Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Kasina Wielka | |
 |
|
| Państwo |  Polska |
| Województwo | małopolskie |
| Powiat | limanowski |
| Gmina | Mszana Dolna |
| Sołectwo | Kasina Wielka |
| Wysokość | 480 – 660 m n.p.m. |
| Liczba ludności | 2814[1] |
| Strefa numeracyjna | (+48) 18 |
| Kod pocztowy | 34-741 |
| Tablice rejestracyjne | KLI |
|
Położenie na mapie Polski
  Kasina Wielka
|
|
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa miejscowości | |
Kasina Wielka – wieś w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, gminie Mszana Dolna. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie nowosądeckim.
W centrum znajduje się Dom Pomocy Społecznej, nowy oraz stary kościół, ośrodek zdrowia, punkt apteczny oraz Dom Strażaka i szkoła "A". W tzw. Górnej Kasinie znajduje się druga szkoła, czyli budynek "B" Zespołu Placówek Oświatowych Kasina Wielka.
Ludność Kasiny to około 2800 mieszkańców (2009 r.).
Spis treści |
Kasinia Wielka położona jest w Beskidzie Wyspowym, na wysokości 480-660 m n.p.m., między górami – Lubogoszczem, Śnieżnicą, Ćwilinem i Wierzbanowską Górą. Przez wieś przepływa rzeka Kasinianka uchodząca do Raby[2].
Początki powstania wsi Kasina związane są z działalnością zakonu Cystersów ze Szczyrzyca, którzy za czasów Bolesława Wstydliwego otrzymali duże darowizny ziemskie w tej okolicy. Dokument z 10 maja 1254 wymienia rzekę Kasinę jako granicę nadanych ziem, nie wspomina jednak o osadnikach[3]. Pierwsza oficjalna wzmianka o wsi i jej sołtysie pochodzi z czasów panowania Władysława Jagiełły, który zdecydował się sprzedać ją Andrzejowi Ratułdowi[3][4]. Oznacza to, że Kasina przeszła na własność królewską. Po sprzedaży wieś kilkakrotnie zmieniała właścicieli.
W 1403 Kasina Wielka została oficjalnie lokowana na prawie magdeburskim[4].
W 1498 wieś została zakupiona przez ród Niewiarowskich i pozostawała ich własnością przez blisko 100 lat[4]. Niewiarowscy bardzo zasłużyli się dla Kasiny – m.in. Jan Niewiarowski ufundował w XVI wieku kościół, poświęcony w 1624 roku, który administrowany był przez proboszcza z parafii w Skrzydlnej[5]. Aktualnie istniejący drewniany zabytkowy kościół oddano w 1678 roku na miejscu poprzedniego[6][7]. Jego brat Przecław zdecydował się na podarowanie wsi zakonowi Dominikanów z Krakowa[8]. Władza zakonna zapisała się w historii Kasiny raczej negatywnie, głównie ze względu na surowość kontrreformacji. Istnieją dokumenty potwierdzające spalenie na stosie kobiet oskarżonych o czary[3].
Za panowania Józefa II miała miejsce konfiskata dóbr zakonnych, jednak Dominikanie otrzymali zezwolenie na dalsze zarządzanie Kasiną. Ostatecznie utracili ją w 1804, kiedy to na licytacji nabył ją hrabia Wodzicki – właściciel Poręby Wielkiej[4][3]. W tym samym roku została oficjalnie erygowana samodzielna parafia pod wezwaniem św. Marii Magdaleny[8]. W następnych latach wieś kilkakrotnie przechodziła w inne ręce.
Na przełomie listopada i grudnia 1914 w okolicach Kasiny miały miejsce starcia między wojskami rosyjskimi a armią austrowęgierską, które osiągnęły kulminację 4 grudnia w bitwie pod pobliską Limanową. Pamiątką tych starć jest cmentarz wojenny[9].
W rejonie wsi działania obronne w Kampanii wrześniowej prowadziła 10 Brygada Kawalerii pułkownika Stanisława Maczka. Dnia 4 września 24 Pułk Ułanów, wspomagany przez kompanię czołgów Vickers natarł z zaskoczenia na Niemców zdobywając wzgórza w rejonie Kasiny Wielkiej i Mszany Dolnej. Podczas ataku zniszczono 3 wrogie czołgi. Dwa silne niemieckie kontrataki pancerne odrzuciły ułanów na poprzednie pozycje, którzy nazajutrz wycofali się[10]. Okres II wojny światowej w Kasinie to czas działalności partyzantów i żołnierzy Armii Krajowej oraz represji, którymi hitlerowcy karali w odwecie miejscową ludność. Najbardziej krwawym epizodem z tego okresu było rozstrzelanie 11 zakładników 11 listopada 1943 oraz kolejnych 8, 23 grudnia tego samego roku, w odwecie za działalność ruchu oporu[9].
Współczesna Kasina Wielka to malownicza i spokojna miejscowość, korzystająca na rozwoju turystyki w regionie. Ważnym wydarzeniem były zdjęcia, jakie w 1993 kręcił na tutejszej stacji kolejowej Steven Spielberg do swego filmu Lista Schindlera[9], oraz Andrzej Wajda do filmu "Katyń".
– z Mszany Dolnej przez Lubogoszcz, Kasinę Wielką, Wierzbanowską Górę, Łysinę do Myślenic.
– z Raciechowic przez Grodzisko, Ciecień, Kasinę Wielką, Śnieżnicę. Ćwilin, Mogielicę do Szczawy.Od niepamiętnych czasów mieszkańcy wsi Kasina Wielka i okolicznych miejscowości mieli w wielkiej czci obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, umieszczony początkowo w ubogiej kapliczce zbudowanej z kamieni i gliny na roli Brzegi. Według starego przekazu obraz Matki Boskiej znalazł zrulowany i schowany za szafą żołnierz rosyjski – nie wiadomo, z której wojny – prawdopodobne jest, że mógł się znaleźć w Kasinie kiedy wojska rosyjskie nacierały na Konfederatów Barskich, którzy bronili się na zamku w Lanckoronie w 1772 roku. Według relacji żołnierz był ranny w nogę i po modlitwie do obrazu został cudownie uzdrowiony i z wdzięczności wybudował kapliczkę z kamieni rzecznych i tam umieścił obraz. Obecna kapliczka wybudowana w roku 1945.
Możliwe jest że obraz był z pierwotnego kościoła w Kasinie Wielkiej, który stał na roli Brzegi powyżej obecnej kaplicy i został spalony przez husytów. W tym miejscu mieszkańcy wyorywali kamienie, które mogły być po narożnikami kościoła oraz drogocenne korale wotywne. Płótno, na którym namalowano obraz jest bardzo stare. Wielka Encyklopedia Powszechna T.4. str. 778 hasło "husytyzm w Polsce" donosi: Po 1438 roku otwarcie wystąpili husyci małopolscy dowodzeni przez Spytka z Melsztyna (...) Wiadomo, że husyci palili kościoły katolickie. (wg. książki "Słynący łaskami obraz MB Częstochowskiej z Kaplicy na Brzegu w Kasinie Wielkiej")
Przysiółki miejscowości (wg TERYT): Bieńki, Bogacze, Brzegi, Burdziany, Ceklarze, Chałupki, Chęcie, Chrustki, Cygale, Do Adama, Do Piotra,Drągi, Drągówka, Dziurki, Fornale, Gargasy, Gościeje, Gucie, Horniki, Jurki, Kalety, Kasina Dolna, Kasina Górna, Kiczmale, Kocuby, Kołacze, Kopytki, Kordy, Kotówka, Koty, Kubowicze Dolne, Kubowicze Górne, Lulki, Łacne, Łukasze, Mazgaje, Mistarze, Miśki, Nowaki, Paluszki, Pańskie, Pazdury, Pietry, Podlesie, Przymiarki, Puciaki, Puty, Rogi, Rusiny, Rynek, Sabury, Skalskie, Skowronki, Skwarczki, Spyrki, Sukówka, Szymony, Ściurki, Ślagi, Trzeciaki, Trzepaczki, Turonie, Wojtasie, Wójciki, Wrzecionki, Wydry, Ziemianiny, Ziębiaki, Żaby.
|
|||||||||||
