Klasyfikacja dwukropkowa

Klasyfikacja dwukropkowa (Colon Classification) – klasyfikacja stworzona w 1933 r. przez Shiyali Ramamrita Ranganathana, profesora katedry księgoznawstwa w Delhi. Nazwa tej klasyfikacji pochodzi od dwukropka, będącego jedynym elementem łączącym symbole w pierwszej wersji KD. Ówczesna wersja obejmowała 32 działy główne ułożone wg ewolucyjnej koncepcji wiedzy od nauk przyrodniczych począwszy a skończywszy na naukach społecznych. Druga wersja, uzupełniona i zmieniona, ukazała się w latach 50. XX w. wprowadzając już 42 następujące działy:

z Generalia

1 Wiedza ogólnie

2 Bibliotekarstwo

3 Nauka o książce

4 Dziennikarstwo

A Nauki przyrodnicze

AZ Nauki matematyczne

B Matematyka

BZ Nauki fizyczne

C Fizyka

D Inżynieria

E Chemia

F Technologia

G Biologia

H Geologia

HZ Górnictwo

I Botanika

J Rolnictwo

K Zoologia

KZ Hodowla zwierząt

L Medycyna

LZ Farmakognozja

M Nauki stosowane

Doświadczenia duchowe i mistycyzm

MZ Nauki humanistyczne i społeczne

MZA Nauki humanistyczne

N Sztuki piękne

NX Literatura i język

O Literatura

P Językoznawstwo

Q Religia

R Filozofia

S Psychologia

Nauki społeczne

T Wychowanie

U Geografia

V Historia

W Nauki polityczne

X Ekonomika

Y Socjologia

YX Praca społeczna

Z Prawo

KD jest pierwszą klasyfikacją fasetową (o strukturze polihierarchicznej), jedyną wśród klasyfikacji uniwersalnych. Oprócz podziału treści piśmiennictwa według klas głównych opartych na klasyfikacji nauk, wprowadza drugi podział na pięć kategorii ontologicznych pojęć szczegółowych (zwanych izolatami) składających się na tematy dokumentów:

• P – Personality (Indywiduum): kategoria oznaczająca pojęcia posiadające cechy indywidualne, oznaczana przecinkiem (,)
• M – Matter (Materia): kategoria materiału i własności, oznaczana średnikiem (;)
• E – Energy (Energia): kategoria procesów i działań, oznaczana dwukropkiem (:)
• S – Space (Przestrzeń): kategoria miejsca, lokalizacji przestrzennej, oznaczana kropką (.)
• T – Time (Czas): kategoria czasu, lokalizacji chronologicznej, oznaczana apostrofem (')

Izolaty należące do tej samej kategorii wyodrębnionej w ramach tej samej klasy dziedzinowej tworzą tzw. fasety (podkategorie), np. w kategorii P (Indywiduum) w klasie D (Technika) wyodrębniona jest faseta 3 Budynki obejmująca pojęcia odpowiadające różnym typom budynków i ich elementów konstrukcyjnych.

Klasyfikacja Ranganathana wymaga od opracowującego szczegółowej analizy treści dokumentów. Technika tworzenia symboli powoduje, że KDR jest bardziej skomplikowana od innych klasyfikacji. Poza bibliotekami indyjskimi, niektóre orientalistyczne biblioteki angielskie korzystają z tej klasyfikacji, która jest ciągle zmieniana. Po smierci twórcy, nad doskonaleniem KDR czuwa Ośrodek Badań i Szkolenia w Zakresie Dokumentacji (Documentation Research and Training Center) w Bangalore.

Zobacz też

• Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna
• Klasyfikacja Dziesiętna Deweya

Bibliografia

• O. Ungurian, Teoria i praktyka klasyfikacji fasetowej S.R. Ranganathana, Warszawa: CIINTE, 1972.
• B. Sosińska-Kalata, Klasyfikacja. Struktury organizacji wiedzy, piśmiennictwa i zasobów informacyjnych, Warszawa: Wydaw. SBP, 2002.
• Bibliotekarstwo, red. Z. Żmigrodzki. Wyd. 2, uzup. i rozsz., Warszawa: SBP, 1998.