Kościerzyna

Kościerzyna
Herb Kościerzyny Flaga Kościerzyny
Państwo	Polska
Województwo	pomorskie
Powiat	kościerski
Gmina	gmina miejska
Prawa miejskie	1398
Burmistrz	Zdzisław Czucha
Powierzchnia	15,83 km²
Wysokość	161 m n.p.m.
Ludność (31.12.2010) • liczba • gęstość	23 138 ▲ 1452,9 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 58
Kod pocztowy	83-400 do 83-401
Tablice rejestracyjne	GKS
Położenie na mapie Polski Kościerzyna
54°07′N 17°59′E
TERC (TERYT)	6222906011
Urząd miejski ul. 3 Maja 9 83-400 Kościerzyna
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Kościerzyna w Wikisłowniku
Strona internetowa

Rynek w Kościerzynie

Kościerzyna (kasz. Kòscérzna, niem. Berent, dawniej Bern) – miasto i gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego. Jest jedynym miastem w Europie mającym dwa sanktuaria znajdujące się na terenie jednej parafii: Matki Boskiej Kościerskiej Królowej Rodzin i Matki Boskiej Bolesnej Królowej Anielskiej.

Położenie

Kościerzyna leży w południowej części Pojezierza Kaszubskiego na Kaszubach. Wysokość nad poziomem morza: 150 m. Otoczone jest przez jeziora – Gałęźne, Kapliczne, Wierzysko, niedaleko leżą także jeziora Garczyn, Sudomie i Osuszyno. Dzięki walorom krajobrazowym, jest popularnym centrum turystycznym.

Miasto położone jest przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 20, drogi wojewódzkiej nr 214 i drogi wojewódzkiej nr 221. Kościerzyna jest też węzłem kolejowym, gdzie krzyżują się trasy Nowa Wieś Wielka – Gdynia Port Centralny, Kościerzyna – Chojnice, Kościerzyna – Gołubie, Pszczółki – Kościerzyna (nieczynna). Dodatkowo przyjeżdżają tu pociągi z Wierzchucina.

.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2005 Kościerzyna ma obszar 15,83 km², w tym:

• użytki rolne: 55%
• użytki leśne: 5%

Miasto zajmuje 1,36% powierzchni powiatu.

Dzielnice i osiedla

Cegielnia, Flokusy, Markubowo, Osada Leśna, Osiedle Marii Curie Skłodowskiej, Osiedle Plebanka, Osiedle Rogali, Osiedle Tysiąclecia, Osiedle Za Dworcem, Osiedle Świerkowa, Plebanka, Szydlice, Wierzysko i Osiedle Zachód (Budownictwo TBS).

Historia

Początki miasta pod koniec XIII wieku. Początkowo była to osada znajdująca się przy grodzie obronnym. Prawa miejskie uzyskała w 1398.

Do XIX wieku był to ośrodek rejonu rolniczego. Od połowy XIX wieku ważny ośrodek polskości na Kaszubach. W 1931 roku przez Kościerzynę poprowadzono tzw. magistralę węglową (Śląsk-Gdynia). W czasie II wojny światowej Kościerzyna została wcielona do III Rzeszy; wymordowano m.in. wielu Kaszubów, wśród nich inteligencję. 8 marca 1945 miasto zostało wyzwolone przez Armię Czerwoną, jednak kontakt z żołnierzami radzieckimi, dokonującymi często grabieży i gwałtów na miejscowej ludności, niesłusznie traktowanej jako niemiecka, zapisał się negatywnie w pamięci mieszkańców.

W czasach PRL-u (1944-89) liczba ludności zwiększyła się poprzez wybudowanie kilku osiedli bloków mieszkalnych. Jednocześnie dbano o kulturę; w 1965 r. założona została (druga w kraju) Izba Regionalna. Zwrócono uwagę na kaszubski miód pitny produkowany tu dawniej. Po wojnie tradycje miodosytnictwa kontynuowała Wytwórnia Miodów Pitnych. W latach osiemdziesiątych rozpoczęto budowę nowego szpitala (ukończony w 1998 r.); to miało być zaplecze sanitarne dla Trójmiasta w wypadku użycia broni masowego rażenia.

Transport

Dworzec autobusowy w Kościerzynie

Kościerzyna jest ważnym lokalnym węzłem kolejowo – drogowym krzyżują się tu linie kolejowe nr: 201 (Nowa Wieś Wielka – Gdynia), 211 (do Chojnic) a w przeszłości 233 (do Pszczółek) oraz drogi: krajowa nr 20 (ze Stargardu Szczecińskiego do Gdyni) z drogami wojewódzkimi nr 214 (z Łeby do Warlubia) i 221 (z Gdańska).

Ponadto Kościerzyna jest lokalnym węzłem w komunikacji autobusowej. Planuje się rozbudowę Pomorskiej Kolei Metropolitalnej, która pewnego dnia przejeżdżać będzie przez Kościerzynę.

Religia

Na terenie miasta działalność religijną prowadzi Kościół Rzymskokatolicki oraz Kościół Zielonoświątkowy – protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym.

Zabytki

• Obraz Matki Bożej z IX wieku w Kościele Zmartwychwstańców.
• Kościół świętej Trójcy – zbudowany w latach 1914-1917 na planie krzyża greckiego w stylu neobarokowym. W kościele znajduje się cudowny obraz Matki Boskiej Kościerskiej, który jest namalowaną w 1616 roku kopią dzieła z IX wieku.
• Pomnik Józefa Wybickiego, autorstwa Wawrzyńca Sampa, z 1975 r.
• Na ulicy 8 Marca był kiedyś cmentarz ewangelicki; obecnie to jest park osiedlowy.
• Kościół Zmartwychwstańców zbudowany w latach 1892-1894, neogotycki, do 1945 ewangelicki.
• Rynek (układ ulic ze średniowiecza; kamienice, łącznie z ratuszem, są z XIX wieku).
• Gmach Sądu Rejonowego przy ul. Dworcowej.
• Budynek Byłego Browaru wraz z zabytkowym kominem przy ul. Miodowej (w niedalekiej przyszłości budynek ma zostać zaadaptowany na nowoczesne Kino i Galerię Handlową).
• Budynek Starostwa Powiatowego przy ul. 3 maja.
• Zakład Najświętszej Marii Panny Anielskiej (obecnie w części budynku znajduje się Szkoła Podstawowa nr 1).
• Budynek Poczty przy ul. Dworcowej.
• Budynek Pierwszego Banku przy ul. Dworcowej.
• Pomnik Chrystusa Króla przy ul. Kaplicznej; stojący na cokole, który dawniej stanowił pomnik wdzięczności Kościerzakom poległym w armii pruskiej w wojnie z Francją w 1871 r.
• Neogotycki Ratusz z XIX wieku przy Rynku.
• budynek dworca kolejowego przy ul. Dworcowej.
• ulica Dworcowa z pięknymi dworkami i kamieniczkami.
• budynek SP nr 1, 2 oraz PZS nr 2.
• Muzeum Kolejnictwa czyli Skansen Parowozownia Kościerzyna;

Demografia

Rok	Liczba ludności
1960	10 900
1970	15 100
1975	17 100
1976	17 636
1980	18 664
1985	20 658
1990	22 663
1993	22 972
1994	23 080
1995	23 174
1996	23 278
1998	23 501
1999	22 826
2000	22 916
2001	23 060
2002	23 218
2003	23 196
2004	23 145
2005	23 031
2006	23 528
2007	23 022
2008	22 976
2009	23 101
2010	23 138

Dane z 30 czerwca 2009:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	23 000	100	11 871	51,6	11 129	48,4
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1452,9		749,9		703

Według danych z roku 2005 średni dochód na mieszkańca wynosił 1538,67 zł.

Kultura

W Kościerzynie znajduje się Centrum Kultury i Sportu im. Józefa Wybickiego, biblioteka miejska, Muzeum Ziemi Kościerskiej znajdujące się w rynku miasta, w ceglanym ratuszu z 1843 oraz Centrum Kultury Kaszubskiej. Znajduje się tu również pierwsze w Polsce i jedno z nielicznych na świecie Muzeum Akordeonu ponadto Muzeum Kolejnictwa w Kościerzynie, Ekspozycja Muzealna Niewypałów I i II wojny światowej. Dodatkową atrakcją dla miłośników pływania Basen Aqua Centrum w Kościerzynie. Rezerwat przyrody “Strzelnica”z trójrzędową aleją z ponad 200-letnimi klonami i dębami prowadzi w rejon leśniczówki i byłej siedziby Bractwa Kurkowego obecnie Centrum Kultury Kaszubskiej „Strzelnica”. Wystawa przyrodnicza w Nadleśnictwie Kościerzyna to doskonałe miejsce które pozwoli nam zgłębić historię kościerskiego nadleśnictwa, a także fauny i flory ziemi kościerskiej: ptaki oraz spreparowane zwierzęta w ich naturalnym środowisku.

Sąsiednie gminy

• Gmina Kościerzyna (wiejska)

Miasta partnerskie

• Cölbe (Niemcy)
• Sanary-sur-Mer (Francja)
• Pryłuki (Прилуки) (Ukraina)

Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Kościerzynie

Linki zewnętrzne

• Oficjalna Strona Miasta Kościerzyny
• Kościerzyna .pl
• Kościerzyna info

• Kościerzyna w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.