Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Kraj Nadwiślański (ros. Привислинский край, Priwislinskij kraj) – półoficjalna nazwa Królestwa Polskiego używana po zniesieniu przez władze Imperium Rosyjskiego jego autonomii instytucjonalnej. Nazwa ta nigdy nie zastąpiła całkowicie określenia "Królestwo Polskie", lecz była stosowana obok niego.
W polskim piśmiennictwie spotyka się także termin "Kraj Przywiślański", będący kalką językową z języka rosyjskiego[1].
Spis treści |
Po upadku powstania styczniowego władze rosyjskie przystąpiły do likwidacji autonomii Królestwa. W 1866 r. przeprowadzono reorganizację administracji, tworząc 10 guberni bezpośrednio podporządkowanych władzom Imperium Rosyjskiego. W 1867 r. zniesiono autonomię instytucjonalną Królestwa Polskiego – zlikwidowano m.in. Radę Stanu i Radę Administracyjną. Wycofano też z użycia odrębny herb Królestwa, a polskiego orła pozostawiono tylko jako jeden z wielu elementów w herbie całego Imperium. Od 1874, po zniesieniu urzędu carskiego namiestnika, obszar Królestwa Polskiego zaczęto również określać jako generał-gubernatorstwo warszawskie. Nazwa "Kraj Nadwiślański" miała jeszcze bardziej podkreślać zespolenie Królestwa z Imperium Rosyjskim.
Określenie "Kraj Nadwiślański", początkowo całkowicie potoczne, w latach 80. XIX w. bez szczególnej podstawy prawnej zaczęło się pojawiać także w dokumentach oficjalnych.
Jako datę pierwszego pojawienia się tej nazwy w akcie urzędowym często podaje się rok 1888. W wydanym 11 czerwca zdaniu Rady Państwa pierwszy raz użyto określenia "gubernie Kraju Nadwiślańskiego"[2].
Jednak jeszcze wcześniej nazwy "Kraj Nadwiślański" użył car Aleksander III. 29 kwietnia 1883 r. imperator nadał order św. Aleksandra Newskiego kuratorowi warszawskiego okręgu szkolnego, Aleksandrowi Apuchtinowi. W wydanym z tej okazji reskrypcie carskim pojawiło się określenie Priwislinskij kraj[3].
Później nazwę "Kraj Nadwiślański" coraz częściej wprowadzano do oficjalnych dokumentów, czyniono to jednak niekonsekwentnie[4]. Nazwa "Królestwo Polskie" nie została nigdy uchylona[2], władcy Rosji zachowali też w swojej tytulaturze tytuł "królów polskich" (carów polskich).
| Gubernia | Nazwa rosyjska | Miasto gubernialne | Powierzchnia, tys. km2 |
Ludność, tys. (1905) |
|---|---|---|---|---|
| Gubernia warszawska | Варшавская губерния | Warszawa | 17,6 | 2233 |
| Gubernia kaliska | Калишская губерния | Kalisz | 11,3 | 964 |
| Gubernia kielecka | Келецкая губерния | Kielce | 10,2 | 899 |
| Gubernia łomżyńska | Ломжинская губерния | Łomża | 10,6 | 645 |
| Gubernia lubelska | Люблинская губерния | Lublin | 16,9 | 1341 |
| Gubernia piotrkowska | Петроковская губерния | Piotrków | 12,2 | 1640 |
| Gubernia płocka | Плоцкая губерния | Płock | 9,4 | 613 |
| Gubernia radomska | Радомская губерния | Radom | 12,4 | 917 |
| Gubernia siedlecka | Седлецкая губерния | Siedlce | 14,3 | 894 |
| Gubernia suwalska | Сувалкская губерния | Suwałki | 12,4 | 629 |
W 1897 41% mieszkańców Królestwa Polskiego umiało czytać i pisać przy średniej w Rosji europejskiej 30% (w guberni petersburskiej 62%, moskiewskiej 49%)[5].
|
|||||||
|
||||||||||||||||||||||||
