| Koleje Białoruskie Беларуская чыгунка - БЧ Белорусская железная дорога - БЖД |
|
| Forma prawna | zjednoczenie państwowe |
| Data założenia | 1862, 1953, 1992 |
| Lokalizacja | Białoruś |
| Siedziba | ul. Lenina 17 220030 Mińsk |
| Prezes | Anatolij Siwak |
| Branża | transport |
| Produkty | transport kolejowy |
| Zatrudnienie | 112.173 (2005) |
| Strona internetowa | |
Koleje Białoruskie (Беларуская чыгунка - БЧ, Белорусская железная дорога - БЖД) — operator białoruskiej sieci kolejowej. Jest zjednoczeniem państwowym, nadzorowanym przez Ministerstwo Transportu i Komunikacji Białorusi. Powstały po rozpadzie ZSRR.
Spis treści |
Za pierwszą linię kolejową na terenie obecnej Białorusi (dł. 64 km) można uznać odcinek Porzecze-Grodno-Łosośna, oddaną do eksploatacji 27 grudnia 1862 jako element Kolei Petersbursko-Warszawskiej (Петербурго-Варшавская железная дорога). Inwestycja ułatwiła rozwój lokalnej gospodarki, wzmocniła więzi z krajami bałtyckimi, rozwinęła stosunki z centralną częścią Rosji, pozwoliła na rozszerzenie rynków zbytu produktów rolnych i włókienniczych. Z przeznaczeniem do wywozu produktów rolnych z centralnej Rosji do eksportu poprzez porty bałtyckie zostały zbudowane linie - w 1861 Ryga-Dyneburg, w 1866 Dyneburg-Witebsk, w 1868 Witebsk-Orzeł, które w 1895 połączyły się w linię Ryga-Orzeł. Pod koniec 1870 302 km linii dało Białorusi dostęp do regionu Centralno-Czarnoziemnego, państw bałtyckich, w tym portu w Rydze, portów Morza Czarnego i rejonu dolnego biegu Wołgi. W latach 1870-1871 zakończono budowę głównej arterii Białorusi Brześć-Mińsk-Smoleńsk (676 km), spinającej rynki w Środkowej Rosji z Europą Zachodnią. W 1873 zbudowano linię Wilno-Mińsk-Homel-Romny, która była częścią Kolei Landwarowsko-Romieńskiej, od 1877 Kolei Libawsko-Romieńskiej (Либаво-Роменская железная дорога); w Mińsku powstał pierwszy węzeł kolejowy. W 1873 została uruchomiona linia Kijów-Kowel-Brześć-Grajewo, łącząc Ukrainę z Prusami Wschodnimi w kierunku z północnego zachodu na południowy wschód. W 1886 po otwarciu 4 linii - Żabinka-Pińsk, Baranowicze-Białystok, Łuniniec-Homel, Homel-Briańsk powstała Kolej Poleska (Полесская железная дорога). W 1897 powstały dwa krótkie odcinki - Podbrodzie-Woropajewo i Osipowicze-Stare Drogi. W 1904 rozpoczęto budowę linii Nowosokolniki-Witebsk-Żłobin, jako część linii południkowej St.Petersburg-Południe. Odcinek Witebsk-Żłobin włączono do Kolei Rysko-Orłowskiej, odcinek Witebsk-Nowosokolniki Kolei Moskiewsko-Windawo-Rybińskiej. W 190?, była przekazana do eksploatacji linia Wielkie Łuki-Połock-Lida-Wołkowysk-Siedlce z odgałęzieniem Mosty-Grodno, która stała się częścią strategicznej magistrali Bołogoje-Siedlce. Odcinek Wołkowysk-Siedlce został dołączony do Kolei Nadwiślańskiej (Привислинские железные дороги), a reszta - do Kolei Mikołajewskiej. W 1910 odcinek Wołkowysk-Połock został przekazany Kolei Poleskiej. Na początku I wojny światowej (1914), długość wszystkich linii kolejowych na Białorusi wyniosła 3.888 km. Dysponowała bardziej rozwiniętą siecią linii aniżeli inne gubernie Rosji. W latach 1915-1917 zostały zbudowane linie Żłobin-Kalinkowicze-Owrucz i Psków-Opoczka-Połock, zlikwidowana w 1945. W 1923 oddano do eksploatacji linię Kommunary-Kriczew-Orsza stając się częścią nowego połączenia Donbasu z Leningradem. Ukończono też budowę odcinka od Połocka na zachód, kończąc rozwijanie węzła połockiego. W 1927 rozpoczęto eksploatację odcinka Orsza-Lepel, zbudowanego głównie dla wzmocnienia obronności kraju. W 1930 rozpoczęto budowę odcinka Mohylew-Osipowicze równoleżnikowej linii Rosław-Kriczew-Mohylew-Osipowicze, pozostałą część - w 1932, w wyniku czego powstały w republice trzy węzły kolejowe: osipowicki, mohylewski i kriczewski. W 1930 ukończono budowę odcinków Nowobielica-Czernihów, w 1931 Ratmirowicze-Staruszki.
W 1936 zreorganizowano utworzoną w latach 1922-1927 Kolej Moskiewsko-Białorusko-Bałtycką (Московско-Белорусско-Балтийская железная дорога). Siecią Białorusi zarządzały Koleje Białoruskie i Koleje Zachodnie. W 1939, po zaanektowaniu ziem należących dotychczas do Polski, zostały utworzone Koleje Brześcia Litewskiego (Брест-Литовская железная дорога) oraz Koleje Białostockie (Белостокская железная дорога).
W czasie okupacji niemieckiej w Mińsku mieściły się terytorialne centra zarządzania ruchem kolejowym - w latach 1941-1942 - Główna Dyrekcja Kolejowa Centrum (Haupteisenbahndirektion Mitte - HBD Minsk), w okresie 1942-1944 - Dyrekcja Komunikacji Rzeszy w Mińsku (Reichsverkehrsdirektion - RVD Minsk).
W czasie II wojny światowej, uległy zniszczeniu węzły m.in.: miński, baranowicki, homelski, orszański, witebski, połocki; zniszczono ponad 4.000 km szlaków oraz 3.500 rozjazdów. Np. podczas ofensywy w 1944 linią Smoleńsk-Mińsk-Orsza-Mołodeczno przez 1,5 miesiąca, przewieziono ponad 45 tys. wagonów sprzętu i żywności.
Po wyzwoleniu w 1944 powstały koleje w granicach 1941. Oddział w Mołodecznie został przeniesiony do Kolei Zachodnich (1947). W 1953 reaktywowano Koleje Białoruskie. Uruchamiano nowe linie: w 1959 - Słuck-Soligorsk oraz Ksty-Nowopołock, w 1965 - Czaśniki-Nowołukoml.
Obejmuje 66 komórek organizacyjnych i 3 przedstawicielstw.