Karol Adwentowicz (ur. 19 października 1871 w Wielogórze, zm. 19 lipca 1958 w Warszawie) – polski aktor i reżyser teatralny, dyrektor teatrów, m.in. Teatru Kameralnego w Warszawie. Reprezentant szkoły Tadeusza Pawlikowskiego przełomu XIX w XX wieku. Znany z charakterystycznej wibracji głosu. W filmie wystąpił zaledwie dwa razy.
Występy, początkowo na scenie amatorskiej, rozpoczął 4 lutego 1894. W 1900 został zaangażowany do zespołu Teatru Miejskiego we Lwowie, gdzie grał do 1912, zdobywając sławę jednego z najwybitniejszych aktorów modernistycznych, m.in. dzięki rolom Oswalda w Upiorach H.Ibsena (1907) i Hamleta (1907).
W latach 1914-1915 żołnierz Legionów Polskich, w czasie okupacji więzień Pawiaka.
W okresie międzywojennym grywał w objazdach i gościnnie (m.in. w inscenizacjach L. Schillera: Hrabia Henryk w Nie-Boskiej Komedii Z. Krasińskiego w 1926; Lucyfer w Samuelu Zborowskim J.Słowackiego w 1927). W latach 1929-1930 kierował Teatrem Miejskim w Łodzi, a od 1932 do wybuchy wojny założonym przez siebie Teatrem Kameralnym w Warszawie. W 1934 zagrał tytułową rolę w filmie Przeor Kordecki — Obrońca Częstochowy w reżyserii Edwarda Puchalskiego. Podczas wojny prowadził bar "Znachor" przy ul. Boduena w Warszawie.
W 1945 kierował Teatrem Śląskim w Katowicach, na przełomie roku 1945/1946 Teatrem Powszechnym w Krakowie, a w latach 1948-1950 Teatrem Powszechnym w Łodzi. Od 1950 był związany na stałe z Teatrem Polskim w Warszawie (m.in. prof. Sonnenbruch w Niemcach L.Kruczkowskiego w 1949).
Jest zaliczany do grona wybitnych polskich aktorów tragicznych 1. połowy XX w., głównie z uwagi na stworzoną przez siebie kreację Hamleta w sztuce Williama Szekspira, w której występował przez 23 lata.
Ostatnie lata życia spędził w Warszawie. W 1960 roku wydano jego Wspominki, które pozostawił po sobie w formie rękopisu.
[edytuj] Spektakle teatralne
Radom
- 1900 – Baśń Nocy Świętojańskiej jako Doktór
- 1900 – Odludki i poeta jako Czesław
- 1900 – Nasi najserdeczniejsi jako Maurycy
- 1900 – Dla szczęścia jako Mlicki
- 1900 – Ksenia jako Dimo Anthimos
- 1900 – Czerwona toga jako Ardeuil
- 1901 – Pan Alfons jako Oktaw
- 1901 – Sobótki jako Jerzy v. Hartwig
- 1901 – Spuścizna jako Hugo
- 1901 – Wesele jako Poeta
- 1901 – Warszawianka jako Młody oficer
- 1901 – Na jedną kartę jako Karol hrabia Drahomir
- 1901 – Łapownicy jako Aleksander Żadow
- 1901 – Popiel i Piast jako Metody
- 1901 – Bajka jako Robert Well
- 1902 – Złote runo jako Zygmunt Przecławski
- 1902 – Zagadka jako Vivarce
- 1902 – Bracia Lerche jako Juliusz Poraj
- 1902 – Życie publiczne jako Martin
- 1902 – Ruy Blas jako Ruy Blas
- 1902 – Na marne jako Adam
- 1902 – Urzędowazona jako Obcy mężczyzna
- 1902 – Zimowa opowieść jako Dworzanin Leontesa
- 1902 – Nasze szwaczki jako Andrzej
- 1902 – Wieczór Trzech Króli jako Orsino
- 1902 – Nierówna miara jako Goński
- 1902 – Horsztyński jako Szczęsny
- 1902 – Miss Hobbs jako Wolf Kingsearl
- 1902 – Intryga i miłość jako Ferdynand
- 1902 – Azja Tuhaj-Beyowicz jako Adam
- 1902 – Krzyżacy jako Janusz książę Mazowiecki
- 1902 – Jeden dzień jako Henryk
- 1902 – Śpiący rycerze jako Ziemiec
- 1902 – Miarka za miarkę jako Wincencio
- 1902 – Manowcami jako Cyryl
- 1903 – Dom wariatów jako Alfred Klapson
- 1903 – Tamten jako Kazimierz
- 1903 – Dyktator jako Bohdan
- 1903 – Kobieta ze sztyletem jako Leonard
- 1903 – Na zawsze jako Obcy
- 1903 – Złocienie jako Henryk hrabia Radoszewski
- 1903 – Stary mąż jako Stanisław Janikowski
- 1903 – W noc lipcową jako Paweł Maroński
- 1903 – Niebezpieczeństwo jako Freydieres
- 1903 – Nasi dekadenci jako Zdzisław Komorowicki
- 1903 – Wianek mirtowy jako Władysław
- 1903 – Sybir jako Zosiej Grygoriewicz Aniuszkin
- 1903 – Kasztelanka jako Andrzej Jossan
- 1903 – Gwiazda Syberii jako Zdzisław
- 1903 – Papla jako Valantin
- 1903 – Paweł Lange i Tora Parsberg jako Rienne
- 1903 – Zmartwychwstanie jako Kniaź Dmitrij Niechludow
- 1903 – Dzika kaczka jako Gregor Werle
- 1903 – Śnieg jako Tadeusz
- 1903 – Serdeczne dzieje jako Fabrycio Arcieri
- 1903 – Safanduły jako Marceli Cavalier
- 1904 – Interes interesem jako Lucjan Garraud
- 1904 – Faust jako Doktor Faust
- 1904 – Antonina Sabrier jako Rene Dangenne
- 1904 – Poniedziałek karnawałowy jako Hans Rudorff
- 1904 – Eros i Psyche jako Eros; Stanisław
- 1904 – Dzieci Waniuszyna jako Konstanty
- 1904 – Nieporozumienie jako Korski
- 1904 – Doktor Rentlow jako Stanisław Stanowski
- 1904 – Tęcza jako Ksawery Barcicki
- 1904 – Wszystko dobre, co się dobrze kończy jako Bertram
- 1904 – Labirynt jako Maks de Pogis
- 1904 – Anonimy jako Henryk Lacreusette
- 1904 – Capstrzyk jako Von Hoven
- 1904 – Nitka jedwabiu jako Jonatan
- 1904 – Konfederaci barscy jako De Choisy
- 1904 – Lekkomyślna siostra jako Olszewski
- 1904 – Tkacze jako Becker
- 1904 – Wesele Sobeidy jako Bogaty kupiec
- 1904 – Zaszumi las jako Leon Morski
- 1904 – Betlejem polskie jako Ułan z roku 1831
- 1905 – Zaczarowane koło jako Jasiek
- 1905 – Cień jako Aleksander
- 1905 – Ponad siły jako Holger
- 1905 – Ijola jako Arno
- 1905 – Ryszard III jako Georgius, książę Clarencji
- 1905 – Majster jako Franciszek hrabia Vanin
- 1905 – Ksiądz Marek jako Kazimierz Pułaski
- 1905 – Figurantka jako Henryk de Renneval
- 1905 – Mieszczanie jako Nil
- 1905 – Na dnie jako Baron
- 1905 – W jaskini lwa jako Gaston Chalindrey
- 1905 – Medor jako Bondaine
- 1905 – Weseli małżonkowie jako Barintin
- 1905 – Moloch jako Zbigniew
- 1905 – Karykatury jako Antoni Relski
- 1905 – Macierzyństwo jako Markiz Alfred di Montefranco
- 1905 – Birbant jako Jack Worthing
- 1905 – Mały Eyolf jako Alfred Almers
- 1905 – Żydzi jako Nachman
- 1905 – Przeor paulinów jako Adolf Muller
- 1905 – Gioconda jako Lucio Settala
- 1906 – Gra jako Kazimierz; Roman Ślarski
- 1906 – Wujaszek Wania jako Michał Astrow
- 1906 – Ku miłości jako Jacek Martel
- 1906 – Złodziej jako Hrabia Karol Czarski
- 1906 – Piękna Marsylianka jako Crisency
- 1906 – Dobrodziej złodziei jako Avril
- 1906 – Odwieczna baśń jako Król
- 1906 – Milczenie jako Marek Kryszna
[edytuj] Inne teatry
- Teatr Miejski im. Słowackiego, Kraków
- 1908 – Źródełko jako Stefan
- 1911 – Aglawena i Selisetta jako Meleander (reż. Marian Jednowski)
- 1921 – Hamlet jako Hamlet (reż. M. Jednowski)
- Teatr im. Bogusławskiego, Warszawa
- Teatr Polski, Warszawa
- 1928 – Człowiek i nadczłowiek jako Don Juan Tenorio, John Tanner (reż. L. Schiller)
- Teatr Narodowy, Warszawa
- Teatr Kameralny, Warszawa
- 1935 – Budowniczy Solness jako Solness (reż. Karol Adwentowicz)
- Teatr Miejski im. Wyspiańskiego, Katowice
- 1945 – Zemsta jako Cześnik (reż. Wilam Horzyca)
- 1945 – Lompa jako Józef Lompa (reż. Stanisław Kwaskowski)
- Teatr Powszechny im. Żołnierza Polskiego, Kraków
- Teatr Polski, Bielsko-Cieszyn
- Teatr Wojska Polskiego, Łódź
- 1947 – Burza jako Prospero (reż. L. Schiller)
- Teatr Powszechny, Łódź
- 1948 – Lisie gniazdo jako Horacy Gidens (reż. K. Adwentowicz)
- 1948 – Madzieja jako Kobus (reż. K. Borowski)
- 1949 – Klub kawalerów jako Sobieniewski (reż. K. Adwentowicz)
- 1949 – Dwa teatry jako Dyrektor (reż. I. Grywińska)
- 1949 – Przełom jako Komendant Krążownika "Aurora" (reż. K. Adwentowicz)
- 1950 – Niemcy jako Profesor Sonnenbruch (reż. I. Grywińska)
- Teatr Polski, Warszawa
- 1953 – Horsztyński jako Ksawery Horsztyński (reż. Edmund Wierciński)
- 1955 – Lorenzaccio jako Filip Strozzi (reż. E. Wierciński)
- Teatr Ludowy, Warszawa
- 1957 – Upiory jako Pastor Manders (reż. K. Adwentowicz)
[edytuj] Inscenizacje
- 1946 – Ojciec – Teatr Powszechny im.Żołnierza Polskiego w Krakowie, potem – Teatr Miejski im. Jaracza Olsztyn
- 1947 – W małym domku – Teatr Polski, Bielsko-Cieszyn
- 1948 – Lisie gniazdo – Teatr Studio w Warszawie, potem Teatr Powszechny w Łodzi
- 1949 – Klub kawalerów – Teatr Powszechny w Łodzi
- 1949 – Przełom – Teatr Powszechny w Łodzi
- 1957 – Upiory – Teatr Ludowy w Warszawie
[edytuj] Filmografia
[edytuj] Nagrody i odznaczenia
- 1947 – Nagroda Spółdzielni Wydawniczej "Czytelnik" za rolę Prospera w spektaklu Burza w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi
- 1949 – Nagroda na Festiwalu Sztuk Radzieckich
- 1950 – Order Sztandaru Pracy I klasy
- 1953 – Złoty Krzyż Zasługi
- 1955 – Nagroda Państwowa I stopnia za całość artystycznej działalności teatralnej
[edytuj] Informacje dodatkowe
- W Łodzi jego nazwisko nosi ulica w dzielnicy Widzew.
- Został pochowany w Alei Zasłużonych na Powązkach Wojskowych w Warszawie.
- Ukończył prywatne gimnazjum prof. Biernackiego w Radomiu.
[edytuj] Życie osobiste
[edytuj] Bibliografia
- Filler Witold, Piotrowski Lech, Poczet aktorów polskich. Od Solskiego do Lindy, Warszawa 1998, ISBN 83-87571-54-7, tu hasło: Karol Adwentowicz, s. 7, 8.
[edytuj] Linki zewnętrzne
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Multimedia w Wikimedia Commons
Karol Adwentowicz w Wikicytatach
