Kościół Mariacki w Ystad

Kościół Mariacki w Ystad
Sankta Maria kyrka, Ystad
kościół parafialny
Kościół Mariacki
Państwo	Szwecja
Miejscowość	Ystad
Wyznanie	protestanckie
Kościół	ewangelicko-luterański
Parafia	Ystads församling
Imię	Marii Panny
Historia Data zakończenia budowy XIII w. Aktualne przeznaczenie diecezja Lund Poprzednie wyznanie katolickie / rzymskokatolicki
Dane świątyni Styl gotyk ceglany Świątynia • materiał bud. • cegła Wieża kościelna • liczba wież • wysokość wież 1 51 m Liczba naw 3
Położenie na mapie Szwecji Kościół Mariacki w Ystad
55°25′46″N 13°49′08″E
Multimedia w Wikimedia Commons

Kościół Mariacki w Ystad (szw. Sankta Maria kyrka, Ystad) – kościół szwedzkiego kościoła ewangelicko-luterańskiego w Ystad, (region terytorialny Skania, region historyczny Skania), położony przy Klostergatan 12.

Kościół ma status zabytku sakralnego według rozdz. 4 Kulturminneslagen (pol. Prawo o pamiątkach kultury) ponieważ został wzniesiony do końca 1939 (3 §).

Historia

Wnętrze kościoła

Średniowieczny drewniany ołtarz szafkowy

Budowę kościoła rozpoczęto ok. 1200. Od początku była to prawdopodobnie romańska, trójnawowa bazylika z płaskim sklepieniem ale ok. 1275 nawę środkową nakryto sklepieniem ostrołukowym, którego fragment zachował się do dziś. W XIV w. od południowej strony dobudowano kaplicę św. Krzyża, która pierwotnie odgrywała rolę zakrystii i baptysterium. Obecne prezbiterium powstało w XV w.; wtedy też przedłożono w jego kierunku nawy boczne aby stworzyć obejście.

Podczas burzy w 1647 zawaliła się wieża i uszkodziła zachodnie partie kościoła. Już w 1650 zbudowano nowy transept w stylu renesansowym, jednak wieżę odbudowano dopiero pod koniec stulecia. Jest wysoka na 51 m.

W latach 30. XIX w. pod kierunkiem architekta Carla Georga Bruniusa dokonano zasadniczych zmian w architekturze kościoła. Na zewnątrz otrzymał on przypory i większe okna. W latach 40. tego samego stulecia rozebrano kaplicę św. Krzyża i południowy vapenhus (miejsce, gdzie niegdyś uzbrojeni mężczyźni musieli złożyć broń przed wejściem do kościoła). W 1886 pod kierunkiem architekta miejskiego Petera Boisena dokonano istotnych zmian we wnętrzu kościoła. Położono nową posadzkę z cementu, usunięto stare ławki oraz dużą część dekoracji, uznając je za ”niegustowne”.

W latach 1923–1924 pod kierownictwem wikariusza Sama Stadenera wykonano prace renowacyjne, które przywróciły kościołowi pierwotny wygląd. Na swoje dawne miejsca powróciły płyty nagrobne i epitafia; wstawiono też z powrotem część starych ławek kościelnych.

Wyposażenie

Najcenniejszym elementem wyposażenia jest ambona, czołowe dzieło epoki baroku w Skanii. Zbudowano ją w latach 1626–1631 z wapienia, natomiast daszek akustyczny wyrzeźbiono z drewna. W obejściu prezbiterium wisi obraz św. Doroty. Barokowy ołtarz wykonał w latach 1718–1731 Johan Jerling. Wypełniają go dwa obrazy Carla Mörta, przedstawiające chrzest Jezusa i Ostatnią Wieczerzę.

Pod amboną warto zwrócić uwagę na rzeźbę przerażającej twarzy oraz na umieszczony naprzeciwko niej średniowieczny krucyfiks, który znalazł się w tym miejscu z rozkazu króla Karola XII, aby przypominać modlącym się o cierpieniu Chrystusa. Jego głowa ozdobiona jest ludzkimi włosami; jest to dar jednego z XIX-wiecznych parafian, który podarował własne włosy chcąc przydać cierpiącemu Chrystusowi maksymalnego realizmu.

W obecnym baptysterium znajduje się cenny średniowieczny poliptyk, zbudowany z drewna dębowego, pomalowany i pozłocony w Niemczech w XV w. Na uwagę zasługuje też żyrandol w stylu gotyckim z XIV w. i chrzcielnica z brązu, wykonana w Lubece w 1611.

Zielone w kolorze ławki kościelne, zamykane po obu stronach wejścia, były przeznaczone dla kobiet, które nie zostały jeszcze przyjęte na łono Kościoła... po narodzinach dziecka.

Nocny trębacz Ystad

Każdego dnia strażnik obserwuje miasto z wieży kościoła. Tradycja ta ma początek w poł. XVIII w. i jest nadal żywa. Kiedyś zadaniem strażnika wieżowego było wypatrywanie niebezpieczeństwa pożaru przez całą noc a jego regularne granie było dla mieszkańców dowodem, iż strażnik nie zasnął lecz czuwa nad ich bezpieczeństwem; za zaniedbanie tego obowiązku aż do poł. XIX wieku groziła strażnikowi kara śmierci. Prawdziwą przyczyną grania była jednak obawa przed wybuchem pożaru – a czuwający strażnik mógł nieustannym graniem wezwać mieszkańców do gaszenia ognia.

Dziś jest to już tylko gra dla podtrzymania tradycji: codziennie między godz. 21:15 a 1:00 w nocy strażnik gra z wieży kościelnej co kwadrans hejnał na cztery strony świata.

Zobacz też

Europejski Szlak Gotyku Ceglanego

Bibliografia

1. praca zbiorowa: Våra kyrkor. Västervik: Klarkullens Förlag AB, 1990. ISBN ISBN 91-971561-0-8.  (szw.)
2. Peter Carelli: Det medeltida Skåne – en arkeologisk guidebok. Stockholm: Historiska Media, 2007. ISBN 978-91-85377-91-6.  (szw.)
3. James Proctor, Neil Roland: Szwecja praktyczny przewodnik. Wyd. 3. Bielsko-Biała: Pascal, 2000. ISBN 83-88355-04-X.  (pol.)

Linki zewnętrzne

• Strona parafii
• Strona kościoła na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego