Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Kary cielesne zakazane w domu
i w szkole
Kary cielesne zakazane tylko w szkole
Kary cielesne niezakazane
Kary cielesne zakazane w domu i w szkole
Kary cielesne zakazane tylko w szkole
Kary cielesne niezakazane
Kara cielesna (kara fizyczna) – rodzaj kary mającej na celu zadanie bólu osobie karanej za pomocą użycia siły fizycznej wobec niej. W przypadku tej kary, cierpienie fizyczne łączy się często z cierpieniem psychicznym. Kara fizyczna jest jedną z najstarszych kar w historii prawa.
Kary cielesne można podzielić na trzy główne rodzaje:
Spis treści |
Kary cielesne były stosowane już w starożytności. Za niektóre przestępstwa przewidywał je kodeks Hammurabiego z XVIII wieku p. n. e. Jako przykład można wskazać np. paragraf 197.: "Jeżeli kość obywatel złamał, kość złamią mu."[1]. Były środkiem dyscyplinującym w wychowaniu i karą prawną m.in. w starożytnym Egipcie czy Rzymie[2]. Stosowano je jako podstawową karę wychowawczą w szczególności w Sparcie ze względu na bardzo surowe wychowanie państwowe (wychowanie spartańskie)[3]. Występowały też jako kara w prawie innych państw ówczesnego świata. Czasami kara była tak surowa, że z ciała skazanego leciała krew lub dochodziło do jego śmierci.
Podobnie stosowano prawne kary cielesne w średniowieczu[4]. Za przestępstwa wymierzano m.in. karę chłosty oraz tzw. karę mutylacyjną, polegającą na okaleczaniu skazanego. W tym czasie Kościół popierał kary cielesne jako środek dyscypliny w wychowaniu społeczeństwa. Jednakże już w tych czasach zaczęto krytykować kary cielesne. Wypowiadał się o nich krytycznie m.in. angielski arcybiskup Canterbury święty Anzelm z Canterbury. Uważał, że są one nadmiernie używane w wychowaniu dzieci[4].
.png&filetimestamp=20110516143732)
W XVI wieku w Europie zaszły zmiany w stosowaniu sądowych kar cielesnych. Od tej pory wymierzano je publicznie wobec przestępcy. Zaczęto też krytykować stosowanie kar cielesnych w szkole. Filozof Roger Ascham stwierdził, że uczniowie są karani zbyt surowo[5].
W XVIII wieku w Polsce próbowano zakazać stosowania kar cielesnych w szkole[6]. Również niektórzy filozofowie w tym wieku m.in. Jeremy Bentham krytykowali koncepcję takich kar. Proponowali odpowiednie reformy prawa[7]. Z upływem czasu zniesiono prawne kary cielesne w wielu krajach (w tym niemal wszystkich państwach europejskich). W wyniku zmian w prawie państw zaborczych, w XIX wieku kary cielesne na ziemiach polskich zostały zniesione. W Królestwie Polskim zniesiono je w 1863 r., zaś na terenie Galicji – w latach 60. XIX wieku, a w zaborze pruskim – w 1872 r. nowym niemieckim kodeksem karnym[8]. W Wielkiej Brytanii zostały one zniesione w 1948 roku[9], w Kanadzie – w 1972 roku[10], a w Nowej Zelandii – w 1941 roku[11].
Obecnie kara cielesna jest wymierzana poprzez mocne uderzanie, np. pasem lub kablem w określoną część ciała (zobacz sekcję "Szkodliwość i stosowanie kar cielesnych") (tzw. "lanie"). Również za formę tej kary można uznać łagodniejsze "klapsy" popularne w wychowaniu w rodzinie. W czasach obecnych kara fizyczna, tak jak dawniej również ma charakter kary wychowawczej.
Kraje z sądową karą cielesną
Kary cielesne w wychowaniu, oświacie i prawie są zakazane w sumie w 32 krajach świata[12]. Zakazane są zarówno w szkole, jak i w domu m.in. w Szwecji[13], Norwegii[14], Grecji[15], Niemczech[16] i na Ukrainie[17]. Zakazano stosowania ich tylko w szkole m.in. we Francji[18], Czechach[19], Rosji[20], Włoszech[21], na Litwie[22], w Belgii[23], Wielkiej Brytanii[24], Turcji[25] i niektórych krajów byłej Jugosławii[26][27]. W Stanach Zjednoczonych w żadnym stanie nie jest zakazane ich stosowanie zarówno w domu, jak i w szkole[28]. Prawna kara cielesna występuje m.in. w Arabii Saudyjskiej[29], Sudanie[30] i Indonezji[31].
Międzynarodowa Konwencja o prawach dziecka z 1989 roku bezwzględnie zabrania stosowania kar cielesnych wobec dzieci, również tych niepowodujących urazu ciała dziecka, przyznając dzieciom nietykalność cielesną[32].
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych zabrania stosowania poniżających kar (w tym kar cielesnych)[33].
W Polsce, od 2010 roku stosowanie kar cielesnych jest całkowicie zabronione.
Kary cielesne są przez Konstytucję całkowicie zabronione, ponieważ naruszają one niezbywalną godność człowieka[34]. Każdy może domagać się od władzy publicznej ochrony dziecka przed wyzyskiem, stosowaniem przemocy oraz demoralizacją. Dziecko również ma prawo do ochrony przed przemocą ze strony władz państwa[35].
Możliwość stosowania kar cielesnych w domu przed uchwaleniem zakazu ich stosowania budziła kontrowersje. Konstytucja zakazuje bowiem stosowania takich kar, ale pozwala na wychowywanie dziecka przez rodziców zgodnie z ich przekonaniami[36].
Od 2007 roku Rada Ministrów i Sejm RP pracowały nad zmianą przepisów wychowawczych. Po wielu protestach społecznych, w czerwcu 2010 roku została uchwalona nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Zakazuje ona stosowania kar cielesnych (również "klapsów") w wychowaniu rodzinnym przez rodziców i innych opiekunów prawnych, dodając do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego odpowiedni artykuł[37]. Nie przewiduje ona jednak sankcji prawnych za stosowanie kar cielesnych niepowodujących uszkodzenia ciała dziecka. Ustawa została podpisana przez wykonującego obowiązki prezydenta marszałka Sejmu i weszła w życie 1 sierpnia 2010 roku[38].
Już w XVIII wieku pamiętnikarz Jędrzej Kitowicz, wspominając wymierzanie kary cielesnej uczniom szkółek parafialnych, pisał o takich instrumentach kary jak "(...) rózga brzozowa albo dyscyplina pospolicie rzemienna; u surowszych zaś nauczycieli z sznurków nicianych tęgo spleciona, siedem lub dziewięć odnóg mająca (...), a także, (...) placenta, to jest skóra okrągła, gruba w kilkoro złożona, na dłoń ręki szeroka, na trzonku drewnianym obdłużnym osadzona, którą za omyłki w czytaniu, lub na pamięć tego, czego się nauczyć naznaczono, odmawianiu, bito w rękę (...)".
Międzynarodową uwagę przyciągnął strajk dzieci we Wrześni, który rozpoczął się 20 maja 1901 r. Niemiecki nauczyciel wymierzył karę cielesną dzieciom za odmowę odpowiadania w języku niemieckim na lekcji religii.
W Polsce zakazano stosowania kar cielesnych w szkole w 2001 roku[39].
Nowelizacja ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich z 2000 roku[40] i nowy kodeks karny z 1997 roku (zobacz sekcję poniżej)[41] nie przewidują możliwości stosowania sądowych kar cielesnych w Polsce.
Za pobicie, które powoduje uszkodzenie czynności narządów ciała lub uszkodzenie zdrowia, grozi kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Jeśli spowoduje ono uszkodzenie narządu na czas krótszy niż 7 dni, to sprawcy tego przestępstwa grozi wówczas kara do dwóch lat pozbawienia wolności[42].
Stosowanie "łagodnych" kar fizycznych nie powoduje uszkodzenia ciała. W krajach, w których wolno stosować kary fizyczne, dopuszczalne jest stosowanie kar cielesnych niepowodujących urazu.
Kara cielesna jest obecnie wymierzana poprzez:
Stosowanie kar cielesnych wobec dzieci jest tematem debaty publicznej. Poniżej przedstawiono argumenty przeciwników i zwolenników tych praktyk wychowawczych w tej dyskusji.
30 kwietnia obchodzony jest w USA i wielu państwach europejskich Międzynarodowy Dzień bez Kar Cielesnych[49].
