Królestwo Islandii

Konungsríkið Ísland Kongeriget Island Królestwo Islandii
← 1918-1944 →
Flaga Islandii Herb Islandii
Język urzędowy	Islandzki, Duński
Stolica	Reykjavík
Ustrój polityczny	monarchia konstytucyjna
Ostatnia głowa państwa	premier Björn Þórðarson
Zależne od	Dania
Ostatnia głowa terytorium	król Chrystian X
Powierzchnia  • całkowita	103 000 km²
Liczba ludności (1944)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	127 800 1,2 osób/km²
Data powstania	1 grudnia 1918
Data likwidacji	17 czerwca 1944

Królestwo Islandii było monarchią konstytucyjną związaną unią personalną z Danią. Państwo to zostało założone 1 grudnia 1918, a zlikwidowane 17 czerwca 1944, kiedy Islandia ogłosiła pełną niepodległość, powołując do życia Republikę Islandii.

Działanie pod rządami duńskimi

Islandia była kontrolowana przez Danię i jej władców od 1380 roku, lecz formalnie rządzenie Islandią Duńczycy rozpoczęli w 1814 roku wraz z podpisaniem unii personalnej z Norwegią. W 1874 roku Islandczycy otrzymali część praw do rządzenia, które zostały wpisane do duńskiej konstytucji, która na temat Islandii została zrewidowana w 1903 roku. Wówczas Duńczycy powołali urząd komisarza ds. Islandii. Komisarz rezydował w stolicy kraju, Reykjavíku i miał zajmować się sprawami dotyczącymi Islandii, a także zasiadać w islandzkim parlamencie, Althingu.

1 grudnia 1918 roku Dania podpisała z Islandią akt unii, na mocy którego państwo duńskie uznawało Islandię jako w pełni suwerenne państwo związane z Danią unią personalną. Islandia stworzyła własną flagę oraz godło, a także poprosiła Danię, aby reprezentowała kraj na arenie międzynarodowej oraz zajmowała się sprawami obronności Islandii. Akt unii został zrewidowany w 1940 roku, a wedle ustaleń miał być ponownie podpisany trzy lata później. Do ponownego podpisania unii jednak nigdy nie doszło.

II wojna światowa

9 kwietnia 1940 roku Niemcy zajęli Danię i rozpoczęli jej okupację. Już kilka godzin po zajęciu kraju przez Niemców połączenia komunikacyjne pomiędzy Danią a Islandią zostały zerwane. W związku z tym 10 kwietnia parlament Islandii poprosił komisarza ds. Islandii Sveinna Björnsson o przejęcie kontroli nad sprawami wewnętrznymi oraz zagranicznymi. W pierwszym roku wojny Islandia prezentowała stanowisko neutralne, sprzeciwiając się zarówno Wielkiej Brytanii, jak i III Rzeszy. Kraj zastrzegał sobie suwerenność przed możliwością inwazji którejkolwiek ze stron. 10 maja 1940 roku rozpoczęła się Operacja Fork (brytyjska inwazja na Islandię). Około 800 angielskich żołnierzy i marynarzy wylądowało w porcie w Reykjavíku. Rząd Islandii był krytycznie nastawiony do sił inwazyjnych, jednakże 17 maja wraz zajęciem kluczowych pozycji na Islandii oraz desantem 4 tys. żołnierzy brytyjskich, ówczesny premier Islandii, Hermann Jónasson wygłosił orędzie wzywające do traktowania siły inwazyjne z gościnnością i szacunkiem. Siły alianckie pozostały na wyspie aż do zakończenia działań wojennych w 1945 roku.

W szczytowym okresie okupacji wyspy na Islandii stacjonowało około 25 tys. żołnierzy brytyjskich. Dzięki ich stacjonowaniu praktycznie zlikwidowano bezrobocie w regionie Reykjavíku oraz innych strategicznie ważnych miejscach dla Brytyjczyków. W lipcu 1941 roku na mocy porozumienia USA-Islandia kontrolę nad wyspą przejmowały Stany Zjednoczone. Brytyjczycy potrzebujący wojsk w innych regionach walk pozwoli na kontrolę militarną oraz stacjonowanie na wyspie sił amerykańskich. W kluczowym momencie na Islandii stacjonowało ponad 40 tys. żołnierzy amerykańskich, co się równało z ówczesną liczbie mężczyzn w wieku produkcyjnym na wyspie (populacja Islandii wynosiła wówczas około 120-130 tys. mieszkańców).

Niepodległość i utworzenie republiki

24 maja 1944 odbyło się na Islandii referendum w sprawie pełnej niepodległości kraju. Większość wyborców opowiedziała się za pełną niepodległością, którą proklamowano 17 czerwca 1944 roku. W Danii okupowanej ciągle przez nazistów przyjęcie niepodległości Islandii zostało przyjęte z wyraźnym oburzeniem. Pojawiały się również głosy o militarnej interwencji na wyspie. Jednak król Danii Chrystian X wysłał list, w którym pogratulował mieszkańcom Islandii niepodległości i życzył im wszelkiej pomylności.