Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Kina we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Arkady Wrocławskie z jednym z dwóch Multikin

We Wrocławiu znajduje się 5 multipleksów i cztery kina kameralne. Multikina z wieloma salami kinowymi zastąpiły lub wyparły z rynku tradycyjne kina. Mają lepiej nagłośnione sale, lepszy sprzęt projekcyjny, oferują dodatkowe atrakcje gastronomiczne i niższe ceny biletów. Kina tradycyjne, najczęściej z jedną salą projekcyjną, nie wytrzymały konkurencji nowoczesnych kin, mimo iż miały niepowtarzalny klimat i swoją historię.

Spis treści

[edytuj] Historia kin we Wrocławiu

[edytuj] Film we Wrocławiu przed 1906 rokiem

Historia kina we Wrocławiu sięga końca XIX wieku. Pierwszy pokaz przy zastosowaniu aparatury braci Lumière odbył się 7 września 1896 roku w sali Domu Koncertowego przy Gartenstrasse 39-41 (obecnie ul. Piłsudskiego). Zorganizowała go spółka Deutsche Automaten-Gesellschaft Stollwerck &Co. z Kolonii. Firma posiadała licencje do wyświetlania filmów na całym terytorium Niemiec[1]. W kolejnych latach we Wrocławiu pojawiały się różne kina wędrowne i salowe. Np. w 1905 roku w dużej sali Wrocławskiego Domu Koncertowego odbywały się seanse kinematograficzne, których pomysłodawcą był inżynier Kade z Drezna. Seanse wyświetlano również w salach teatrów variétés.

Od roku 1905 nastąpił w Niemczech szybki rozwój kin stacjonarnych. O ile w roku 1905 w całych Niemczech istniało ok. 40 kin, to w 1913 roku było ich już ponad 3 tysiące, a w samym Wrocławiu funkcjonowały 23 kina.

[edytuj] Kina stacjonarne

Pierwsze kina stacjonarne powstawały w małych salach, o niewielkiej liczbie miejsc. Nazywano je kintoppami, ze względu na dopuszczalną konsumpcję piwa[2]. W pierwszych kinach nie istniał zakaz palenia tytoniu, serwowano różne trunki, a podczas seansów grała orkiestra lub występowali solowi artyści, jak np. włoski tenor Mario Coscia. Seanse kinowe składały się z krótkich filmów o różnej tematyce[3].

Pierwsze kino wrocławskie powstało w domu towarowym Victoria przy Nikolaistr. 65-68 (obecnie ul. św. Mikołaja). Kino nazywało się Fata-Morgana, zajmowało pow. ok. 90 m² i pełniło również rolę piwiarni. Pierwszym właścicielem kina była Sara Kayser. W 1909 roku kino zostało przebudowane i powiększone, dzięki czemu mogło pomieścić 139 widzów w 18 rzędach. W marcu 1913 roku kino zostało sprzedane Ernestowi Wendrinerowi, który przemianował je na Zentral-Kino, a po kilku miesiącach nowym właścicielem został Hermann Eichler, który zmienił nazwę kina na Nikolai-Lichtspiele.

Pod koniec 1907 roku we Wrocławiu istniało już 5 kin.

[edytuj] Kino Scala

W grudniu 1909 roku w miejsce teatru variétés Scala otworzono pierwsze duże kino Colosseum. Znajdowało się ono przy Nikolaistr. 27 (obecnie ul. św. Mikołaja 27). Kino liczyło 600 miejsc. Pierwszym kierownikiem kina był Conrad Scholz. W 1911 roku kino zostało sprzedane i zmieniło nazwę na Eden-Theater. W 1913 roku trafiło w ręce firmy Lichtspiel-Theater AG oraz kolejno w ręce prywatnych właścicieli. W 1932 roku kino kupiła firma Kosmos-Theaterbetriebe i przemianowała je na Scala-theater. W 1936 roku kino ponownie zmieniło właściciela i trafiło w posiadanie największego koncernu filmowego w Niemczech Uniwersum-Film AG (UFA). Po przebudowie w drugiej połowie lat 20. mogło pomieścić ponad 1000 osób. Po II wojnie światowej kino nadal funkcjonowało pod niezmienioną nazwą. Po 1955 roku przemianowano je na kino Pokój. Funkcjonowało do 1982 roku. Zostało wyburzone w 1999 roku i było jednym z najdłużej działających kin we Wrocławiu.

[edytuj] Kino Palast-Theater

We wrześniu 1910 roku zostało otwarte kino Palast-Theater. Znajdowało się ono przy Neue Schweidnitzer Str. 16 (obecnie ul. Świdnicka 44). Kino powstało w kamiennicy kupca Moritza Branissa nad modną restauracją Palast-Restaurant. Pierwotnie kino mogło pomieścić ok. 430 osób w dużej sali (miało też mniejszą salę, gdzie okazyjnie organizowano projekcje), a po przebudowie wyższej kondygnacji w 1926 roku na część balkonową 650 widzów.
Pierwszym właścicielem kina był Franz Thiemer. Kino było bardzo popularne wśród mieszkańców. Po trzech i pół roku istnienia szczyciło się milionowym widzem, co dawało w przeliczeniu ok. 800 widzów dziennie.

Pod koniec I wojny światowej kino zostało przejęte przez firmę Kammer-Lichtspiele GmbH, a od 1922 roku należało do firmy Schauburg AG, która zarządzała nim do II wojny światowej.

Po powojennej odbudowie kino funkcjonowało do roku 1968, kiedy to z powodu złego stanu technicznego budynek rozebrano, a w jego miejsce zbudowano nowe Kino Warszawa.

Franz Thiemer był również właścicielem kina Monopol-Theater znajdującym się przy ulicy Ohlauerstr. 61 (obecnie ul. Oławska)

[edytuj] Kino Kammer-Lichtspiele

W październiku 1912 roku na Schweidnitzerstr 31, obecnie ul. Świdnicka 28, zostało otwarte kino Kammer-Lichtspiele. Kino powstało na posesji należącej do firmy Brauerei Pfeifferhof Carl Scholz. Kino składało się z sali projekcyjnej na 250 osób oraz balkonu na 130 osób. W rękach spółki kino znajdowało do 1928 roku, kiedy to zostało sprzedane firmie Schauburg AG für Theater und Lichtspiele. Swoją nazwę zatrzymało do roku 1943, kiedy to zostało przemianowane na Theater der Zeit, co wynikało z faktu, że pokazywano w nim przede wszystkim kroniki wojenne.
Po wojnie budynek został zaadaptowany na Teatr Kameralny[4][5].

[edytuj] Kino Tauentzien-Theater

W sierpniu 1913 roku zostało otwarte kino Tauentzien-Theater przy Tauentzienplatz 15 (obecnie pl. gen. T. Kościuszki). Jego właścicielem była spółka Tauentzien-Theater GmbH. Kino zostało zaprojektowane przez Alvina Wedemanna i powstało obok hotelu Residenz, gdzie postawiono budynek z dwupoziomową salą kinową liczącą na parterze 580 miejsc, a na balkonie ponad 300. W 1918 roku kino trafiło w ręce koncernu UFA i funkcjonowało do 1929 roku.

[edytuj] Kino Ufa-Theater

W 1920 roku firma UFA otworzyła na Tauentzien-platz 11 kolejne swoje kino, (naprzeciwko swojego Tauentzien-Theater) – Ufa-Theater. W ten sposób na jednym placu spółka posiadała dwa podobne, ekskluzywne kina. Również i to zostało zaprojektowane przez Alvina Wedemanna i liczyło ok. 900 miejsc. Kinami zarządzała spółka Silesia-Theater GmbH pod kontrolą UFA. W 1923 kino przeszło pod zarząd nowej spółki akcyjnej Silesia-Ufatheater AG. W 1928 roku kino przeszło w dzierżawę UFA, a w 1933 roku należało już do spółki Tauentzien-Theater GmbH i przyjęło nazwę zamkniętego w 1929 roku kina Tauentzien-Theater[6]. Pod tą nazwą istniało do 1945 roku.

W 1926 roku oba powyższe kina były najchętniej odwiedzanymi kinami we Wrocławiu.

Najczęściej odwiedzane kina wrocławskie w 1926 roku

Kino Adres Miejsce  % Widzowie  % Przychody %
Ufa-Theater Tauentzienplatz 11 916 8% 400 854 10% 520 742 13%
Tauentzien-Theater Tauentzienplatz 15 916 8% 372 881 9% 481 049 12%
Palaster-Theater Neue Schweidnitzerstr. 16 618 5% 305 573 7% 402 026 10%
Razem (3 kina) 2 450 20% 1 079 308 26% 1 403 817 36%
Razem (30 kin) 12 047 100% 4 120 669 100% 3 932 278 100%

[edytuj] Kino Deli

W 1927 roku w styczniu zostało otwarte kino Deli (Deli Deutsches Lichtspiel-Theater). Znajdowało się przy Alte Friedrichstr. 16-18 (obecnie pl. Powstańców Śląskich). Było zaprojektowane przez architekta miejskiego Hansa Poelziga i przez wielu uważane za najnowocześniejsze kino we Wrocławiu[7]. Na jego dachu umieszczony był (od 1933 roku) największy w Niemczech 4,5 metrowy krzyż UFA (logo koncernu). Pierwotnymi właścicielami byli bracia Curt i Erwin Hirschbergowie. W 1930 roku oddali 50% udziałów firmie UFA, a w 1933 roku zostali zmuszeni do pozbycia się wszystkich udziałów, jak i innych kin wrocławskich[8]. Kino miało dwupiętrowy balkon i 1100 miejsc. Zostało zniszczone w 1945 roku[9][10]. W miejscu tym utworzono Multikino Arkady[11].

[edytuj] Kina przedwojenne w liczbach

Na początku 1926 roku Wrocław miał 27 kin, pod koniec było ich 30 (do tego doliczyć należy kino Festspielhaus znajdujące się przy Lehmdamm 32, obecnie ul. Prusa, które z powodu zwolnienia z obowiązku podatkowego nie było ujmowane w statystykach. Kino liczyło w 1926 roku 302 miejsca i należało do wspólnoty Fostspielgemeide E.V.). Łączna liczba miejsc w kinach wrocławskich w 1926 roku wynosiła 12 047. W 1931 roku działały już 32 kina z 18 016 miejscami. Popularność kin w tym samym okresie wzrosła z 4121 do 5604 widzów.
W 1935 roku, według spisu na dzień 31 marca, we Wrocławiu zarejestrowanych było 36 kin z 17 957 miejscami – pod względem liczby kin Wrocław zajmował siódme miejsce w Niemczech. Wśród tych kin, jedenaście liczyło do 300 miejsc, 9 kin: 301-500 miejsc, 13 kin: 501 -1000 miejsc i tylko 3 kina mieściły ponad 1000 widzów[12].
W 1942 roku we Wrocławiu funkcjonowało 37 kin wyposażonych w 18 925 miejsc. Kino Tauentzien-Theater odwiedzali wrocławianie w liczbie średnio 64 204 miesięcznie w okresie od 1 czerwca 1944 do 21 stycznia 1945 roku (ostatni seans).

[edytuj] Kina w roku 1942

Przed II wojną światową we Wrocławiu czynnych było 37 kin.

[edytuj] Pozostałe kina

[edytuj] Kina we Wrocławiu po 1945 roku

Zamek w Leśnicy, w którym znajdowało się Kino Zamek
Ewangelicki kościół Gustawa Adolfa, wcześniej znajdowało się tu Kino Światowid
Wrocławska Hala Ludowa (obecnie Stulecia), w której znajdowało się największe kino w Polsce – Kino Gigant
Pałacyk we Wrocławiu, w którym znajdowało się kino o tej samej nazwie

Pierwsze działania na rzecz odbudowy kin i ich uruchomienie miały miejsce już 17 lutego 1945 roku. Specjalna grupa wydelegowana do tego celu zwana Wydział Kinofikacji, podlegająca Ministerstwu Informacji i Propagandy, miała za zadanie zabezpieczyć ocalały sprzęt kinowy i budynki. Pierwsza projekcja odbyła się w Trzebnicy. Był to film polski pt. Do ciebie, Polsko. 29 kwietnia 1945 roku wydział obrał za swoją siedzibę Legnicę, gdzie otworzono pierwsze kina na Dolnym Śląsku – kino Polonia. Pod koniec roku 1945 Okręgowy Wydział Kinofikacji przeniósł się do Wrocławia.

Pierwszym kinem w powojennym Wrocławiu było kino Warszawa, powstałe w miejscu przedwojennego kina Palast-Theater, przy ulicy wówczas Świerczewskiego (obecnie Piłsudskiego). Kino otwarto 16 czerwca 1945 roku, a premierowym filmem był Majdanek.
Pod koniec 1945 roku we Wrocławiu działały trzy kina: kino Polonia (otwarta 13 września) i Pionier (13 października). 1 stycznia 1946 roku zostało otwarte kino Śląsk w miejsce dawnego kina Capitol. Premierowym filmem byłSrebrna flota. W tym samym roku otwarto kolejne kina: Tęcza (14 sierpnia), Fama (28 sierpnia) i Odra (listopad). Popularność seansów kinowych wśród wrocławian rosła w 1946 roku z miesiąca na miesiąc. W grudniu 1945 roku liczba widzów sięgała 47 512, a w marcu 1946 roku 84 143 widzów. Pod koniec 1946 roku liczba widzów w siedmiu kinach wrocławskich wzrosła do 1,5 mln.[18]. W mieście działały również kina ruchome.

[edytuj] 1950

W 1951 roku we Wrocławiu istniało już 15 kin.[19]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kino Śląsk we Wrocławiu.

W połowie lat 60. we Wrocławiu działało 31 kin stacjonarnych i dwa kina ruchome oraz kilkanaście kin społecznych.

[edytuj] 1960

W 1960 roku we Wrocławiu kina zostały podzielone na cztery kategorie.

Podział kin na kategorie na rok 1960

Kino Kategoria Opis kina
Śląsk "0"
Gigant "0" Znajdowało się w Hali Ludowej, przy ulicy Wystawowej 1 (obecnie hala Stulecia). Było największym kinem w Polsce, mogącym pomieścić 2000 widzów (w statystykach 5400 miejsc), jego ekran miał wymiary 22 na 18 metrów. Pierwszym wyświetlanym filmem był "Jezioro Łabędzie" i "Hello Dolly". (z taśmy 70 mm)
Pokój kl.I
Warszawa kl.I
Baśń kl.II Znajdowało się na ulicy ks. Brzóski w dzielnicy Sępolno w budynku obecnego kościoła ewangelickiego na tyłach kina Światowid. Miało 178 miejsc. Zostało zamknięte w latach 90.
Kubuś kl.II Znajdowało się na ulicy Harcerskiej 23, na osiedlu Oporów. Było to bardzo małe kino z 120 miejscami. Zostało otwarte w 1960 roku a zamknięte w latach osiemdziesiątych. W 2001 roku budynek spłonął, a w 2005 roku został zburzony.
Lalka kl.II Kameralne kino działające nadal. Znajduje się przy ulicy Prusa 32. Ma salę na 390 miejsc. W kinie organizowane są cykle filmów polskiego i światowego kina dokumentalnego. Przed wojną w tym miejscu istniało niemieckie kino Festspielhaus;
Pionier kl.II
Polonia kl.II
Przodownik kl.II (obecnie kino Lwów)
Dworcowe kl.III
Fama kl.III
Lech kl.III ?
Ognisko kl.III Znajdowało się na ulicy Skwer Obrońców Helu 1, na Karłowicach (Psie Pole).
Paloma kl.III Znajdowało się na ulicy Żernicka 223 na Żernikach. Miało salę kinową przeznaczoną dla 252 widzów.
Piast kl.III Znajdowało się przy ul. Rękodzielniczej 1 (od skrzyżowania z Murarską do skrzyżowania z Koszykarską). Miało salę na 162 widzów.
Piwnica Świdnicka kl.III Kino kameralne, znajdowało się w samym Rynku Wrocławia, pod ratuszem. Miało salę na 60 miejsc.
Robotnik kl.III
Tęcza kl.III kino znajdowało się przy ulicy Kościuszki 177
Wyzwolenie kl.III ?

[edytuj] 1970

W 1970 roku we Wrocławiu działało już 27 kin.

Podział kin według dzielnic na lata 1970

Kino Dzielnica Opis kina
Śląsk Stare Miasto
Pokój Stare Miasto
Warszawa Stare Miasto
Dworcowe Stare Miasto
Piwnica Świdnicka Stare Miasto
Klub Dziennikarza Stare Miasto Kameralne kino III kategorii, mieszczące się przy ulicy Świdnickiej i mogące pomieścić 60 osób.
Klubowe Stare Miasto Znajdowało się przy pl. Teatralnym w dawnym gmachu T.P.P.R. Miało 280 miejsc.
Śnieżka Stare Miasto Znajdowało się na pl. Muzealnym 16, późniejsze kino Oscar. Mogło pomieścić 400 osób
Gigant Śródmieście
Polonia Śródmieście
Pionier Śródmieście
Lalka Śródmieście
Światowid Śródmieście Znajdowało się na ulicy ks. Brzóski 1, w dzielnicy Sępolno w budynku obecnego kościoła ewangelickiego. Zostało otwarte na początku lat 60., a zamknięte pod koniec lat 90. Miało salę kinową na 460 miejsc.
Przodownik Krzyki
Tęcza Krzyki Kameralne, jednosalowe kino znajdowało się przy ulicy T. Kościuszki 177
Oko Krzyki (Okręgowy Klub Oficerski) – znajdowało się na ulicy Pretficza 24, w budynku Garnizonowego Klubu Oficerskiego. Kino miało płaską widownię;
Sygnał Krzyki ?
Paloma Fabryczna
Piast Fabryczna
Lech Fabryczna
Robotnik Fabryczna
Kubuś Fabryczna
Zamek Fabryczna Znajdowało się na ulicy Średzkiej w Leśnicy. Kino znajdowało się w budynku pałacu barokowego przebudowanego z dawnego zamku piastowskiego i miało widownię na 165 miejsc.
DK Pafawag Fabryczna Znajdowało się na ul. Chociebuska 4-6 (róg Nowodworskiej), na Nowym Dworze. Mogło pomieścić 300 osób. Następnie otwarto tam ośrodek kultury.
Ognisko Psie Pole
Fama Psie Pole
Wodomierz Psie Pole Znajdowało się na ulicy Jana Długosza 2/6. Miało salę kinową z balkonem o łącznej liczbie 513 miejsc.
Cukrownik Psie Pole Znajdowało się na Sołtysowicach[25]

[edytuj] Pozostałe nieistniejące już kina

W latach późniejszych powstały nowe lub zastępowały zamknięte kina:

Liczba kin na przestrzeni lat 1945-2008

Lata Liczba kin
1945 3
1946 7
1951 15
1960 20
1965 31
1970 27
1990 16
1997 13
2008 9

[edytuj] Kina we Wrocławiu na rok 2009

[edytuj] Kina należące do sieci multikinowych

[edytuj] Multikino

[edytuj] Helios

[edytuj] Cinema City

[edytuj] Kina kameralne

Kino Warszawa

[edytuj] Filmowe kluby dyskusyjne

[edytuj] Bibliografia tematu

[edytuj] Bibliografia

Przypisy

  1. Międzynarodowa konferencja 111 lat kina we Wrocławiu – WYDARZENIA w Stopklatka.pl
  2. Od słów Kinematograph i Topp co oznaczało kufel piwa o pojemności 0,4 litra
  3. Taki stan utrzymywał się we wszystkich kinach mniej więcej do 1910 roku, gdy zaczęły powstawać filmy długometrażowe
  4. http://wroclaw.hydral.com.pl/31253,foto.html Obecny Teatr kameralny dawniej kino Kamerlichtspiel
  5. http://wroclaw.hydral.com.pl/35375,foto.html Wnętrze kina
  6. 6,0 6,1 http://wroclaw.hydral.com.pl/144251,foto.html Zdjęcie fasady kinoteatru)
  7. J. Ilkosz Dawne kino "Deli", Atlas architektury Wrocławia red L. Harasimowicz t. I Wrocław 1997, s. 203
  8. Hirschbergowie posiadali sieć 7 kin z 4700 miejscami, urządzali też projekcje we Wrocławskim Domu Koncertowym. Swoje mienie utracili w wyniku represji wobec ludności żydowskiej
  9. http://wroclaw.hydral.com.pl/000155,foto.html Sala kinowa
  10. http://wroclaw.hydral.com.pl/138102,foto.html Zdjęcie sali kinowej – balkon
  11. http://wroclawzwyboru.blox.pl/2007/11/Kino-Deli.html Zdjecia kina Deli
  12. Dla porównania Berlin miał 39 kin z widownią na ponad 1000 miejsc, a Hamburg -11
  13. NaszeMiasto.pl – Strona główna – Serwis turystyczny turystyka.naszemiasto.pl
  14. J.Ilkosz Dawne kino "Capitol", Atlas architektury Wrocławia red L. Harasimowicz t.I Wrocław 1997, s.203
  15. http://wroclaw.hydral.com.pl/000166,foto.html Zdjecie Kina Rex Film Palast
  16. http://wroclaw.hydral.com.pl/28940,foto.html wnętrze budynku w którym znajdowało się kino
  17. http://wroclaw.hydral.com.pl/26578,foto.html Zdjęcie wnętrza kina
  18. A. Wachniewski, Pierwszy rok w odzyskanym Wrocławiu Wrocław 1946
  19. Dolny.Slask.org.pl – Dolny Śląsk na fotografii
  20. Tu Było Kino
  21. http://www.tubylokino.pl/web/kino/polska/wroclaw-kino_ognisko Zdjęcie kina Ognisko
  22. http://www.tubylokino.pl/web/kino/polska/wroclaw-kino_pionier zdjęcie budynku kinowego
  23. Dolny.Slask.org.pl – Dolny ÅšlÄ…sk na fotografii
  24. http://wroclaw.hydral.com.pl/37892,foto.html Zdjęcie dawnego kina Capitol
  25. http://wroclaw.hydral.com.pl/005892,foto.html Zdjęcie dawnego kina
  26. Tu Było Kino
  27. http://wroclaw.hydral.com.pl/28218,foto.html Zdjęcie Kina Warszawa

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kina_we_Wrocławiu&oldid=31467736
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty