Konstanty Wasyl Ostrogski

Konstanty Wasyl Ostrogski
Konstanty Wasyl Ostrogski
Ostrogski
Data urodzenia	2 lutego 1526
Miejsce urodzenia	Ostróg
Data śmierci	13 lutego (23 lutego) 1608
Miejsce śmierci	Ostróg
Rodzina	Ostrogscy
Rodzice	Konstanty Ostrogski Aleksandra Słucka
Małżeństwo	Zofia Tarnowska
Dzieci	Janusz Ostrogski Katarzyna Ostrogska Konstanty Ostrogski Aleksander Ostrogski Elżbieta Ostrogska

Konstanty Wasyl Ostrogski (ur. 2 lutego 1526 w Ostrogu, zm. 13 lutego (23 lutego) 1608 w Ostrogu) – książę, litewski magnat, starosta włodzimierski, wojewoda kijowski od 1559 i marszałek ziemski wołyński (1550), poczwórny senator, dowódca wojsk i obrońca kresów przeciwko Tatarom, działacz oświatowy, rozwijający kulturę i oświatę na Wołyniu, założyciel szkoły i drukarni, tworząc z miasta Ostroga wybitne ognisko oświaty i gromadząc uczonych na swym dworze.

Pochodzenie i rodzina

Syn jednej z najświetniejszych postaci rodu hetmana wielkiego litewskego Konstantego Ostrogskiego (1460-1530), założyciela miast Zwiahla, Konstantynowa i Dubna, który skolonizował i zaludnił Księstwo Ostrowskie. Matką była ks. Aleksandra Olelkowicz Słucka (1500- 1550), córka księcia na Słucku i Kopyle. Tak jak ojciec był wyznawcą prawosławia i zagorzałym przeciwnikiem unii brzeskiej.

Małżonką jego została w 1533 r. Zofia Tarnowska, katoliczka. Pod jej wpływem katoliczkami były córki.

Jego dziećmi byli:

• 1. Konstanty Ostrogski (zm. 1558) - starosta włodzimierski,
• 2. Aleksander Ostrogski - otruty w r. 1603 r.
• 3. Janusz Ostrogski, kasztelan krakowski (um. 19 sierpnia 1620) pierwszy katolik w rodzinie, protektor Jezuitów, których sprowadził na Wołyń w r. 1612, twórca ordynacji Ostrogskiej i ostatni z rodu.
• 4. Katarzynę, żonę od 1578 r. Krzysztofa Mikołaja Pioruna Radziwiłła,
• 5. Elżbietę, żonę od 1575 r. kasztelana wileńskiego Jana Janusza Kiszki i od 1593 r. Krzysztofa Mikołaja Pioruna Radziwiłła, wdowca po jej siostrze Katarzynie.

Kariera

Wśród jego istotnych dokonań (w tym otworzenie w Ostrogu drukarni czy założenie sieci szkół przycerkiewnych na terenach wołyńskich) należy wymienić utworzenie kolegium, nazywane czasem akademią. Trójjęzyczna (słowiańsko-grecko-łacińska) placówka pełniła funkcję szkoły średniej, jej poziom mógł natomiast równać się z najlepszymi szkołami na obszarze Korony. W porównaniu do innych szkół w kręgu prawosławnej kultury kolegium było wyjątkowo nowoczesne; wykładowcy tacy jak Gerasim Smotrycki, Damian Nalewajka czy Nicefor Parasios nauczali gramatyki, retoryki, dialektyki, arytmetyki, geometrii, astronomii, muzyki, języka starosłowiańskiego i greki.

Na początku XVII w. (po śmierci księcia Konstantego Wasyla oraz jego syna Aleksandra) nastąpił wyraźny regres Akademii Ostrogskiej. Wówczas pozycję zwierzchnią w rodzie uzyskał Janusz Ostrogski, katolicki konwertyta. Ostróg stracił na znaczeniu jako wiodący ośrodek myśli prawosławnej w kraju.

W roku 1581 drukarnia ostrogska, prowadzona przez Iwana Fedorowicza wydała pierwszą edycję Biblii w alfabecie cerkiewnosłowiańskim, pod redakcją ww. G. Smotryckiego.

Bibliografia

• Tomasz Bohun, Jak Kozacy stali się podporą prawosławia. W: Mówią wieki, nr 12/08 (587), s. 19, wyd. Bellona,
• Tomasz Kempa, Konstanty Wasyl Ostrogski (ok. 1524/1525-1608. Wojewoda kijowski i marszałek Ziemi Wołyńskiej, ISBN 83-231-0796-3, Toruń, 1997, wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
• Tomasz Kempa, Dzieje rodu Ostrogskich, ISBN 83-7174-971-6, Toruń, 2002, wyd. Adam Marszałek
• Tomasz Kempa, Akademia i Drukarnia Ostrogska, ISBN 83-88863-23-1, Biały Dunajec - Ostróg, 2006, wyd. "Wołanie z Wołynia"
• Гайдай Л. Історія України в особах, термінах, назвах і поняттях.-Луцьк: Вежа, 2000.