Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Karol Stanisław „Panie Kochanku” Radziwiłł |
|
 portret pędzla Konstantego Aleksandrowicza |
|
 Trąby |
|
| Data urodzenia | 27 lutego 1734 |
| Miejsce urodzenia | Nieśwież |
| Data śmierci | 21 listopada 1790 |
| Miejsce śmierci | Biała Podlaska |
| Rodzina | Radziwiłł |
| Rodzice | Michał Kazimierz Radziwiłł „Rybeńko” Urszula Franciszka Wiśniowiecka |
| Małżeństwo | Maria Karolina Lubomirska (rozwód) Teresa Karolina Rzewuska (bezpotomnie) |
| Dzieci | brak |
| Odznaczenia | |
  |
|
Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku” herbu Trąby (ur. 27 lutego 1734 w Nieświeżu, zm. 21 listopada 1790 w Białej) – wojewoda wileński od 1762, generał lejtnant od 1759 roku, szef 8. Regimentu Pieszego Domu Radziwiłłów[1], starosta lwowski od 1755, miecznik wielki litewski od 1752, w 1752 roku mianowany podczaszym litewskim, [2]X ordynat nieświeski, VIII ordynat ołycki, VII pan na Białej, właściciel Birż, Dubinek, Kiejdan.
Był najzamożniejszym magnatem w Rzeczypospolitej w II poł. XVIII w. i jednym z najbogatszych przedstawicieli arystokracji w Europie. Jego majątek obejmował m.in. 16 miast, 683 wsie i 25 wójtostw, a wokół jego postaci narosło wiele legend. Z jednej strony był przedstawiany jako opój i hulaka, a z drugiej – jako przykład szlachetności, samarytanin i patriota.
Niezmiernie bogaty i wpływowy, zdobył sobie wśród szlachty ogromną popularność dzięki szczodrości, sarmatyzmowi obyczajów, skłonności do biesiad i żartów, z drugiej strony znanym był z popędliwości i dzikich wybryków. Za życia cieszył się wielką popularnością, zwłaszcza wśród zubożałej szlachty, a dziś jest przedstawiany jako symbol swojej epoki.
Karol Radziwiłł był również pierwowzorem postaci stolnika Horeszki z Pana Tadeusza Adama Mickiewicza a jego nazwisko pada w księdze XI: Podług niej później Karol-Kochanku-Radziwiłł, gdy przyjmował w Nieświeżu króla Stanisława.
Był również założycielem tzw. Radziwiłłowskiej Szkoły Majtków w Nieświeżu (1780-1782) – swego rodzaju pierwszej szkoły morskiej w dziejach Rzeczypospolitej. Wspomina ją kpt. Karol Olgierd Borchardt, opisując źródła myśli morskiej w Polsce w swej książce „Kolebka nawigatorów”.
Spis treści |
Znany pod przydomkiem „Panie Kochanku” nadanym mu z uwagi na ulubione powiedzonko, którym zwracał się do swoich rozmówców oraz dla odróżnienia od Karola Stanisława Radziwiłła (1669-1719).
Był synem Michała Kazimierza Radziwiłła i Franciszki Urszuli Wiśniowieckiej. Jego żoną była Maria Lubomirska, starościanka bolimowska, z którą rozwiódł się w 1760. Jego drugą żoną została Teresa Rzewuska, córka Wacława Rzewuskiego.
Książę Radziwiłł piastował w ciągu swego życia wiele funkcji państwowych w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Już w 1748, w wieku czternastu lat, został posłem powiatu oszmiańskiego na sejm. W 1751 został pułkownikiem wojska litewskiego; od 1752 był miecznikiem Wielkiego Księstwa Litewskiego, później marszałkiem trybunału wileńskiego, a w 1762 został wojewodą wileńskim.
W czasie sejmu konwokacyjnego w 1764 był przywódcą związanego z Wettynami obozu staroszlacheckiego. Jako przeciwnik Familii Czartoryskich protestował przeciwko wkroczeniu popierających ich wojsk rosyjskich. 7 maja 1764 roku podpisał manifest, uznający odbywający się w obecności wojsk rosyjskich sejm konwokacyjny za nielegalny.[3]Na czele swoich oddziałów nadwornych stoczył w czerwcu z Rosjanami przegraną bitwę pod Słonimiem i zmuszony był do wyjechania na Wołoszczyznę. Potem przeniósł się do Drezna, gdzie zastała go wieść o odebraniu mu przez Sejm urzędu wojewody i zasekwestrowaniu jego dóbr.
Dzięki staraniom posła rosyjskiego Nikołaja Repnina powrócił do kraju i został 13 czerwca 1767 marszałkiem generalnym konfederacji radomskiej. Na zwołanym 5 października 1767 sejmie w Warszawie został jego marszałkiem. Po ślubowaniu wierności królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu odzyskał ponownie wszystkie utracone uprzednio stanowiska państwowe.
W 1768 wystąpił przeciwko traktatowi gwarancyjnemu, mocą którego Rzeczpospolita stała się rosyjskim protektoratem, przyłączył się na emigracji do przywódców konfederacji barskiej.[4] W 1770 był w Preszowie członkiem założycielem loży wolnomularskiej Cnotliwy Wędrowiec[5].
Na Litwę wrócił w 1777 roku. Osiadłszy w Nieświeżu, nie mieszał się odtąd do spraw publicznych, oddany marnotrawieniu ogromnej fortuny na zbytkowne przyjęcia, festyny i przyozdabianie swej rezydencji. Słynne było zwłaszcza przyjęcie, które zgotował w 1785 Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu.
Podczas Sejmu Czteroletniego był jednym z największych przeciwników reform, króla i Familii Czartoryskich.
3 sierpnia 1757 został odznaczony Orderem Orła Białego, od 1739 był kawalerem bawarskiego Orderu Świętego Huberta[potrzebne źródło], w 1767 został odznaczony rosyjskim Orderem św. Andrzeja Powołańca[6], w 1767 roku odznaczony rosyjskim Orderem św. Aleksandra Newskiego[7].
| Poprzednik Michał Kazimierz „Rybeńku” |
|
Głowa rodu Radziwiłłów 1762-1790 |
|
Następca Dominik Hieronim |
| Poprzednik Celestyn Czaplic |
 |
Marszałek Sejmu I Rzeczypospolitej 1767-1768 |
|
Następca Adam Poniński Michał Hieronim Radziwiłł |
