Komitat Békés

Békés
Siedziba władz	Békéscsaba
Powierzchnia	5631,05 km²
Liczba mieszkańców	399 302 osób
Gęstość zaludnienia	69,6 osób/km²

Békés – jeden z komitatów współczesnych Węgier. Na północy graniczy z komitatem Hajdú-Bihar, od zachodu z komitatami Jász-Nagykun-Szolnok i Csongrád, od południa i wschodu z Rumunią. Komitat wchodzi w skład regionu unijnego "Południowa Nizina Węgierska" (Dél-Alföld).

Osadnictwo

Osadnictwo jest typowe dla Wielkiej Niziny Węgierskiej. Znamienna jest mała liczba stosunkowo rozległych i ludnych gmin, ale występuje tu też wiele pojedynczych domów na stepie (tanya). 70% ludności mieszka w miastach, w tym 17% w stolicy komitatu.

Miasta komitatu

Miasta komitatu (wg liczby mieszkańców; stan na 2001 r - dane spisowe):

Békéscsaba: 67 968 Gyula: 33 041 Orosháza: 31 764 Békés: 21 663 Szarvas: 18 497 Gyomaendrőd: 15 381

Mezőberény: 11 389 Sarkad: 10 818 Szeghalom: 10 198 Dévaványa: 8888 Vésztő: 7656 Mezőkovácsháza: 7006

Battonya: 6806 Tótkomlós: 6547 Füzesgyarmat: 6428 Mezőhegyes: 6399 Csorvás: 5765 Elek: 5480

Gminy wiejskie komitatu

Gminy wiejskie komitatu (alfabetycznie)

Almáskamarás Békéssámson Békésszentandrás Bélmegyer Biharugra Bucsa Csabacsűd Csabaszabadi Csanádapáca Csárdaszállás Doboz Dombegyház Dombiratos Ecsegfalva

Gádoros Gerendás Geszt Hunya Kamut Kardos Kardoskút Kaszaper Kertészsziget Kétegyháza Kétsoprony Kevermes Kisdombegyház Kondoros

Körösnagyharsány Köröstarcsa Körösújfalu Kötegyán Kunágota Lőkösháza Magyarbánhegyes Magyardombegyház Medgyesbodzás Medgyesegyháza Mezőgyán Méhkerék Murony Nagybánhegyes

Nagykamarás Nagyszénás Okány Örménykút Pusztaföldvár Pusztaottlaka Sarkadkeresztúr Szabadkígyós Tarhos Telekgerendás Újkígyós Újszalonta Végegyháza Zsadány

Podział administracyjny

Komitat dzieli się na 8 powiatów:

• Békéscsaba
• Békés
• Gyula
• Mezőkovácsháza
• Orosháza
• Sarkad
• Szarvas
• Szeghalom

Geografia

Komitat Békés leży na Wielkiej Nizinie Węgierskiej, na pograniczu Międzyrzecza Kereszu i Maruszy (Maros Körös köze) oraz Wielkiego i Małego Sárrét (Nagy-Sárrét i Kis-Sárrét). Główną rzeką regionu jest Keresz, do którego wpadają Berettyó, Czarny Keresz i Szybki Keresz.

Krajobraz jest tu równinny, a ziemia uprawna niezwykle dobra. Klimat wyjątkowo zmienny w porównaniu do rozpiętości średniej krajowej. Średnia roczna opadów to 645 mm. Najważniejsze bogactwo mineralne to gaz ziemny – wydobywa się tu 1/5 krajowej produkcji.

Historia

Obszar ten był zamieszkany już w V i IV wieku p.n.e. Przed przybyciem Węgrów te tereny zamieszkiwało wiele różnych plemion: Scytowie, Celtowie, Gepidowie, Sarmaci, Awarowie. Po osiedleniu się Węgrów stolicą powstałego wówczas na tych terenach komitatu zamkowego stało się miasto Békés.

Na początku XV wieku wybudowano tu zamek w Gyula, które było wtedy ważniejszym ośrodkiem komitatu. Później król Maciej Korwin przemianował je na stolicę komitatu. Zamek w Gyula odgrywał bardzo ważną rolę w walkach przeciwko Turkom, został zajęty w 1566 roku. Po nawale tureckiej obszar pozostał wyludniony.

Na początku XVIII wieku, po wypędzeniu Turków i upadku powstania Rakoczego komitat zaczął się stopniowo ponownie zaludniać. Przybywali tu nie tylko Węgrzy, ale także Słowacy (Békéscsaba, Endrőd, Szarvas, Tótkomlós), Serbowie (Battonya), Niemcy (Németgyula, Elek) i Rumuni (Kétegyháza). Ludność obca w większej części zasymilowała się do połowy XIX wieku. W 1858 wybudowano magistralę kolejową łączącą miasto Békéscsaba z Pesztem. Komitat rozwijał się, głównie rolniczo, ze względu na sprzyjające ku temu warunki.

Po I wojnie światowej do komitatu napłynęła ludność z miast, które przeszły pod władzę Rumunii, co spowodowało gwałtowny rozwój miasta Békéscsaba.

W roku 1950 liczba ludności komitatu wynosiła 472 000, co jest wartością do tej pory najwyższą. Począwszy od tego roku stolicą komitatu jest Békéscsaba. W latach sześćdziesiątych XX wieku, podobnie jak w innych częściach kraju, zaczęto rozwijać tu przemysł, co spowodowało wzrost liczby ludności miejskiej.

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona komitatu w jęz. węgierskim