zakazuje stosowania kar "okrutnych i wymyślnych", a za taką uważają karę śmierci. Z drugiej strony zwolennicy wskazują na inną z poprawek w tym dokumencie, która głosi, iż nie wolno nikogo pozbawić życia, wolności lub mienia bez..., co interpretują, jako zgodę na odbieranie życia w majestacie prawa, ale pod warunkiem zachowania procedur sądowych.
Karę śmierci próbowano znieść w stanie New Hampshire, ale gubernator Jeanne Shaheen zastosowała weto. W tym stanie, jako jedynym, nikt nie oczekuje na egzekucję, zaś ostatni wyrok wykonano w 1939 roku.
Głosowanie nad zniesieniem NWK odbyło się też w Nebrasce, ale wniosek upadł.
W Kansas i Nowym Jorku stanowe sądy najwyższe uznały ją w roku 2005 za niezgodną z konstytucją, co równa się faktycznemu jej zawieszeniu. 3 lipca 2006 roku komitet stanowej legislatury w Nowym Jorku przegłosował (stosunkiem 13-5 głosów) zniesienie jej, co ma poparcie wśród większości stanowych ustawodawców.
W Illinois obowiązuje cały czas moratorium na egzekucje wprowadzone przez gubernatora George'a Ryana. Podobne, wprowadzone przez poprzednika demokratą w Maryland, zostało zniesione przez jego republikańskiego następcę. W New Jersey legislatura ustanowiła moratorium na egzekucję, a ostatnio sądy federalne nakazały wstrzymanie ich w Missouri, dopatrując się pewnych nieprawidłowości.
Mimo iż SN zakazał karania śmiercią za gwałt (sprawa Coker v. Georgia) uznając ją za nieproporcjonalną do winy, niedawno stany Floryda, Karolina Południowa, Alabama, Luizjana i Oklahoma wprowadziły możliwość skazania na śmierć pedofili-recydywistów. Spotkało się to z krytyką przeciwników NWK, którzy podnosili możliwość "łatwej pomyłki" w oskarżeniach o pedofilię i ową nieproporcjonalność. Zwolennicy zaś powitali ją z zadowoleniem, jako "zaostrzenie walki z pedofilią".
.png&filetimestamp=20110504123039)
