Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie

Dane świątyni
Architekt	Józef Fontana, fasada Jakub Fontana
Świątynia; • materiał bud.	; • pierwotnie drewno, od 1701 cegła

Historia
Data zakończenia budowy	1642, 1701
Aktualne przeznaczenie	ordynariat Polowy Wojska Polskiego
Data zniszczenia	1656

	Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
	katedra
	66/1 z 1.07.1965
	; Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie
Państwo	Polska
Miejscowość	Warszawa
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Wezwanie	NMP Królowej Polski
Historia
Data zakończenia budowy	1642, 1701
Aktualne przeznaczenie	ordynariat Polowy Wojska Polskiego
Data zniszczenia	1656
Dane świątyni
Architekt	Józef Fontana, fasada Jakub Fontana
Świątynia; • materiał bud.	; • pierwotnie drewno, od 1701 cegła
	Położenie na mapie Warszawy ; Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
	52°14′56″N 21°00′24″E / 52.24889, 21.00667Na mapach: 52°14′56″N 21°00′24″E / 52.24889, 21.00667
	Multimedia w Wikimedia Commons

kościół popijarski na ul. Długiej przebudowany na cerkiew prawosławną pw. Najświętszej Trójcy (1837 – 1923), widok z ok. 1890-1900

Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie

Katedra Polowa WP nocą

Katedra Polowa Wojska Polskiego NMP Królowej Polski w Warszawie – kościół garnizonowy przy ul. Długiej 13/15 w Warszawie.

Spis treści

1 Historia
2 Kaplica Katyńska – Mauzoleum
3 Założenie Muzeum Ordynariatu Polowego
4 Duszpasterze
5 Zabytki
6 Pochowani w kościelnych kryptach do 1834
7 zabytkowe wyposażenie przeniesione po 1834 do innych kościołów
8 Przypisy
9 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

W 1642 r. z woli Władysława IV wybudowano mały drewniany kościół ojców Pijarów pod wezwaniem św. Pryma i Felicjana^[2]. W 1651 r. pijarzy umieścili w nim relikwie męczenników. Przywiózł je z Rzymu dla Władysława IV członek rodziny Ossolińskich.

Kościół spłonął w czasie bitwy ze Szwedami o Warszawę w 1656. Król Jan Kazimierz postanowił wybudować w jego miejsce murowaną świątynię. Prac budowlanych podjęła się stolnikowa wyszogrodzka – Małgorzata Kotowska.

17 lipca 1701 r. dokonano konsekracji kościoła (po odbudowie według projektu Józefa Fontany) pod wezwaniem Matki Bożej Zwycięskiej i świętych Pryma i Felicjana. Poświęcił go biskup poznański Mikołaj Święcicki. W ołtarzach znajdowały się dzieła Szymona Czechowicza i J. B. Plerscha. Szczególnym kultem otoczone były relikwie dwóch rzymskich męczenników, Pryma i Felicjana, a także przywieziony z Rzymu wizerunek Najświętszej Maryi Panny znany jako Matka Boża Łaskawa Patronka Warszawy w kościele o.o. jezuitów przy ul. Świętojańskiej.

W 1834 r. rosyjski gubernator Iwan Paskiewicz oddał kościół Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. W latach 1835-1837 miała miejsce przebudowa i adaptacja kościoła do liturgii prawosławnej. Między innymi usunięto z wnętrza barokowy wystrój, a na wieżach, zakończonych kokosznikami, zawieszono dzwony odlane z armat zdobytych w powstaniu listopadowym. Pijarska świątynia została zaadaptowana na sobór Trójcy Świętej, katedrę eparchii warszawskiej i nowogieorgijewskiej^[3].

Społeczeństwo warszawskie w geście buntu przeciw represjom wobec pijarów ułożyło wierszyk:

Poczekajcie no kopułki,

Przyjdą jeszcze z Francji pułki,

My nie chcemy obcej wiary,

Wróci nasza i pijary.

W 1919 r. katedrę zwrócono kościołowi rzymskokatolickiemu i podniesiono do godności Katedry Wojska Polskiego. 5 lutego 1919 r. Papież Benedykt XV powołał biskupa Stanisława Galla na Biskupa Polowego Wojska Polskiego. W latach 1923-1927 przywrócono pierwotną barokową architekturę wg projektu prof. Oskara Sosnowskiego. W okresie okupacji kościół należał do niemieckich katolików i ich duszpasterzy.

Podczas II wojny światowej uległ częściowemu zniszczeniu. Odbudowany w latach 1946–1960 wg projektu Leona Marka Suzina. Następnie przekazany generalnemu dziekanowi Wojska Polskiego. Władze komunistyczne zlikwidowały ordynariat polowy, toteż katedra była "polowa" tylko z nazwy. 21 stycznia 1991 r. opublikowano bullę nominacyjną biskupa polowego Wojska Polskiego i dekretów Kongregacji do Spraw Biskupów. Przyczyniło się to do powrotu Ordynariatu Polowego. Świątynia uzyskała status Katedry Polowej Wojska Polskiego pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski.

[edytuj] Kaplica Katyńska – Mauzoleum

Osobny artykuł: Kaplica Katyńska w Warszawie.

Kaplica Katyńska w Katedrze Polowej została zbudowana mając na celu upamiętnienie męczeństwa obywateli RP – więźniów i jeńców wojennych, tragicznie zamordowanych w 1940 przez NKWD. Na ołtarzu Kaplicy umieszczono obrazek Matki Bożej Katyńskiej (relikwię bezpośrednio związaną z losami polskich oficerów i policjantów zamordowanych przez NKWD).

W kaplicy znajduje się 15 tys. tabliczek, na których widnieją nazwiska ofiar Katynia, Charkowa i Miednoje. Umieszczono tam także tabliczki bezimienne (7 tys.).

15 sierpnia 2010 w kruchcie kaplicy odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą ofiarom katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku^[4].

[edytuj] Założenie Muzeum Ordynariatu Polowego

W podziemnym muzeum (wejście przy Kaplicy Katyńskiej), otwartym 8 grudnia 2010 przedstawiona jest historia Polski począwszy od Mieszka I do teraźniejszości (m.in. dzieje oręża, historia kapelanów).

[edytuj] Duszpasterze

Biskup polowy Wojska Polskiego – ks. bp dr Józef Guzdek
Proboszcz – ks. prałat płk dr Robert Mokrzycki
Wikariusz – ks. mjr Kryspin Rak
Wikariusz – ks. ppor. Maciej Kalinowski

Nabożeństwa:

Dni powszednie – 7:00 7:30 18:00 (lipiec i sierpień – 7:00 7:30 18:00)
Niedziele i święta – 8:00 10:00 12:00 13:00 18:00

[edytuj] Zabytki

Na listę zabytków wpisane są obiekty (wg rejestru KOBiDZ^[5]):

zespół klasztorny pijarów, ul. Długa 13, ul. Miodowa 26:
kościół MB Królowej Korony Polskiej, nr rej.: 66/1 z 1.07.1965
klasztor, ob. kamienica, nr rej.: 66/2 z 1.07.1965

W katedrze znajdują się drzwi spiżowe wg projektu Andrzeja Renesa, na których umieszczone są najważniejsze sceny bitewne z historii Polski. Nad tabernakulum stoi figura Matki Bożej Królowej Polski, która ocalała podczas wojny. 15 sierpnia 1994 r. biskup polowy generał dywizji doktor Sławoj Leszek Głódź okrył ją „płaszczem hetmańskim” z wyszytymi odznakami pamiątkowymi Sił Zbrojnych RP. Z tyłu za figurą znajdują się odznaczenia wojskowe, a po prawej stronie organy z drugiej połowy XIX wieku. Wnętrze ozdabiają obrazy autorstwa Michaela Willmana. Z lewej strony kruchty znajduje się Mauzoleum Obrońców Ojczyzny, a po prawej Kaplica Katyńska.

[edytuj] Pochowani w kościelnych kryptach do 1834

Nieoznakowany grób: Stanisława Konarskiego oraz poety Macieja Kazimierza Sarbiewskiego i innych na Cmentarzu Powązkowskim przeniesionych potajemnie w 1834 z kościoła przy ul. Długiej – alejka oznaczona tablicą, pod którą znajduję się zbiorowa mogiła^[6], 2009

W kościele Matki Bożej Zwycięskiej i świętych Pryma i Felicjana przy ul. Długiej do czasu przejęcia przez cerkiew prawosławną (1834) spoczywali:

Maciej Kazimierz Sarbiewski SJ, poeta baroku, przeniesiony z kościoła o.o. jezuitów ok. 1834;
wybitni i zasłużeni pijarzy związani ze szkolnictwem – Collegium Nobilium i Komisją Edukacji Narodowej m.in.:

Stanisław Konarski SchP, Onufry Kopczyński, Teodor Waga, Ignacy Zaborowski, Szymon Bielski, Atanazy Pomorzkant.

[edytuj] zabytkowe wyposażenie przeniesione po 1834 do innych kościołów

Osobne artykuły: Matka Boża Łaskawa (Warszawa) i Portalowy kenotaf wojewody Jana Tarły.

Zobacz więcej w artykule Kościół Matki Bożej Łaskawej w Warszawie, w sekcji Rzeźba niedźwiedzia lub lwicy.

Przypisy

↑ Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-23].
↑ Matka Boża Łaskawa patronka Warszawy (pol.). [1]. [dostęp 12 maja 2009].
↑ P. Paszkiewicz: Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815-1915. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1991, s. 59
↑ Odsłonięcie tablicy. W urnie ziemia ze Smoleńska (pol.). interia.pl, 2010-08-15. [dostęp 2010-10-19].
↑ KOBiDZ: Rejestr zabytków nieruchomych, w. st. Warszawa. [dostęp 8 lipca 2009].
↑ miejsce nieoznakowanej, zbiorowej mogiły o.o. pijarów i jezuitów, znajdujące się pod cmentarna alejką ok. 8 kroków od ściany zakrystii koscioła (ok. 6 m), między kwaterą 7 i 9 [za:]"Spoczywający w ziemi pijarzy. Od lewego krańca ściany zamykającej zakrystię kościółka powązkowskiego, licząc osiem kroków w linii prostej w głąb cmentarza, spoczywają w ziemi kości Stanisława Konarskiego, Onufrego Kopczyńskiego i wielu jeszcze innych zasłużonych dobrze krajowi pijarów. Nie ma tu najmniejszego śladu dla uwiecznienia ich pamięci, przechodzi nawet tędy żwirowa droga [tj. w 1856 r. – obecnie w 2009 r. pokryta kostką betonową], którą z kościoła przenoszą do grobowisk ciała zmarłych na cmentarz. O tych więc, których prochy depczemy bez należnej czci, szczegółowo teraz opowiemy. [Maciej] Kazimierz Sarbiewski, jezuita, ów Horacy polski, jak go kiedyś zwano, uwieńczony laurem poetyckim od papieża Urbana VIII, umarł w Warszawie d. 2 kwietnia 1640 r. Pochowany został w kościele Jezuickim w temże mieście na Święto-Jańskiej ulicy, ale nie dano żadnego pomnika. Kiedy w 1834 roku czyszczono groby tego kościoła, ze szczątków ubioru poznać można było, że Jezuitów chowano bliżej wielkich drzwi, a gdzie indziej świeckie osoby. W pierwszym grobie była trumna stara w oddzielnym miejscu w formie żłobu zrobiona, bez wieka, a w niej głowa, część nogi i ręki, reszty już nie dostawało (za: Ks. Kurowski "Wiadomość historyczna o kościele, kollegijum ex. księży Jezuitów warszawskich"). Napis był na zbutwiałej desce "Po...Laur...S."' Z tych kilku liter, powzięto przekonanie, że to są zwłoki Sarbiewskiego, i te złożywszy w osobnem miejscu, następnie Pijarzy, przez szacunek jaki mieli dla poety, którego dzieła wykładali po swoich szkołach, przenieśli do kościoła swego na Długiej ulicy. Kiedy jednakże wkrótce z kościoła tego uprzątnąć kości zmarłych Pijarów musieli, i te szczątki wielkiego łacińskiego poety, wraz z tamtymi wynieśli, i równo ze świtem odprowadziwszy na cmentarz Powązkowski, w miejscu przez nas wskazanem złożyli. Tu więc leżą kości oprócz Sarbiewskiego: Stanisława Konarskiego... za: Kazimierz Władysław Wójcicki: Cmentarz Powązkowski pod Warszawą tom II (pol.). Warszawa, 1856. [dostęp 25 marca 2009]. ss. 94-95.

[edytuj] Linki zewnętrzne

[0] Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-23].

[1] Matka Boża Łaskawa patronka Warszawy (pol.). [1]. [dostęp 12 maja 2009].

[2] P. Paszkiewicz: Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815-1915. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1991, s. 59

[3] Odsłonięcie tablicy. W urnie ziemia ze Smoleńska (pol.). interia.pl, 2010-08-15. [dostęp 2010-10-19].

[4] KOBiDZ: Rejestr zabytków nieruchomych, w. st. Warszawa. [dostęp 8 lipca 2009].

[Woycicki-5] sce nieoznakowanej, zbiorowej mogiły o.o. pijarów i jezuitów, znajdujące się pod cmentarna alejką ok. 8 kroków od ściany zakrystii koscioła (ok. 6 m), między kwaterą 7 i 9 [za:]"Spoczywający w ziemi pijarzy. Od lewego krańca ściany zamykającej zakrystię kościółka powązkowskiego, licząc osiem kroków w linii prostej w głąb cmentarza, spoczywają w ziemi kości Stanisława Konarskiego, Onufrego Kopczyńskiego i wielu jeszcze innych zasłużonych dobrze krajowi pijarów. Nie ma tu najmniejszego śladu dla uwiecznienia ich pamięci, przechodzi nawet tędy żwirowa droga [tj. w 1856 r. – obecnie w 2009 r. pokryta kostką betonową], którą z kościoła przenoszą do grobowisk ciała zmarłych na cmentarz. O tych więc, których prochy depczemy bez należnej czci, szczegółowo teraz opowiemy. [Maciej] Kazimierz Sarbiewski, jezuita, ów Horacy polski, jak go kiedyś zwano, uwieńczony laurem poetyckim od papieża Urbana VIII, umarł w Warszawie d. 2 kwietnia 1640 r. Pochowany został w kościele Jezuickim w temże mieście na Święto-Jańskiej ulicy, ale nie dano żadnego pomnika. Kiedy w 1834 roku czyszczono groby tego kościoła, ze szczątków ubioru poznać można było, że Jezuitów chowano bliżej wielkich drzwi, a gdzie indziej świeckie osoby. W pierwszym grobie była trumna stara w oddzielnym miejscu w formie żłobu zrobiona, bez wieka, a w niej głowa, część nogi i ręki, reszty już nie dostawało (za: Ks. Kurowski "Wiadomość historyczna o kościele, kollegijum ex. księży Jezuitów warszawskich"). Napis był na zbutwiałej desce "Po...Laur...S."' Z tych kilku liter, powzięto przekonanie, że to są zwłoki Sarbiewskiego, i te złożywszy w osobnem miejscu, następnie Pijarzy, przez szacunek jaki mieli dla poety, którego dzieła wykładali po swoich szkołach, przenieśli do kościoła swego na Długiej ulicy. Kiedy jednakże wkrótce z kościoła tego uprzątnąć kości zmarłych Pijarów musieli, i te szczątki wielkiego łacińskiego poety, wraz z tamtymi wynieśli, i równo ze świtem odprowadziwszy na cmentarz Powązkowski, w miejscu przez nas wskazanem złożyli. Tu więc leżą kości oprócz Sarbiewskiego: Stanisława Konarskiego... za: Kazimierz Władysław Wójcicki: Cmentarz Powązkowski pod Warszawą tom II (pol.). Warszawa, 1856. [dostęp 25 marca 2009]. ss. 94-95.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie

Spis treści

[edytuj] Historia

[edytuj] Kaplica Katyńska – Mauzoleum

[edytuj] Założenie Muzeum Ordynariatu Polowego

[edytuj] Duszpasterze

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Pochowani w kościelnych kryptach do 1834

[edytuj] zabytkowe wyposażenie przeniesione po 1834 do innych kościołów

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach