Kowalewo Pomorskie

	Kowalewo Pomorskie
	Herb Kowalewa Pomorskiego
Państwo	Polska
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	golubsko-dobrzyński
Gmina	Kowalewo Pomorskie; gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1275 r.
Burmistrz	Andrzej Grabowski
Powierzchnia	4,45 km²
Ludność (2010); • liczba; • gęstość	; 4115; 917 os./km²
Strefa numeracyjna;	(+48) 56
Kod pocztowy	87-410
Tablice rejestracyjne	CGD
	Położenie na mapie Polski ; Kowalewo Pomorskie
	53°09′17″N 18°53′50″E / 53.15472, 18.89722Na mapach: 53°09′17″N 18°53′50″E / 53.15472, 18.89722
TERC; (TERYT)	6040605044
	Urząd miejski plac Wolności 1; 87-410 Kowalewo Pomorskie
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło Kowalewo Pomorskie w Wikisłowniku
	Strona internetowa

Kowalewo Pomorskie (niem. Schönsee) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kowalewo Pomorskie. Położone na Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, nad Strugą Młyńską. Miasteczko oddalone ok. 25 km od Torunia, przy drodze krajowej nr 15 i drodze wojewódzkiej nr 554.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 4115 mieszkańców^[1].

[edytuj] Położenie

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 4,45 km²^[2].

Kowalewo Pomorskie leży w południowej części Pojezierza Chełmińskiego^[3]. Przez miasto przepływa Struga Młyńska.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. toruńskiego.

[edytuj] Historia

Rynek

Początkowo gród darowany biskupowi Chrystianowi przez Konrada I mazowieckiego, od 1231 należał do Krzyżaków, którzy w latach 1277–1303 na wąskim przesmyku między 2 jeziorami (dziś nieistniejącymi) wybudowali tu kamienno-ceglany zamek. Zamek ten znajdował się na zachód od kościoła, na wzgórzu, na którym obecnie (od 1911 r.) znajduje się wieża ciśnień. Prawa miejskie od 1275.

Było siedzibą komturii kowalewskiej. W 1330 miasto bezskutecznie oblegane było przez wojska Władysława Łokietka^[4].

W 1410 r. w bitwie pod Grunwaldem poległ komtur kowalewski Nicolaus von Vitz, dlatego też Polacy nie mieli kłopotów z zajęciem Kowalewa, które przypadło podkanclerzemu koronnemu Mikołajowi Trąbie. W ramach wojny golubskiej 1422 r., gdy w okolicy pojawiły się wojska Jagiełły, Krzyżacy sami spalili miasto, natomiast zamek wytrzymał oblężenie. W 1466 r. w wyniku pokoju toruńskiego Kowalewo powróciło do Polski, stając się siedzibą starostwa grodowego. 5 października 1716 doszło do bitwy pod Kowalewem słynnej z powodu ostatniej w dziejach szarży husarii.^{[potrzebne źródło]} W latach 1772-1920 w zaborze pruskim, w latach 1833-1929 pozbawione praw miejskich.

[edytuj] Zabytki

Wieża narożna miejskich murów obronnych z przełomu XIII-XIV wieku
Kościół pw. św. Mikołaja
Filar gdaniska, pozostałość po zamku

pozostałości zamku krzyżackiego z lat 1280-1290, rozbudowanego w XIV w. i zniszczonego w czasie wojen szwedzkich; ruiny zamku zostały rozebrane w drugiej połowie XIX w., a na miejscu dawnej wieży strażniczej zbudowano wieżę wodną; zachowały się fragmenty gdaniska przy ul. Strażackiej i fundamenty czworobocznego budynku, a także część kamiennych murów opasających wzgórze zamkowe.

Zamek posiadał ośmiokątną wieżę główną (stołp) i cztery narożne, otoczony był murami i fosą zasilaną z 2 nieistniejących już jezior, które dały nazwę miastu (niem. Schönsee = „piękne jezioro”).

gotycki kościół św. Mikołaja zbudowany w l. 1286-1300, przebudowany w XVII-XVIII w., z XVI-wieczną polichromią i wyposażeniem renesansowym, barokowym i rokokowym.
fragmenty murów miejskich z XIV w. z okrągłą basztą murowaną z kamienia i cegły
zajazd z 1912 przy pl. Wolności 1, obecnie Urząd Miejski
w pobliżu Kowalewa, nad jeziorem Oszczywilk, pozostałość osady (tzw. Górka Szwedzka)

Według rejestru zabytków KOBiDZ^[5] na listę zabytków wpisane są obiekty:

kościół par. pw. św. Mikołaja, XIV/XV, nr rej.: A/365 z 19.03.1930
ruiny zamku, 1280-1300, nr rej.: A/150/66 z 18.10.1934
mury miejskie, XIV, nr rej.: A/145/63 z 18.10.1934
zajazd, ob. UM, pl. Wolności 1, 1912, nr rej.: A/678 z 3.06.1996

[edytuj] Szlaki turystyczne

Szlak zielony o długości 71 km; trasa: Jabłonowo Pomorskie – Rywałd – Łopatki – Wąbrzeźno – Wałycz – Niedźwiedź – Wielkie Radowiska – Piątkowo – Pluskowęsy – Podborek – Kowalewo Pomorskie – Gajewo – Okonin – Elgiszewo – Ciechocin^[6]

[edytuj] Zobacz też

Cmentarz żydowski w Kowalewie Pomorskim

Przypisy

↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
↑ Jerzy Kondracki, Andrzej Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
↑ Kowalewo Pomorskie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r. s. 509-511.
↑ KOBiDZ: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo kujawsko-pomorskie. [dostęp 24 września 2008].
↑ http://www.pttk.torun.pl/TO-1998z.html [dostęp 10 lutego 2010].

[edytuj] Linki zewnętrzne

Strona Urzędu Miejskiego w Kowalewie Pomorskim

[Ludno.C5.9B.C4.872010-12-0] Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.

[1] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.

[2] Jerzy Kondracki, Andrzej Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.

[3] Kowalewo Pomorskie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r. s. 509-511.

[4] KOBiDZ: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo kujawsko-pomorskie. [dostęp 24 września 2008].

[5] ttp://www.pttk.torun.pl/TO-1998z.html [dostęp 10 lutego 2010].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Kowalewo Pomorskie

Spis treści

[edytuj] Położenie

[edytuj] Historia

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Szlaki turystyczne

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach