Klozapina

Klozapina
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) 8-chloro-11-(4-metylo-1-piperazynylo)- 5H-dibenzo[b,e][1,4]diazepina
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C18H19ClN4
Masa molowa	326,82 g/mol
SMILES CN1CCN(CC1)C2=C3C=CC=CC3=NC4=C(N2)C=C(C=C4)Cl
Identyfikacja
Numer CAS	5786-21-0
PubChem	2818
DrugBank	APRD00470
Właściwości Rozpuszczalność w wodzie 0 mg/ml (20 °C) Rozpuszczalność w innych rozpuszczalnikach etanol: 1 mg/ml; 0,1 M kwas solny: 30 mg/ml; DMSO: 4,8 mg/ml Temperatura topnienia 183 °C
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia wg MSDS Szkodliwy (Xn) Zwroty R R22, R36/37/38 Zwroty S S26 Numer RTECS HP1750000
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	N05AH02
Stosowanie w ciąży	kategoria B
Farmakokinetyka Biodostępność 50-60% Okres półtrwania 6–26 godzin (średnio 12) Wiązanie z białkami osocza i tkanek 95% Metabolizm wątrobowy, przez kilka izoenzymów CYP Wydalanie 80% w postaci zmetabolizowanej: 30% żółciowo i 50% nerkowo
Uwagi terapeutyczne Drogi podawania doustnie

Klozapina (sprzedawana jako Clozaril, Fazaclo, Froidir; Gen-Clozapine w Kanadzie, Klozapol i Leponex w Polsce) – organiczny związek chemiczny, pochodna dibenzodiazepiny. Jest pierwszym opracowanym atypowym lekiem przeciwpsychotycznym. Nie wywołuje objawów pozapiramidowych, a po leczeniu nią nie stwierdzono późnych dyskinez. Klozapina jest lekiem trzeciego rzutu ze względu na potencjalnie śmiertelne działania niepożądane, które mogą wystąpić: agranulocytoza i zapalenie mięśnia sercowego. Częstsze działania uboczne wiążą się z działaniem antycholinergicznym: suchość w jamie ustnej, senność, zatwardzenia. Klozapina obniża również próg drgawkowy.

Historia

Klozapina została zsyntetyzowana w laboratoriach firmy farmaceutycznej Sandoz w 1961 roku. W kolejnych latach przeprowadzano próby kliniczne, w efekcie których w 1972 roku lek wprowadzono do lecznictwa w Szwajcarii i Austrii. W 1975 roku lek wprowadzono do obrotu na terenie Niemiec i Finlandii. W tym samym czasie przeprowadzano badania nad klozapiną w Stanach Zjednoczonych. Wśród powikłań zgłaszano przypadki agranulocytozy prowadzącej do śmierci. Sandoz dobrowolnie wycofał lek z obrotu w 1975 roku. Przez wiele kolejnych lat lek był niedostępny na rynku farmaceutycznym, jednak w ośrodkach badawczych nadal przeprowadzano doświadczenia. Badania wykazywały wysoką skuteczność leczenia schizofrenii lekoopornej. W 1989 roku FDA zezwoliła na stosowanie klozapiny wyłącznie w leczeniu psychoz lekoopornych. Stopniowo lek wprowadzono ponownie do lecznictwa w wielu krajach.

Wskazania

Klozapina jest stosowana głównie w leczeniu lekoopornej schizofrenii, która oznacza niezadowalającą odpowiedź objawów na co najmniej dwa różne leki przeciwpsychotyczne. Klozapina jest wyraźnie bardziej skuteczna w zwalczaniu objawów schizofrenii niż starsze typowe leki przeciwpsychotyczne, przynosząc najlepsze efekty u osób, które słabo odpowiedziały na inne leczenie. Chociaż zmniejsza częstość nawrotów, a tolerancja pacjentów na lek jest lepsza, to nie przekłada się to na znaczącą poprawę w zakresie ogólnego funkcjonowania. Małe dawki klozapiny są stosowane w leczeniu parkinsonizmu. Jest też podawana w leczeniu objawów psychotycznych powstałych po stosowaniu L-dopa (Lewodopa) w chorobie Parkinsona.

Udokumentowane interakcje klozapiny istotne klinicznie

Udokumentowane interakcje powodujące wzrost stężenia klozapiny

wzrost o	lek powodujący wzrost
50%	cymetydyna, digoksyna, disulfiram, erytromycyna, estrogeny, fluoksetyna
100%	karbamazepina, paroksetyna, risperidon, sertralina, warfaryna
900%	fluwoksamina

Połączenie terapi klozapina z nastepującymi lekami powoduje zmniejszenie stężenia klozapiny:

• ciprofloksacyna
• fenobarbital
• fenytoina
• nikotyna
• ryfampicyna
• leki zobojętniające kwas solny np. inhibitory pompy protonowej

Konieczne środki ostrożności przy stosowaniu leku

Ze względu na niebezpieczeństwo pojawienia sie leukopenii i agranulocytozy konieczne jest stałe monitorowanie obrazu krwi. Do standardu należy wykonywanie badania co tydzień przez pierwsze 18 tygodni zażywania leku, a potem co miesiąc przez cały okres trwania terapii. Spadek leukocytów poniżej 2000-3000, a neutrofilów poniżej 1500 wymaga natychmiastowego odstawienia leku.

Wykorzystanie pozamedyczne

Klozapina potęguje działanie odurzające opiatów, dlatego często jest stosowana z kodeiną lub tramadolem.^{[potrzebne źródło]}

Bibliografia

1. Indeks leków Medycyny Praktycznej

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.