| Linia kolejowa nr S7 [1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Pressburger Bahn | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dane podstawowe | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Numer linii | S7 [1] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Długość | 69 km | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Rozstaw szyn | 1435 mm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sieć trakcyjna | elektryczna | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Historia | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Przebieg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kolej podmiejska Bratysława-Wiedeń (niem. Pressburger Bahn, Localbahn Wien–Pressburg, słow. Električková trať Bratislava-Viedeň, Viedenská električka) to elektryczna kolej dojazdowa, uruchomiona w 1914, pomiędzy stolicą Cesarstwa Austrii, a ówczesnym węgierskim miastem Pozsony (niem. Pressburg, dzisiejszą Bratysławą). Łączyła w sobie elementy tramwaju i kolei.
Spis treści |
Na początku XX wieku Wiedeń przeżywał gwałtowny rozwój gospodarczy i demograficzny, konieczne stało się zatem zapewnienie dogodnego dojazdu do miasta dla pracowników, tymczasem na wschód od miejscowości Schwechat nie było odpowiedniej sieci transportowej. Powstał projekt połączenia z Pozsony, leżącym już w węgierskiej części państwa Habsburgów. W 1904 powstała spółka AG Elektrische Lokalbahn Wien – Landesgrenze nächst Hainburg, natomiast w 1909 po stronie węgierskiej Pozsony Országhatárszéli Helyiérdekű Villamos Vasút (POHÉV, niem. Elektrische Lokaleisenbahngesellschaft Pressburg - Landesgrenze). Zgodnie z umową przewozem miała kierować spółka austriacka (Węgrzy nie mieli większego interesu w wiązaniu swojego miasta z Wiedniem). Prace ruszyły w czerwcu 1911.
W 1913 otwarto odcinek pomiędzy Groß Schwechat a Fischamend-Reichsstraße, a w 1914 stopniowo kolejne: Groß Schwechat - Kittsee, Wien-Großmarkthalle – Groß Schwechat i wreszcie 15 listopada Kittsee - Pozsony. Na terenie Wiednia i Pozsony obowiązywały przepisy tramwajowe, na odcinku międzymiastowym - przepisy kolejowe.
Liczyła ona 69 kilometrów normalnotorowej (1435 mm) linii, podzielonej na 3 zasadnicze części:
Pressburger Bahn krótko mogło cieszyć się spokojnym okresem eksploatacji. 31 grudnia 1918 Stary Most został obsadzony przez wojsko czechosłowackie (a właściwie czeskie) i połączenie zostało przerwane (pociągi z Wiednia jeździły tylko do Köpcsény/Kittsee). Następnie od 27 kwietnia do 2 października 1919 austriackie pociągi kursowały jedynie do stacji Berg, gdyż na Węgrzech wybuchła wojna domowa. Po uspokojeniu sytuacji, 2 października ruszyło ponownie połączenie z Köpcsény (Kittsee) do Pozsony, przemianowanego już na Bratysławę. 21 maja 1920 uruchomiono odcinek Berg - Köpcsény (Kittsee) i cała przedwojenna linia była znowu używana. W międzyczasie stacja Köpcsény (Kittsee), należąca dotychczas do Węgier, znalazła się w granicach Czechosłowacji jako Kopčany (mimo że większa część miejscowości została przyłączona do Austrii pod nazwą Kittsee) i pasażerowie w tym właśnie miejscu przechodzili kontrolę paszportową i celną (na granicy austriacko-czechosłowackiej), a następnie przesiadali się do wagonów bratysławskich. Ówczesne połączenie było zatem dwuodcinkowe.
Po kilku miesiącach na granicznym odcinku Berg-Kopčany doszło do zmiany zasilania z dotychczasowych 15 kV (używanych przez austriackie koleje) na 550 V (używanego przez bratysławską sieć tramwajową). Od tego momentu pasażerowie nie musieli opuszczać wagonów: na stacji Berg (rozbudowanej i przemianowanej na Berg-Landesgrenze) przepinano lokomotywy, które przepychały wagony do stacji Kopčany, gdzie przejmowała je lokomotywa czechosłowacka. Analogicznie wyglądało to w drugą stronę - w Kopčanach przepinano lokomotywy na koniec wagonów, po czym te zostały przepchnięte do stacji Berg.
Dawny węgierski POHÉV został przemianowany na Elektrická lokálna železnica Bratislava – Zemská hranica (BKH). Po kilku latach został przejęty przez Bratislavskú elektrickú účastinársku spoločnosť (BEÚS, niem. Pressburger Straßenbahn A.G.), zarządzającą tramwajami w całej Bratysławie. Ponieważ miejska sieć miała tory o szerokości 1000 mm firma postanowiła zwężyć także odcinek z Bergu do centrum Bratysławy. W październiku 1935 zawieszono kursy kolei do granicy austriackiej i uruchomiono zastępczą komunikację autobusową, a w kwietniu 1936 jej miejsce zajęła standardowa linia tramwajowa. Wiązało się to z niedogodnością dla pasażerów, którzy w Bergu musieli wysiąść z wagonów i przejść pieszo przez granicę (około 200 metrów) do przystanku BEÚS, skąd ruszały tramwaje.
10 października 1938 oddziały niemieckie zajęły Petrzalkę, a trzy dni wcześniej stanął tramwaj pod stacją w Bergu. Petrzalkę (już pod nazwą Engerau) włączono w granice III Rzeszy. Wkrótce powstał plan przedłużenia połączenia w formie normalnej kolei z Bergu do Engerau, który zrealizowano w 1941. Nie przeprowadzono go jednak z powrotem do centrum Bratysławy. Od 1943 pociąg wyruszał z wiedeńskiego dworca Aspangbahnhof, przez Simmering i cmentarz centralny (Wiener Zentralfriedhof) w kierunku Schwechat i dalej stałą trasą aż do Engerau.
Ponieważ Wiedeń stał się celem nalotów alianckich w 1944 zawieszono ruch z Wiednia do stacji Groß Schwechat, a w wyniku bezpośrednich działań wojennych 3 kwietnia 1945 linię zamknięto całkowicie.
W lipcu 1945 uruchomiono połączenia (na początek z lokomotywami parowymi) na niektórych krótszych odcinkach, a rok później elektryczną linię z Wiednia do Schwechat. Po odbudowie zniszczonego mostu pociągi mogły ruszyć dalej, do stacji Wolfsthal. Nie uruchomiono jedynie odcinka pomiędzy Wolfsthal a Berg, z powodu małego zainteresowanie potencjalnych pasażerów (stacja Berg-Landesgrenze znajdowała się stosunkowo daleko od centrum miejscowości i tuż przy granicy, która stała się wkrótce granicą dwóch wrogich bloków politycznych). Taki stan istnieje do dnia dzisiejszego - połączenie z Wiednia (na trasie dawnej Pressburger Bahn od stacji Schwechat) do Wolfsthal funkcjonuje współcześnie jako część linii S7 szybkiej kolei wiedeńskiej (S-Bahn Wien)
Odcinek kolej podmiejskiej po stronie czechosłowackiej (obecnie słowackiej)[13] od stacji Kopčany przez Petrzalkę do centrum Bratysławy przestał istnieć, głównie z przyczyn politycznych. Zamknięto również inne połączenie - z Petrzalki przez austriacką stację Kittsee do miejscowości Parndorf - uruchomiono je ponownie dopiero w latach 90. XX wieku i obecnie jest to główne połączenie z południowych dzielnic Bratysławy do Wiednia.
Pojawiały się plany rekonstrukcji dawnej kolei podmiejskiej, która wiązałaby się z odbudową odcinka z Wolfsthal do Bergu po stronie austriackiej oraz odcinka od dawnej stacji Kopčany do dworca na Petrzalce[14], ale nie wyszły one poza początkowe stadium.