Kondominium (z łac. con- = 'współ-', dominium = 'panowanie') – kolonia lub inne terytorium zarządzane wspólnie przez dwa lub więcej państw-metropolii.
Taki status miały np. Nowe Hebrydy, które przed uzyskaniem niepodległości (jako Vanuatu) były wspólną posiadłością Wielkiej Brytanii i Francji. Inne kondominia to Canton i Enderbury - współwładanie Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, eksklawa Walvis Bay pod wspólną administracją RPA i Namibii. Oba już nie są posiadłościami kolonialnymi. Sudan stał się kondominium brytyjsko-egipskim po powstaniu Mahdiego.
[edytuj] Kondominia
- Bośnia i Hercegowina w latach 1908-1918, wspólny zarząd Austrii i Węgier;
- Nauru w latach 1923-1942, 1947-1968, wspólny zarząd Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii;
- Nowe Hebrydy w latach 1906-1980, wspólny zarząd Wlk. Brytanii i Francji;
- Samoa w latach 1889-1899, zarząd Wlk. Brytanii, Niemiec i USA;
- Sudan w latach 1899-1956, zarząd Wlk.Brytanii i Egiptu;
- Togoland w latach 1914-1916, zarząd Wlk. Brytanii i Francji;
- Canton i Enderbury (W-y Feniks) w latach 1939-1979 (1983), zarząd Wlk. Brytanii i USA;
- Walvis Bay w latach 1992-1994, zarząd RPA i Namibii;
- Andora od 1278 do 1992 roku wspólny protektorat Hiszpanii i Francji;
- Inflanty w latach 1569-1660, współposiadłość Korony i Litwy;
- Oregon w latach 1818-1846 wspólny zarząd Wlk. Brytanii i USA;
- Wolne Miasto Kraków w latach 1815-1846,wspólny protektorat Austrii, Prus i Rosji[1]
- Węgry w 1541 r. zarządzane przez Habsburgów, Turków oraz Jana Zygmunta i jego matkę Izabelę Jagiellonkę.
[edytuj] Współczesność
Współcześnie istnieją następujące kondominia którymi zarządzają wspólnie dwa państwa lub jednostki administracyjne:
W praktyce kondominium pod względem celnym i gospodarczym stanowią również:
- Campione d'Italia - eksklawa włoska pośród terytorium Szwajcarii. Choć stanowi terytorium Włoch Campione jest w znacznym stopniu zintegrowane gospodarczo i administracyjnie ze Szwajcarią, używa się tam franka szwajcarskiego i korzysta ze specjalnych uzgodnień celnych pozwalających obywatelom Włoch przekraczać szwajcarskie terytorium.
- Büsingen am Hochrhein - eksklawa niemiecka na terytorium Szwajcarii wchodząca w skład jej obszaru celnego. Mieszkańcy Büsingen mając niemieckie obywatelstwo, korzystają również z praw obywateli szwajcarskich np. prawa do pracy, działa tam też szwajcarska policja.[4]
- Baarle - miasto podzielone między Holandię (Baarle - Nassau) i Belgię (Baarle-Hertog), stanowiące skomplikowany układ enklaw i eksklaw, w którym równolegle funkcjonują prawa belgijskie i holenderskie [5]
W projekcie tym biorą udział następujące państwa: Stany Zjednoczone, Rosja, Kanada, Belgia, Dania, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Norwegia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania, Włochy, Japonia, Brazylia.
Sytuacja o cechach kondominium istnieje również tam gdzie suwerenne podmioty prawa międzynarodowego (nie mające własnego terytorium państwowego) użytkują terytorium innego państwa:
- Rzym, Birgu - Suwerenny Zakon Maltański będący suwerennym podmiotem prawa międzynarodowego dysponuje terytorium Włoch i Malty gdzie znajdują się jego eksterytorialne posiadłości. W Rzymie są to: Pałac Maltański - siedziba władz Zakonu i Villa Malta na Awentynie. Na Malcie natomiast jest to Fort Św. Anioła w Birgu.
[edytuj] Ciekawostka
Gibraltar - niezrealizowany projekt. W 2002 rządy brytyjski i hiszpański doszły do porozumienia w sprawie przyszłości Gibraltaru, będącego od 1713 brytyjską kolonią (terytorium zamorskim), a wcześniej posiadłością Hiszpanii. Projekt przewidywał ustanowienie brytyjsko-hiszpańskiego kondominium w Gibraltarze ("wspólny podział suwerenności"). 7 listopada 2002 Gibraltarczycy odrzucili w referendum tę propozycję przytłaczającą większością głosów (NIE: 98,5%, TAK: 1,03%).[7]
-
wyspa Faisans - kondominium francusko-hiszpańskie
-
-
Dystrykt Brczko w Bośni i Hercegowinie - kondominium 2 republik pod międzynar. kontrolą
-
Baarle - de facto kondominium holendersko-belgijskie
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
