| Communist Party USA | |
| Skrót | CPUSA |
| Lider | Sam Webb |
| Data założenia | 1919 |
| Adres siedziby | 235 W. 23rd Street Nowy Jork 10011 |
| Deklarowana ideologia polityczna |
komunizm, marksizm, neokomunizm |
| Deklarowane poglądy gospodarcze |
socjalizm, gospodarka centralnie planowana |
| Liczba członków | ok. 2000 (2011)[1] |
| Członkostwo międzynarodowe |
International Meeting of Communist & Workers' Parties |
| Młodzieżówka | Young Communist League USA |
| www.cpusa.org | |
Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych (ang. Communist Party USA) – założona w 1919 roku marksistowsko-leninowska partia neokomunistyczna w Stanach Zjednoczonych. Została wyeliminowana z życia politycznego w ramach polityki makkartyzmu.
W latach 30. i 40. angażowała się w walkę o prawa Afroamerykanów.
Ujawnione radzieckie dokumenty i depesze rozszyfrowane w ramach projektu Venona potwierdziły powiązania partii z radzieckim wywiadem[2][3] przed 1950[4].
Istnieje do dzisiaj pod przewodnictwem Sama Webba. Swoją siedzibę ma w Nowym Jorku. Angażuje się w obronę praw mniejszości.
W styczniu 1919, Włodzimierz Lenin zaprosił lewe skrzydło Partii Socjalistycznej Ameryki do przyłączenia się do Kominternu. Referendum wewnątrzpartii przeszło z 90% poparcia. Komintern nie był zadowolony z istnienia w Stanach Zjednoczonych dwóch partii komunistycznych, w styczniu 1920 wydano rozkaz, aby obie partie, które składały się z około 12.000 członków, zjednoczyły się pod nazwą Zjednoczona Partia Komunistyczna. Do ostatecznego połączenia doszło w maju 1921. Tylko pięć procent członków nowo powstałej partii była rodzimie anglojęzyczna. Wielu członków pochodziło z szeregów związku zawodowego Robotnicy Przemysłowi Świata.
Od samego początku, Komunistyczna Partia USA była atakowana przez rządy stanowe i federalne a w okresie późniejszym przez Federalne Biuro Śledcze. W 1919 roku po serii zamachów i domniemanych prób zabójstw urzędników państwowych i sędziów (później ataki te zostały przypisane radykalnym anarchistom), amerykański Departament Sprawiedliwości kierowany przez A. Mitchell Palmer, działając na podstawie ustawy z 1918 roku, rozpoczął represje wobec działaczy partii. Aresztowano tysiące członków ugrupowania, z których wielu zostało deportowanych. Partia Komunistyczna została zmuszona do działania w podziemiu. W tym okresie została założona Partia Robotnicza Ameryki (1921-1929) która była zarejestrowanym prawnie ugrupowaniem komunistycznym.
Po 5. Kongresie Kominternu w partii doszło do walki między frakcjami. Sekretarz generalny partii Ruthenberg zmarł w 1927 roku a jego sojusznik, Lovestone, zastąpił go na stanowisku sekretarza partii. Cannon i jego bliscy współpracownicy np. Max Shachtman i Martin Abern, nazwani "trzema generałami bez armii" zaczęli organizować poparcie dla prac Trockiego. Jednakże, jak to próba stworzenia Lewicowej Opozycji wyszło na jaw, on i jego zwolennicy zostali wykluczeni z partii. Cannon i jego zwolennicy utworzyli Ligę Komunistyczną Ameryki.
Burzliwe wydarzenia w obrębie Komunistycznej Partii USA w 1928 doprowadziła do zerwania wszelkich form współpracy z zachodnimi partiami socjalistycznymi. Skutki tej polityki w USA odbiły się w liczbie członków. W 1928 roku partia liczyła około 24.000 członków. W 1932 natomiast spadła do 6000. W 1930 roku, partia przyjęła nazwę Komunistycznej Partii USA. Partia w czasie Wielkiego kryzysu organizowała bezrobotnych, zakładała związki zawodowe,brała udział w walkę o prawa Afroamerykanów i broniła rolników i biedaków przed masowymi eksmisjami. W tym okresie partia zwerbowała wielu niezadowolonych członków Partii Socjalistycznej a organizacja socjalistów afro-amerykańskich o nazwie Afrykańskie Bractwo Krwi z Harry Haywood na czele w dużej mierze przyłączyła się do Partii Komunistycznej.
Ideologiczny sztywność zaczęła pękać, po dwóch wydarzeniach: wyborze Franklina D. Roosevelta na prezydenta Stanów Zjednoczonych w 1932 roku i dojście Adolfa Hitlera do władzy w Niemczech w 1933. Wy Siódmy Kongres Kominternu dokonał zmiany w oficjalnej linii partii w 1935 roku, kiedy to ogłoszonio potrzebę budowy frontu ludowego wszystkich grup sprzeciwiających się faszyzmowi. Od 1936 Komunistycznej Partii USA prowadziła politykę reprezentującą Partię Demokratyczną jako mniejsze zło w wyborach. Komunistyczna Partia USA, wraz z lewicowcami na całym świecie, brała udział w obronie Republiki Hiszpańskiej, wielu jej członków trafiło do Hiszpanii i walczyło w szeregach Brygady im. Abrahama Lincolna, jednej z Brygad Międzynarodowych. Brygada Lincolna była pierwszym amerykańskim oddziałem wojskowym w którym biali i czarni służyli na tych samych zasadach. Okres Frontu Ludowego był silnym wpływem komunizmu w życie intelektualne i artystyczne.
Komunistycznej Partii USA była zdecydowanym przeciwnikiem faszyzmu. W 1938 roku partia liczyła 75.000 członków[5], wielu członków opuściło jednak partię po pakcie Ribbentrop-Mołotow w dniu 24 sierpnia 1939 roku[6]. Sekretarz generalny Browder zaatakował Niemcy gdy 1 września 1939 dokonały inwazji na Polskę. Partia komunistyczna po wybuchu wojny światowej potępiła obie strony konfliktu. W początkowym okresie wojny partia zmieniła stosunek do prezydenta Roosvelta a nawet zaczęła go krytykować. Nastawienie do działań wojennych zmieniło się dopiero po inwazji III Rzeszy na Związek Radziecki wówczas partia coraz głośniej zaczęła opowiadać się za udziałem Stanów Zjednoczonych w koalicji antyhitlerowskiej. W 1945 nowym sekretarzem partii został Williama Z. Foster, który pozostał przywódcą partii aż do 1958 roku.
Po zakończeniu wojny światowej i śmierci Roosvelta partia po raz kolejny stała się celem ataków ze strony rządu. Partia została wówczas wyeliminowana z życia politycznego w ramach polityki makkartyzmu.
Inwazja sowiecka na Węgrzech i tajny referat Nikity Chruszczowa do Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego krytykujący Stalina miał katastrofalny wpływ na Komunistyczną Partie USA. Członkostwo spadła, zawieszone zostało wydawanie Daily Worker do 1958, wydawanego od 1924 roku, z powodu słabego obiegu. Amerykański ruch komunistyczny po raz kolejny podzielił się w 1960 w czasie rozłamu radziecko-chińskiego.