Królikarnia

Królikarnia
nr rej. 456/1 z 1.07.1965
Królikarnia od strony ul. Puławskiej
Państwo	Polska
Miejscowość	Warszawa
Adres	ul. Puławska 113a
Typ budynku	pałac
Styl architektoniczny	klasycyzm
Architekt	Dominik Merlini
Rozpoczęcie budowy	1782
Ukończenie budowy	1786
Zniszczono	podczas II wojny światowej
Odbudowano	1964
Pierwszy właściciel	Karol de Thomatis
Kolejni właściciele	1816 Radziwiłłowie, 1849 Pusłowscy
Położenie na mapie Królikarnia
52°11′20.4″N 21°01′42.5″E
Multimedia w Wikimedia Commons

Królikarnia – klasycystyczny pałac w Warszawie, wzniesiony w latach 1782-1786, położony przy ul. Puławskiej 113a na Mokotowie u szczytu skarpy wiślanej. Jego nazwa pochodzi z czasów saskich, kiedy to znajdował się tu zwierzyniec, w którym polowano na króliki.

Historia

Został zaprojektowany przez architekta Dominika Merliniego, który wzorował się na słynnej renesansowej rezydencji Villa Rotonda koło Vicenzy, autorstwa Andrei Palladio. W 1794 r., podczas insurekcji kościuszkowskiej rezydował w nim Tadeusz Kościuszko. Z rąk pierwotnego właściciela – szambelana królewskiego Karola de Thomatis, pałac przeszedł w 1816 r. w ręce Radziwiłłów, a w 1849 r. zakupiła go rodzina Pusłowskich. W 1879 r. częściowo naruszony w wyniku pożaru. Jego rekonstrukcję wykonał Józef Huss. Zniszczony ponownie we wrześniu 1939 roku. W 1944 roku na terenie ogrodu powstańcy warszawscy prowadzili z Niemcami walki, w trakcie których spłonęła kuchnia wzorowana na grobowcu Cecylii Metelli, zniszczony został taras z grotą i drzewostan. Pałac odbudowano w 1964 r. z funduszów SFOS i Wojska Polskiego przeznaczono go na siedzibę muzeum słynnego rzeźbiarza Xawerego Dunikowskiego. Projekt odbudowy wykonał Jan Bieńkowski, a parku Longin Majdecki. Z wnętrz pałacowych pierwotny charakter przywrócono tylko sali okrągłej. Obecnie w pałacyku mieści się Muzeum Xawerego Dunikowskiego, otwarte 26 stycznia 1965 roku, i odbywają się w nim liczne wystawy. Wokół pałacu rozciąga się park o tej samej nazwie.

Ciekawostki

• Na terenie Królikarni znajdowały się browar, cegielnia, karczma, młyn i stodoła, a także położona na zboczu wąwozu kuchnia.
• Dla wzniesionego przy północnej skarpie budynku kuchni inspiracją był rzymski grobowiec Cecylii Metelli.
• W zabytkowym parku, podobnie jak w całej Królikarni historia łączy się ze współczesnością. W otoczeniu drzew i krzewów stworzony jest Park Rzeźby, w którym prezentowane są wybrane prace z bogatej kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie.
• W Królikarni odbywają się czasowe wystawy prezentujące polskich i zagranicznych artystów współczesnych w pokazach indywidualnych i zbiorowych.

Zobacz też

• Palladianizm

Bibliografia

• Piotr Jaworski, Budynek kuchni warszawskiej Królikarni w formie grobowca Cecylii Metelli. Polska kariera antycznego pierwowzoru, "Studia i Materiały Archeologiczne" 10, 2000, s. 33-53;
• Piotr Jaworski, Antyk w Królikarni. Architektura i zbiory artystyczne, "Rocznik Historii Sztuki" 29, 2004
• Tomczyk Edyta Warszawa, Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2003 ISBN 83-7304-167-2

Linki zewnętrzne

• Królikarnia w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.
• Oficjalna strona muzeum
• O Królikarni
• Królikarnia z satelity