Kliment Woroszyłow

Kliment Jefriemowicz Woroszyłow Климент Ефремович Ворошилов
Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia	4 lutego 1881 Wierchnieje
Data i miejsce śmierci	2 grudnia 1969 Moskwa
Przebieg służby
Lata służby	1918–1969
Siły zbrojne	Armia Czerwona
Główne wojny i bitwy	wojna domowa w Rosji, wojna polsko-bolszewicka, bitwa warszawska 1920, II wojna światowa, Wielka Wojna Ojczyźniana: bitwa pod Moskwą, oblężenie Leningradu
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

3. Przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR
Przynależność polityczna	Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Okres urzędowania	od 14 marca 1953 do 7 maja 1960
Poprzednik	Nikołaj Szwernik
Następca	Leonid Breżniew

Józef Stalin i Kliment Woroszyłow w 1935

Pierwszych pięciu Marszałków Związku Radzieckiego w 1935 (od lewej: Michaił Tuchaczewski, Siemion Budionny, Kliment Woroszyłow, Wasilij Blücher i Aleksandr Jegorow)

Znaczek Poczty ZSRR z marsz. Klimentem Woroszyłowem, 1976

Instruktaż piechoty autorstwa Klimenta Woroszyłowa

Kliment Jefriemowicz Woroszyłow, ros. Климент Ефремович Ворошилов (ur. 4 lutego 1881 we wsi Wierchnieje, zm. 2 grudnia 1969 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego, polityk, przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1956, 1968), Bohater Pracy Socjalistycznej (1960) i Bohater Mongolii (1957).

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Urodził się 4 lutego (23 stycznia wg kalendarza juliańskiego) 1881 we wsi Wierchnieje (ob. w obwodzie ługańskim na Ukrainie) w rodzinie robotnika kolejowego, z pochodzenia Ukrainiec. Mając zaledwie 7 lat rozpoczął pracę w kopalni pirytu, a następnie wraz z ojcem pasł bydło. Od 1896 pracował w fabryce. Od 1903 w Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR), w 1904 został członkiem komitetu bolszewickiego w Ługańsku. W czasie rewolucji 1905 organizował drużyny bojowe. W latach 1908–1917 zajmował się pracą partyjną w Baku, Petersburgu i Carycynie, kilka razy aresztowany.

W 1917 został członkiem Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.

Wojna domowa w Rosji

Podczas wojny domowej w Rosji w 1918 współorganizował ukraińską 5. Armię i był jej pierwszym dowódcą, po czym dowodził Frontem Carycyńskim, pełnił funkcję zastępcy dowódcy i członka Rady Wojskowej Frontu Południowego, a następnie objął dowodzenie 10. Armią. W listopadzie 1919 współorganizował 1 Armię Konną wraz z Siemionem Budionnym i jako jej politruk, został członkiem jej Rady Wojskowo-Rewolucyjnej (Rewwojensowieta). W 1921 brał znaczący udział w likwidacji powstania marynarzy w Kronsztadzie.

Działalność polityczna i służba w RKKA

W latach 1921–1960 członek Komitetu Centralnego Rosyjskiej Partii Komunistycznej (bolszewików) RKP(b). W latach 1921–1925 był dowódcą Północnokaukaskiego, a następnie Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. Po śmierci Michaiła Frunzego w listopadzie 1925 został ludowym komisarzem (ministrem) spraw wojskowych i morskich oraz przewodniczącym Rady Wojskowo-Rewolucyjnej ZSRR (do 1934). W latach 1926–1952 był członkiem Biura Politycznego WKP(b), a w latach 1934–1940 pełnił funkcję ludowego komisarza obrony ZSRR. W 1935 mianowany Marszałkiem Związku Radzieckiego. Współodpowiedzialny za czystki w Armii Czerwonej.

Podejmował decyzje o rozstrzelaniu łącznie 25 700 osób spośród grupy polskich wojskowych i cywilów znajdujących się w obiektach NKWD. Decyzję podjęli członkowie Biura: Ławrientij Beria, Józef Stalin, Kliment Woroszyłow, Wiaczesław Mołotow, Anastas Mikojan, Michaił Kalinin, Łazar Kaganowicz. Zgodnie z nią wiosną 1940 zamordowano 21 857 osób. Patrz: zbrodnia katyńska.

Po niepowodzeniu w wojnie radziecko-fińskiej odwołany ze stanowiska ludowego komisarza obrony. W maju 1940 został powołany na stanowisko zastępcy przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych (rząd ZSRR) i jednocześnie przewodniczącego Komitetu Obrony przy Radzie Komisarzy Ludowych.

Wielka Wojna Ojczyźniana

W czasie wojny niemiecko-radzieckiej, w latach 1941–1945 był członkiem Państwowego Komitetu Obrony. W 1941 został dowódcą Kierunku Północno-Zachodniego (do września 1941). Będąc pełnomocnikiem Kwatery Głównej Naczelnego Dowództwa, organizował obronę Leningradu oraz dowodził wojskami Frontu Leningradzkiego (wrzesień 1941) i Wołchowskiego oraz Samodzielnej Armii Nadmorskiej. We wrześniu 1942 został wyznaczony głównym dowódcą ruchu partyzanckiego (do maja 1943). Podczas wojny zajmował również inne stanowiska. Uczestniczył w konferencji teherańskiej.

Okres powojenny

Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 był przewodniczącym Sojuszniczej Komisji Kontrolnej na Węgrzech. W latach 1946–1953 pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR, a następnie w latach 1953–1960 przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej ZSRR.

W 1960 za wystąpienie przeciwko Nikicie Chruszczowowi i poparcie "grupy antypartyjnej" Wiaczesława Mołotowa został pozbawiony wszystkich funkcji partyjnych i państwowych. Po dojściu do władzy Leonida Breżniewa powrócił do łask, ponownie członek KC KPZR od 1966.

Zmarł 2 grudnia 1969, pochowany przy ścianie Kremla na Placu Czerwonym w Moskwie. W jego pogrzebie uczestniczyła delegacja PRL z przewodniczącym Rady Państwa PRL Marszałkiem Polski Marianem Spychalskim, szefem GZP WP gen. dyw. Józefem Urbanowiczem, szefem Sztabu Generalnego WP gen. dyw. Bolesławem Chochą, ambasadorem PRL w ZSRR Janem Ptasińskim i attache wojskowym Ambasady PRL w Moskwie gen. bryg. Wacławem Jagasem.

Autor wspomnień Rasskazy o żizni, Moskwa 1968.

Odznaczenia

• Medal "Złota Gwiazda" Bohatera Związku Radzieckiego – dwukrotnie (3 lutego 1956, 22 lutego 1968)
• Medal "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej (1960)
• Order Lenina – dziewięciokrotnie 1935, 1938, 1940, 1945, 1951, 1956, 1960, 1961, 1968)
• Order Czerwonego Sztandaru – sześciokrotnie (1919, 1921, 1925, 1930, 1944, 1948)
• Order Suworowa I klasy (1944)
• Order Czerwonego Sztandaru Pracy Uzbeckiej SRR (1930)
• Order Czerwonego Sztandaru Pracy Tadżyckiej SRR (1933)
• Order Czerwonego Sztandaru Pracy Zakaukaskiej SRR (1933)
• Medal za Obronę Leningradu
• Medal za Obronę Moskwy
• Medal za Obronę Kaukazu
• Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (1945)
• Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (1965)
• Medal jubileuszowy XX-lecia Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej (1938)
• Medal jubileuszowy 30-lecia Radzieckiej Armii i Marynarki Wojennej (1948)
• Medal 40-lecia Sił Zbrojnych ZSRR (1958)
• Medal 50-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
• Medal 800-lecia Moskwy (1947)
• Bohater Mongolii (29 maja 1957, Mongolia)
• Order Suche Batora – dwukrotnie (Mongolia)
• Оrder Czerwonego Sztandaru (Mongolia)
• Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia)
• i inne

Ciekawostki

• Bułat Okudżawa, poświęcił mu jedną ze swoich ironicznych piosenek pod tytułem Woroszyłow, nasz czerwony komendant. Piosenkę tę Okudżawa nagrał w czasie swego pobytu w Polsce w 1966 i nie była ona znana w ZSRR. Woroszyłow pojawia się również w znanej pieśni Armii Konnej "Marsz Budionnego". Oprócz tego, nazwisko Woroszyłowa pojawia się jeszcze w co najmniej dwóch pieśniach: jednej z licznych wersji Полюшко-поле (Poleczko-pole) oraz Эшелонная (Песня о Ворошилове) ("Eszelonowa" (Pieśń o Woroszyłowie))
• W Bielsku-Białej istniała prawdopodobnie jedyna ulica jego imienia w Polsce (1951–1988), później Władysława Sikorskiego).
• Ługańsk, miasto we wschodniej Ukrainie zostało nazwane na jego cześć Woroszyłowgrad. Stoi tam do dzisiaj pomnik Woroszyłowa, na koniu i z szablą.
• Od inicjałów Woroszyłowa nazwano serię czołgów ciężkich KW (nazywanych także potocznie "Klimami")
• W 1925 po śmierci Michaiła Frunzego Kliment Woroszyłow wychowywał jego syna – Timura, który zginął jako oficer lotnictwa na Froncie Wołchowskim. Był żonaty, ale nie miał własnych dzieci, wychowywał również przybranego syna Piotra.
• W 1985 w filmie "Bitwa o Moskwę" w jego rolę wcielił się piosenkarz Władimir Troszin, pierwszy wykonawca piosenki "Podmoskownyje Wiecziera".
• W wywiadzie dla "Gazety Wyborczej" gen. armii Wojciech Jaruzelski wspominał jak podczas spotkania z marsz. Klimentem Woroszyłowem – na uroczystości z okazji 20. rocznicy zakończenie II wojny światowej – ów wyrecytował po polsku modlitwę "Zdrowaś Mario".
• Podczas oficjalnej wizyty Woroszyłowa w Polsce, po Warszawie krążył dowcip, że jeden z popularnych paradygmatów zmienił treść na: "Nasz Kliment - nasz Pan".

Bibliografia

• B. Potyrała, H. Szczegóła: Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego Zielona Góra 1997, ISBN 83-86832-23-1
• B. Potyrała, W. Szlufik: Who is who ? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940-1991, Wyd. WSP Częstochowa 2001, ISBN 83-7098-662-5
• Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. III, Koszalin 2004
• Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, Wyd. MON Warszawa 1971
• Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON Warszawa 1975
• (ros.) W. Jegorszyn: Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
• (ros.) K. Zalesskij: Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
• (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa
• (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 5, ss. 371-372, Moskwa 1969-1978
• (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
• Климент Ефремович Ворошилов – Герои страны (ros.)
• Wyżsi dowódcy Związku Radzieckiego (ros.)
• Norman Davies: Orzeł biały, czerwona gwiazda. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920. Warszawa: Przedświt, 1988. ISBN 83-7006-741-7.