Kolej Górnośląska (niem. Oberschlesische Eisenbahn, w skrócie OSE) - prywatna kolej w Prusach założona w celu wybudowania linii kolejowej łączącej Wrocław z Górnym Śląskiem, która została oddana do użytku 3 października 1846. W późniejszym okresie Towarzystwo Kolei Górnośląskiej zbudowało i przejęło w użytkowanie dziesiątki innych linii kolejowych (m.in. Górnośląskie Koleje Wąskotorowe), stając się przed nacjonalizacją kolei na terenie Prus i przejęciem jej linii przez KPEV w 1883 roku jednym z największych przedsiębiorstw kolejowych w Europie.
Spis treści |
W 1816 Carl Johann Bernhard Karsten stworzył pierwszy projekt połączenia kolejowego łączącego Górny Śląsk z Wrocławiem. Ponad 200 km dwutorowa trasa o trakcji parowej miała służyć przede wszystkim transportowi węgla, z możliwością uruchomienia przewozu osób. Projekt ten został odrzucony w Berlinie ze względu na niż koszt transportu węgla Odrą[1].
3 czerwca 1936 środowisko burżuazji śląskiej powołało do życia Komitet Założycielski Kolei Górnośląskiej, na czele którego stanął prezydent rejencji opolskie hrabia Püchler. W sierpniu 1840 po zapewnieniu wydaniu koncesji przez Ministerstwo Finansów rozgorzał spór o przebieg linii od Opola na wschód. W wyniku tego sporu rozpoczęto budowę jedynie na odcinku z Wrocławia do Opola. 22 maja 1842 pierwszym oddanym odcinkiem (Wrocław - Oława) przejechał uroczyście pociąg, był to pierwszy przejazd pociągu w dzisiejszych granicach Polski[1]. 3 sierpnia linia została przedłużona do Brzegu, a 29 maja 1843 do Opola[2]. W październiku 1842 zatwierdzony ostateczny przebieg trasy od Opola do Nowego Bierunia. 2 października 1845 nastąpiło otwarcie odcinka do Gliwic, a 2 tygodnie później do Świętochłowic. 3 października 1846 budowa linii została ostatecznie zakończona w Mysłowicach. Linia liczyła 196,3 km, planowane połączenie z Bieruniem nie zostało zrealizowane[1], a otwarcia dokonał król pruski Fryderyk Wilhelm IV[3].
Towarzystwo Kolei Górnośląskiej (Oberschlesische Eisenbahn AG) w późniejszym okresie zbudowało i przejęło w użytkowanie dziesiątki innych linii kolejowych (m.in. Górnośląskie Koleje Wąskotorowe), stając się przed nacjonalizacją kolei na terenie Królestwa Prus i przejęciem jej linii przez KPEV w 1883 roku jednym z największych przedsiębiorstw kolejowych w Europie.
Pierwsze pociągi osobowe na całej tej liczącej 196,3 km trasie pokonywały ją - zgodnie z rozkładem w czasie nie krótszym niż 6½ godziny. Początkowo jeździły trzy pary pociągów, a przejazd na całej trasie kosztował w klasie trzeciej 73 srebrne grosze, w drugiej - 119, a w pierwszej - 159 groszy.
Wg. rozkładu z 20 maja 1858 trasa wyglądała następująco[1]:
| Nazwa oryginalna | Nazwa obecna |
|---|---|
| Breslau | Wrocław Górnośląski |
| Ohlau | Oława |
| Brieg | Brzeg |
| Löwen | Lewin Brzeski |
| Oppeln | Opole Główne |
| Gogolin | Gogolin |
| Kosel | Kędzierzyn-Koźle |
| Rudzinitz | Rudziniec Gliwicki |
| Gleiwitz | Gliwice |
| Zabrze | Zabrze |
| Ruda | Ruda Śląska |
| Königshütte | Świętochłowice |
| Kattowitz | Katowice |
| Myslowitz | Mysłowice |