Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Kolej podmiejska Bratysława - Wiedeń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Linia kolejowa nr S7 [1]
Pressburger Bahn
Dane podstawowe
Numer linii S7 [1]
Długość 69 km
Rozstaw szyn 1435 mm
Sieć trakcyjna elektryczna
Historia
Przebieg
Przebieg linii z uwzględnieniem obecnych granic państwowych
BSicon eKBHFa.svg Wien-Hauptzollamt[2]
BSicon eHST.svg 0,0 Großmarkthalle
BSicon eHST.svg 0,7 Radetzkybrücke
BSicon eHST.svg 1,4 Krieglergasse
BSicon eHST.svg 2,1 Rotundenbrücke
BSicon eHST.svg 3,4 Stadionbrücke
BSicon eHST.svg 4,7 Gaswerksteg
BSicon eHST.svg 5,6 E-Werk Simmering
BSicon eHST.svg 7,1 Teerfabrik
BSicon eHST.svg 9,8 Neusimmering
BSicon eBHF.svg 10,8 Wien-Kaiserebersdorf
BSicon LUECKEq.svg BSicon ABZlg.svg Zentralfriedhof
BSicon ELCs.svg BSicon BHF.svg 12,6 Groß-Schwechat
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 14,7 Mannswörth
BSicon ELCl.svg BSicon TUNNEL1.svg Stations-Tunnel 816 m
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 19,3 Flughafen Wien-Schwechat
BSicon ELCl.svg BSicon TUNNEL1.svg Pisten-Tunnel 733 m
BSicon ELCl.svg BSicon LUECKEq.svg BSicon ABZrf.svg Götzendorf an der Leitha
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 23,4 Fischamend
BSicon ELCl.svg BSicon SBRÜCKE.svg Ost Autobahn
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 29,4 Maria Ellend an der Donau
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 31,0 Haslau an der Donau
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 36,3 Regelsbrunn
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 38,0 Wildungsmauer
BSicon ELCl.svg BSicon LUECKEq.svg BSicon ABZlg.svg Bruck an der Leitha
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 43,2 Petronell-Carnuntum
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 47,9 Bad Deutsch Altenburg
BSicon ELCl.svg BSicon DST.svg 50,2 Hainburg-Frachtenbahnhof
BSicon ELCl.svg BSicon BHF.svg 50,9 Hainburg-Personenbahnhof
BSicon ELCl.svg BSicon HST.svg 51,6 Hainburg-Ungartor
BSicon ELCe.svg BSicon BHF.svg 56,2 Wolfsthal
BSicon eBHF.svg 60,7 Berg (-Landesgrenze)
BSicon exGRENZE.svg 60,9 granica (obecnie austriacko-słowacka)[3]
BSicon eHST.svg Köpcsény[4]
BSicon eBHF.svg Pozsonyligetfalu[5]
BSicon eBHF.svg Ferenc József híd[6]
BSicon eHST.svg Baross Gábor utca[7] - pętla
BSicon eHST.svg Kossuth Lajos tér[8] - pętla
BSicon eHST.svg Koronázási domb-tér[9] - pętla
BSicon exKBHFe.svg Ferenc József híd[6] - pętla
Stacja Wien Hauptzollamt w 1905
Koronázási domb-tér (niem. Krönungshügelplatz, obecnie námestie Ľudovíta Štúra w Bratysławie) - w tym miejscu znajdował się jeden z przystanków
Resztki podkładów w pobliżu granicy (po słowackiej stronie)
Stacja towarowa Hainburg-Frachtenbahnhof

Kolej podmiejska Bratysława-Wiedeń (niem. Pressburger Bahn, Localbahn Wien–Pressburg, słow. Električková trať Bratislava-Viedeň, Viedenská električka) to elektryczna kolej dojazdowa, uruchomiona w 1914, pomiędzy stolicą Cesarstwa Austrii, a ówczesnym węgierskim miastem Pozsony (niem. Pressburg, dzisiejszą Bratysławą). Łączyła w sobie elementy tramwaju i kolei.

Spis treści

[edytuj] Początki

Na początku XX wieku Wiedeń przeżywał gwałtowny rozwój gospodarczy i demograficzny, konieczne stało się zatem zapewnienie dogodnego dojazdu do miasta dla pracowników, tymczasem na wschód od miejscowości Schwechat nie było odpowiedniej sieci transportowej. Powstał projekt połączenia z Pozsony, leżącym już w węgierskiej części państwa Habsburgów. W 1904 powstała spółka AG Elektrische Lokalbahn Wien – Landesgrenze nächst Hainburg, natomiast w 1909 po stronie węgierskiej Pozsony Országhatárszéli Helyiérdekű Villamos Vasút (POHÉV, niem. Elektrische Lokaleisenbahngesellschaft Pressburg - Landesgrenze). Zgodnie z umową przewozem miała kierować spółka austriacka (Węgrzy nie mieli większego interesu w wiązaniu swojego miasta z Wiedniem). Prace ruszyły w czerwcu 1911.

W 1913 otwarto odcinek pomiędzy Groß Schwechat a Fischamend-Reichsstraße, a w 1914 stopniowo kolejne: Groß Schwechat - Kittsee, Wien-Großmarkthalle – Groß Schwechat i wreszcie 15 listopada Kittsee - Pozsony. Na terenie Wiednia i Pozsony obowiązywały przepisy tramwajowe, na odcinku międzymiastowym - przepisy kolejowe.

[edytuj] Przebieg trasy

Liczyła ona 69 kilometrów normalnotorowej (1435 mm) linii, podzielonej na 3 zasadnicze części:

[edytuj] Losy połączenia po I wojnie światowej

Pressburger Bahn krótko mogło cieszyć się spokojnym okresem eksploatacji. 31 grudnia 1918 Stary Most został obsadzony przez wojsko czechosłowackie (a właściwie czeskie) i połączenie zostało przerwane (pociągi z Wiednia jeździły tylko do Köpcsény/Kittsee). Następnie od 27 kwietnia do 2 października 1919 austriackie pociągi kursowały jedynie do stacji Berg, gdyż na Węgrzech wybuchła wojna domowa. Po uspokojeniu sytuacji, 2 października ruszyło ponownie połączenie z Köpcsény (Kittsee) do Pozsony, przemianowanego już na Bratysławę. 21 maja 1920 uruchomiono odcinek Berg - Köpcsény (Kittsee) i cała przedwojenna linia była znowu używana. W międzyczasie stacja Köpcsény (Kittsee), należąca dotychczas do Węgier, znalazła się w granicach Czechosłowacji jako Kopčany (mimo że większa część miejscowości została przyłączona do Austrii pod nazwą Kittsee) i pasażerowie w tym właśnie miejscu przechodzili kontrolę paszportową i celną (na granicy austriacko-czechosłowackiej), a następnie przesiadali się do wagonów bratysławskich. Ówczesne połączenie było zatem dwuodcinkowe.

Po kilku miesiącach na granicznym odcinku Berg-Kopčany doszło do zmiany zasilania z dotychczasowych 15 kV (używanych przez austriackie koleje) na 550 V (używanego przez bratysławską sieć tramwajową). Od tego momentu pasażerowie nie musieli opuszczać wagonów: na stacji Berg (rozbudowanej i przemianowanej na Berg-Landesgrenze) przepinano lokomotywy, które przepychały wagony do stacji Kopčany, gdzie przejmowała je lokomotywa czechosłowacka. Analogicznie wyglądało to w drugą stronę - w Kopčanach przepinano lokomotywy na koniec wagonów, po czym te zostały przepchnięte do stacji Berg.

Dawny węgierski POHÉV został przemianowany na Elektrická lokálna železnica Bratislava – Zemská hranica (BKH). Po kilku latach został przejęty przez Bratislavskú elektrickú účastinársku spoločnosť (BEÚS, niem. Pressburger Straßenbahn A.G.), zarządzającą tramwajami w całej Bratysławie. Ponieważ miejska sieć miała tory o szerokości 1000 mm firma postanowiła zwężyć także odcinek z Bergu do centrum Bratysławy. W październiku 1935 zawieszono kursy kolei do granicy austriackiej i uruchomiono zastępczą komunikację autobusową, a w kwietniu 1936 jej miejsce zajęła standardowa linia tramwajowa. Wiązało się to z niedogodnością dla pasażerów, którzy w Bergu musieli wysiąść z wagonów i przejść pieszo przez granicę (około 200 metrów) do przystanku BEÚS, skąd ruszały tramwaje.

10 października 1938 oddziały niemieckie zajęły Petrzalkę, a trzy dni wcześniej stanął tramwaj pod stacją w Bergu. Petrzalkę (już pod nazwą Engerau) włączono w granice III Rzeszy. Wkrótce powstał plan przedłużenia połączenia w formie normalnej kolei z Bergu do Engerau, który zrealizowano w 1941. Nie przeprowadzono go jednak z powrotem do centrum Bratysławy. Od 1943 pociąg wyruszał z wiedeńskiego dworca Aspangbahnhof, przez Simmering i cmentarz centralny (Wiener Zentralfriedhof) w kierunku Schwechat i dalej stałą trasą aż do Engerau.

Ponieważ Wiedeń stał się celem nalotów alianckich w 1944 zawieszono ruch z Wiednia do stacji Groß Schwechat, a w wyniku bezpośrednich działań wojennych 3 kwietnia 1945 linię zamknięto całkowicie.

[edytuj] Od 1945

W lipcu 1945 uruchomiono połączenia (na początek z lokomotywami parowymi) na niektórych krótszych odcinkach, a rok później elektryczną linię z Wiednia do Schwechat. Po odbudowie zniszczonego mostu pociągi mogły ruszyć dalej, do stacji Wolfsthal. Nie uruchomiono jedynie odcinka pomiędzy Wolfsthal a Berg, z powodu małego zainteresowanie potencjalnych pasażerów (stacja Berg-Landesgrenze znajdowała się stosunkowo daleko od centrum miejscowości i tuż przy granicy, która stała się wkrótce granicą dwóch wrogich bloków politycznych). Taki stan istnieje do dnia dzisiejszego - połączenie z Wiednia (na trasie dawnej Pressburger Bahn od stacji Schwechat) do Wolfsthal funkcjonuje współcześnie jako część linii S7 szybkiej kolei wiedeńskiej (S-Bahn Wien)

Odcinek kolej podmiejskiej po stronie czechosłowackiej (obecnie słowackiej)[13] od stacji Kopčany przez Petrzalkę do centrum Bratysławy przestał istnieć, głównie z przyczyn politycznych. Zamknięto również inne połączenie - z Petrzalki przez austriacką stację Kittsee do miejscowości Parndorf - uruchomiono je ponownie dopiero w latach 90. XX wieku i obecnie jest to główne połączenie z południowych dzielnic Bratysławy do Wiednia.

Pojawiały się plany rekonstrukcji dawnej kolei podmiejskiej, która wiązałaby się z odbudową odcinka z Wolfsthal do Bergu po stronie austriackiej oraz odcinka od dawnej stacji Kopčany do dworca na Petrzalce[14], ale nie wyszły one poza początkowe stadium.

[edytuj] Lokomotywy

LWP Eg 1–4 w Muzeum Kolei w Schwechat
Lokomotywa Ewp, częściowo przebudowana w latach 50. XX wieku

Przypisy

  1. Obecny numer szybkiej kolei miejskiej z Wiednia do Wolfsthal.
  2. Obecnie dworzec Wien Mitte.
  3. W latach 1914-1918/20 granica austriacko-węgierska, w latach 1918/20 - 1938 i 1945-1992 austriacko-czechosłowacka.
  4. niem. Kittsee, słow. Kopčany - obecnie stacja znajduje się na terenie dzielnicy Petrzalka
  5. niem. Engerau, słow. Petržalka; obecnie stacja Bratislava Petržalka
  6. 6,0 6,1 niem. Franz Josephs Brücke, słow. Petržalka most; obecnie Stary Most.
  7. niem. Gabor-Baross-Straße, słow. Bratislava Luxor; obecnie ulica Štúrova.
  8. niem. Kossuthplatz, słow. Bratislava Carlton; obecnie Hviezdoslavovo námestie.
  9. niem. Krönungshügelplatz, słow. Bratislava propeler; obecnie námestie Ľudovíta Štúra.
  10. Według innych źródeł przesiadki odbywały się tylko przy niektórych kursach, a w przypadku części pociągów nie było to konieczne - następowała tylko zmiana systemu zasilania.
  11. Nie należy mylić z dzisiejszą stacją Kitsee w Austrii, która znajduje się kilka kilometrów na południe, na innej trasie kolejowej.
  12. Według innych źródeł przesiadki odbywały się tylko przy niektórych kursach, a w przypadku części pociągów nie było to konieczne.
  13. Po 1945 przywrócono poprzednią granicę sprzed 1938 roku.
  14. Brakujący odcinek pomiędzy Wolfsthal a Petrzalką wynosi 7 kilometrów.
  15. LWP Ewp 1–8
  16. LWP Cmg 1600–1609
  17. LWP Eg 5–6
  18. Ivan Vilček: Slavná lokomotiva, která pamatuje Franze Josefa, neskončí ve šrotu (cz.). 2011-10-30. [dostęp 2011-10-30].

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Bibliografia

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kolej_podmiejska_Bratysława_-_Wiedeń&oldid=31108085
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty