Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła w Zamościu |
|||||||||||||||
| katedra | |||||||||||||||
 A/305 z 12.06.1956 r., 20.02.1957 r.oraz 31.03.1967 r.[1] |
|||||||||||||||
 Katedra w Zamościu |
|||||||||||||||
| Państwo |  Polska |
||||||||||||||
| Miejscowość | Zamość | ||||||||||||||
| Wyznanie | katolickie | ||||||||||||||
| Kościół | rzymskokatolicki | ||||||||||||||
| Wezwanie | Zmartwychwstanie Pańskie i św. Tomasz Apostoł | ||||||||||||||
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||||||||||||
| Strona internetowa | |||||||||||||||
Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła w Zamościu - renesansowy kościół na Starym Mieście w Zamościu wzniesiony pod koniec XVI w.
Spis treści |
Katedra tę ufundował założyciel miasta, Jan Zamoyski, a autorem jej projektu jest włoski architekt Bernardo Morando, z czym wiąże się jej nawiązanie do kościołów włoskich z XV, XVI wieku. Początkowo była to kolegiata, Zamość podlegał biskupstwu chełmskiemu, dopiero w roku 1992, kiedy utworzono diecezję zamojsko-lubaczowską, podniesiono jej rangę do katedry. Po śmierci jej architekta, na początku XVII wieku, ukończono wewnętrzny wystrój tego kościoła. Konsekracji tej świątyni dokonano w roku 1637. Znaczną przebudowę przeprowadzono jedynie w okresie zaborów, w latach 1824-26, pod dowództwem gen. J. Mallet-Malletskiego, który kierował wówczas rozbudową i modernizacją zamojskiej twierdzy. W tym okresie katedra została obniżona, zmieniono m.in. elewację, przez co obecny wygląd zewnętrzny jest bardziej klasycystyczny, zniknęły napisy i herby Zamoyskich, zlikwidowano także niektóre elementy wewnątrz kościoła. W II połowie XIX wieku oraz I połowie wieku XX prowadzono dalsze zmiany i remonty, związane także z licznymi uszkodzeniami.
Podczas VII pielgrzymki do Polski w 1999 wizytę w katedrze złożył papież Jan Paweł II.
Katedra pełni także rolę kościoła parafialnego. W obrębie tej parafii znajduje się także inny kościół na Starym Mieście - rektoralny kościół św. Katarzyny.
W roku 2010 parafia katedralna uzyskała dofinansowanie ze środków unijnych (w ramach RPO woj. lubelskiego) na realizację niezwykle ważnego projektu o nazwie "Remont konserwatorski i rekonstrukcja historycznej bryły Katedry wraz z zagospodarowaniem terenu w jej otoczeniu"[2], którego celem jest m.in. przywrócenie dawnej, okazalszej formy świątyni, jaką utraciła w okresie zaborów.
Styl architektoniczny katedry jest związany z tzw. renesansem lubelskim. Jej wymiary, w stosunku 3:2, wynoszą: 45 m długości i 30 m szerokości. Nawiązują one do wymiarów ówczesnego Zamościa i są równe jego 15-krotnemu pomniejszeniu. Jest to katedra o typie bazylikowym, z wyższą nawą główną z kolebkowymi sklepieniami oraz lunetami, sięgającą 20 m oraz niższymi nawami bocznymi. Dziś prowadzą do niej 3 wejścia - poza głównym od zachodu również 2 boczne przez dawne kaplice (od północy i południa).
Obecny, późnobarokowy ołtarz z II połowy XVIII w., zastąpił pierwszy, wczesnobarokowy, jaki przewieziono do Tarnogrodu. Znajdują się przy nim cztery kolumny, pomiędzy dwiema z nich umieszczony jest główny obraz przedstawiający Św. Tomasza Apostoła klękającego przy zmartwychwstałym Jezusie, a na bocznych ścianach prezbiterium 4 inne ukazujące patrona kościoła. Pod ołtarzem stoi srebrne, rokokowe tabernakulum z połowy XVIII wieku.
Wewnątrz znajduje się 9 kaplic, po 4 w obu bocznych, niższych nawach oraz jedna przy prezbiterium (po jego prawej stronie). Poszczególne kaplice, bogate w cenne obiekty, ołtarze, obrazy, przeznaczone są różnym postaciom i osobom:
południowa (prawa) nawa boczna:
północna (lewa) nawa boczna:
Na ścianie zakrystii, jaka mieści się w zamurowanej kaplicy po lewej stronie głównego ołtarza, wisi inny obraz - Jezusa Miłosiernego.
Pod nawą główną znajdują się krypty z trumnami oraz prochami Zamoyskich. Wejście poniżej jest zamknięte żelaznymi drzwiami (ułożonymi poziomo w posadzce koło kaplicy Różańcowej) z herbami tej rodziny. W jednej z krypt spoczywa Jan Zamoyski. Jeszcze do niedawna miejsce to było dostępne do zwiedzania.
Na niektórych z ośmiu wysokich filarów (po 4 po obu stronach głównej nawy) znajdują się epitafia (m.in. Sz. Szymonowica). Słychać tu również 25-głosowe organy, zbudowane w 1896 roku przez lwowskiego organmistrza Jana Śliwińskiego[3].
Przy katedrze (po jej północnej stronie) wznosi się późnobarokowa dzwonnica, wybudowana w II połowie XVIII wieku; większej przebudowy dokonano w okresie międzywojennym minionego stulecia.
Biją tu trzy dzwony:
W sezonie letnim udostępniona jest dla zwiedzających, dzięki czemu stanowi atrakcyjny punkt widokowy na Stare Miasto.
Po południowej stronie katedry pod koniec XVI w. wybudowano Infułatkę, dom dziekanów zamojskich, przebudowaną w I połowie kolejnego stulecia. Obecnie mieści się tu Muzeum Sakralne Katedry Zamojskiej.
W 1988 postawiono tu pierwszy (jeden z dwóch w Zamościu) pomnik Jana Pawła II.
Katedra od południowego wschodu
Główna nawa katedry
Sklepienie katedry
Organy
Kaplica Matki Bożej Opieki
Kaplica Infułacka
Płyta nagrobna w kaplicy Ordynackiej (Zamoyskich)
Wejście w podłodze do krypt z grobami Zamoyskich
Dzwonnica katedry
Dzwon Jan w dzwonnicy
Dzwony Tomasz (po lewej) i Wawrzyniec (po prawej) w dzwonnicy
Pomnik Jana Pawła II przy katedrze
