Karol Olbracht Austriacki, Karl Albrecht Nikolaus Leo Gratianus von Österreich, później: Karl Albrecht Habsburg-Lothringen, od 1919 – Karol Olbracht Habsburg-Lotaryński, od 1949 – Karl von Habsburg-Altenburg (ur. 18 grudnia 1888 w mieście Pola – zm. 17 marca 1951 w Östervik koło Sztokholmu) – arcyksiążę austriacki, syn Karola Stefana Habsburga-Lotaryńskiego i Marii Teresy Habsburg-Toskańskiej, właściciel dóbr żywieckich, pułkownik artylerii Cesarskiej i Królewskiej Armii, i Wojska Polskiego.
Spis treści |
Po zdaniu egzaminu maturalnego rozpoczął w 1907 studia w Wojskowej Akademii Technicznej w Wiedniu. Po jej ukończeniu w 1910 rozpoczął karierę wojskową w stopniu podporucznika w 2 Pułku Haubic Polowych, po czym w 1912 został przeniesiony do 2 Dywizjonu Artylerii Konnej, gdzie wkrótce został awansowany do stopnia porucznika. Od tego czasu datuje się jego przyjaźń z gen. Franciszkiem Kleebergiem. W czasie I wojny światowej walczył najpierw na froncie wschodnim, a następnie w Tyrolu. W 1916 dowodził I dywizjonem 14 Pułku Haubic Polowych. Szybko awansował do stopnia majora, obejmując jesienią 1916 dowodzenie 8 Pułkiem Haubic Polowych. Jesienią 1917, awansowany do stopnia pułkownika, został dowódcą XXIII Brygady Piechoty.
W 1918, czując się Polakiem, zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego, w stopniu pułkownika. 1 maja 1920 powierzono mu pełnienie obowiązków dowódcy XVI Brygady Artylerii 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty [1]. Był również dowódcą twierdzy Grudziądz. Walczył w wojnie polsko-rosyjskiej w 1920. W 1924 był oficerem rezerwy 21 Pułku Artylerii Polowej zweryfikowanym w stopniu pułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 2 lokatą na liście starszeństwa oficerów rezerwowych artylerii. Dziesięć lat później zajmował 1 lokatę na liście starszeństwa oficerów pospolitego ruszenia artylerii. Pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Żywiec. Był wówczas "przewidziany do użycia w czasie wojny" i posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V w Krakowie.
W okresie 20-lecia międzywojennego administrował swoim majątkiem. W 1939 ponownie zgłosił się do Wojska Polskiego, lecz nie został przyjęty. Po kampanii wrześniowej wrócił do Żywca. W listopadzie 1939 został przez Niemców aresztowany i uwięziony prawie do końca wojny w cieszyńskim więzieniu, był przesłuchiwany i torturowany przez Niemców w Krakowie, w wyniku czego został sparaliżowany (paraliż połowy ciała) i stracił widzenie w jednym oku[2]. Stanowczo odmówił podpisania niemieckiej listy narodowościowej. Jego majątek trafił pod przymusowy zarząd III Rzeszy, jego żona Alicja Ankarcrona (z pochodzenia Szwedka, wdowa po synu hr. Kazimierza Badeniego, Ludwiku) została zaś internowana w Wiśle. Utrzymywała tam kontakty najpierw z ZWZ, a potem z AK, za co została odznaczona Krzyżem Walecznych.
Karol Olbracht Habsburg zamieszkał po wojnie w Krakowie. W 1946, bardzo schorowany, został przewieziony przez żonę do Szwecji.
Małżeństwo arcyks. Karola Olbrachta według prawa domu habsburskiego nie było małżeństwem osób równego stanu (małżeństwo morganatyczne), dlatego potomstwo z niego zrodzone zostało wykluczone z prawa sukcesji tronu austriackiego i otrzymało nazwisko oraz tytuł książąt Altenburg. Mimo to dla Polaków członkowie tej rodziny nadal pozostają Habsburgami. Jego córka Maria Krystyna mieszka do dziś w Żywcu, syn Karol Stefan zawarł zaś w grudniu 2005 ugodę z Browarem Żywiec w sporze o prawo do używania herbu rodzinnego Habsburgów.